Xã Gia Phúc

Tổng quan

Xã Gia Phúc thuộc Thành phố Hải Phòng là xã rộng nhất hình thành từ huyện Gia Lộc cũ (31,79 km²), trải ở nửa phía nam của vùng. Dân số 40.682 người, mật độ khoảng 1.280 người/km². Trụ sở đặt tại trụ sở cũ của xã Hồng Hưng.

Xã được ghép từ tám phần: trọn ba xã Toàn Thắng, Hoàng Diệu, Hồng Hưng; phần lớn hai xã Thống Kênh, Đoàn Thượng; và những phần nhỏ của thị trấn Gia Lộc, xã Gia Phúc (lập năm 2024) và xã Quang Đức. Vùng này nổi tiếng với các làng nghề đóng giày ở Hoàng Diệu – Phong Lâm, Nghĩa Hy, Trúc Lâm, Văn Lâm – và nghề rèn, thêu ở Đồng Tái.

Tên gọi và ý nghĩa

Tên xã khôi phục tên huyện Gia Phúc. Theo Đại Nam nhất thống chí, năm Quang Thuận thứ 10 (1469), khi định lại bản đồ, huyện Trường Tân đổi tên thành Gia Phúc, thuộc phủ Hạ Hồng – dù di vật thời Diên Ninh (1454–1459) đã ghