Phường Nam Đồ Sơn

Tổng quan

Nếu phường Đồ Sơn là mũi bán đảo với bãi tắm, khách sạn, thì phường Nam Đồ Sơn là phần đất làng ven biển phía tây: ruộng chua mặn, đầm tôm, vườn táo và những làng có đình cổ như Quý Kim, Đức Hậu, Tư Sinh. Phường gồm ba phường cũ Bàng La, Hợp Đức, Minh Đức và một phần nhỏ Vạn Hương, Ngọc Xuyên.

Phường rộng 21,0 km², dân số 30.372 người, mật độ khoảng 1.450 người/km²; quy mô dân số chỉ khoảng 67% chuẩn tối thiểu của một phường. Trụ sở đặt tại trụ sở cũ của UBND phường Hợp Đức, tổ dân phố Đức Hậu.

Theo Wikipedia tiếng Việt, phường giáp Dương Kinh ở phía bắc, Đồ Sơn ở phía đông, xã Kiến Hải ở phía tây; phía nam là vịnh Bắc Bộ.

Tên gọi và ý nghĩa

Nam Đồ Sơn là tên mới, ghép chữ chỉ phương hướng Nam với tên Đồ Sơn – tên quận cũ được giải thể năm 2025. Khi quận Đồ Sơn chia đôi, phần trung tâm giữ nguyên tên Đồ Sơn, phần còn lại nhận tên Nam Đồ Sơn. Wikipedia lưu ý một điểm thú vị: xét theo vị trí, phường Nam Đồ Sơn thực ra nằm ở phía tây trung tâm Đồ Sơn cũ chứ không hẳn ở phía nam.

Chữ Hán: 南 (nam – phương nam) + Đồ Sơn 塗山 (núi bùn, núi đất – theo cách viết Wikipedia ghi cho Đồ Sơn). Tên các phường cũ cũng có lịch sử riêng: Hợp Đức, Minh Đức tách ra từ xã Hợp Đức của huyện Kiến Thụy năm 2007; Bàng La là tên xã cũ, gắn liền với đặc sản táo Bàng La.

Cả nước chỉ có một đơn vị cấp xã tên Nam Đồ Sơn.

Địa lý

Phường nằm trên đồng bằng ven biển thấp ở phía tây dãy đồi Đồ Sơn, gần cửa sông Văn Úc. Wikipedia mô tả thổ nhưỡng vùng Hợp Đức chua mặn; nhiều diện tích là ruộng muối cũ, đầm nuôi trồng thủy sản và vườn cây chịu mặn. Chính đất chua mặn này lại thích hợp với giống táo ghép của Bàng La.

Khí hậu nhiệt đới gió mùa ven biển, chịu ảnh hưởng của bão, triều cường và gió mùa đông bắc; hệ thống đê biển bảo vệ khu dân cư và đồng ruộng.

Lịch sử

Vùng đất thuộc huyện Nghi Dương xưa, sau là huyện Kiến Thụy. Đình Tư Sinh ghi dấu tổng Tư Sinh cũ (theo Wikipedia). Xã Bàng La chuyển về thị xã Đồ Sơn năm 1966; năm 1970 bị giải thể thành các tiểu khu, năm 1980 tiểu khu Bàng La được đổi lại thành xã. Ngày 12/9/2007, Nghị định 145/2007/NĐ-CP lập quận Đồ Sơn, gồm cả xã Hợp Đức của Kiến Thụy; xã Bàng La thành phường Bàng La, xã Hợp Đức chia thành hai phường Hợp Đức và Minh Đức.

Theo Nghị quyết 1669/NQ-UBTVQH15, phường Nam Đồ Sơn gồm (số liệu đề án, Wikipedia dẫn lại):

• toàn bộ Bàng La (9,57 km², 10.758 người), Hợp Đức (5,63 km², 10.045 người), Minh Đức (5,36 km², 8.937 người);
• một phần Vạn Hương (0,13 km², 600 người) và Ngọc Xuyên (0,31 km², 32 người).

Lúc thành lập có 23 tổ dân phố; từ 1/7/2026 sắp xếp còn 12 tổ.

Dân cư – xã hội

Dân cư sống theo làng, nhiều làng giữ nghề muối, nghề cá và trồng trọt. Tên tổ dân phố – Quý Kim, Đức Hậu, Tiểu Bàng, Nghĩa Phương, Nghĩa Sơn, Trung Nghĩa, Đại Phong – là tên làng, xóm cũ. Wikipedia ghi trường Tiểu học và THCS Hợp Đức đạt chuẩn quốc gia.

Văn hóa tâm linh xoay quanh đình làng thờ người có công, miếu thờ Mẫu và chùa làng, cùng nếp sống của cư dân ven biển.

Kinh tế

Theo Wikipedia, thu nhập của người dân vùng Hợp Đức chủ yếu từ công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ và nuôi trồng thủy sản (tôm thẻ chân trắng). Sản phẩm nổi bật nhất là táo Bàng La: giống táo ta được diêm dân Bàng La ghép trên gốc táo lai, táo dại, thích nghi tốt với đất chua mặn; sản phẩm có chỉ dẫn địa lý và nhãn hiệu tập thể. Wikipedia dẫn số liệu Bàng La có 687 hộ trồng táo trên 74 ha, mỗi năm cung cấp khoảng 1.000 tấn.

Câu chuyện của giống táo này được Wikipedia kể lại: cây táo trồng ở Bàng La từ lâu, chủ yếu là táo ta; đến thập niên 1980 địa phương đưa vào nhiều giống táo lai như táo Gia Lộc, táo Thiện Phiến, táo Xuân 21, táo Má Đào… nhưng quả chua, chát, khó bán. Một nông dân thử ghép mầm táo ta lên gốc táo lai to khỏe, cho quả sai, ngọt và giòn hơn; cách ghép ấy lan ra cả vùng và làm nên thương hiệu táo Bàng La. Theo cùng nguồn, cây ra hoa khoảng tháng 6 âm lịch, quả được thu hoạch từ tháng 10 đến tháng Giêng; sau thu hoạch (tháng 2 âm lịch) người trồng cưa cành, để cây đâm chồi cho vụ sau.

Chợ Quý Kim nổi tiếng khắp vùng với thủy hải sản nước lợ, nước ngọt và mắm tôm.

Văn hóa – di tích

• Đình Quý Kim và đình Đức Hậu – di tích lịch sử cấp thành phố (công nhận năm 2004 và 2014, theo Wikipedia); đình Đức Hậu thờ cử nhân Nguyễn Quang Quê.
• Đình Tư Sinh – từng là nơi đặt thủ phủ tổng Tư Sinh.
• Chùa Long Khánh – nơi nuôi giấu cán bộ thời kháng chiến chống Pháp, làm trường học thời chống Mỹ.
• Miếu Gốc Gạo – thờ Mẫu Liễu Hạnh, có cây gạo cổ thụ lâu năm.

Cư dân Nam Đồ Sơn cùng chung không gian lễ hội chọi trâu Đồ Sơn ngày 9 tháng 8 âm lịch với phường Đồ Sơn.

Giao thông

Phường nằm trên các tuyến đường từ trung tâm thành phố và Dương Kinh xuống khu du lịch Đồ Sơn, đồng thời nối sang vùng ven biển Kiến Thụy ở phía tây. Đê biển và các tuyến đường nội đồng phục vụ vận chuyển nông sản, thủy sản về chợ Quý Kim và các chợ đầu mối của thành phố.

Hành chính

Địa chỉ mới ghi: "…, phường Nam Đồ Sơn, thành phố Hải Phòng". Cư dân Bàng La, Hợp Đức, Minh Đức cũ ghi trọn theo phường mới; số ít hộ của Vạn Hương, Ngọc Xuyên cũ cần đối chiếu tổ dân phố.

Bản đồ Phường Nam Đồ Sơn

Ghim đặt tại vị trí trụ sở phường. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Phường Nam Đồ Sơn được lập từ 5 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1669/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Quận Đồ Sơn trước đây

• Phường Đồ Sơn 36.494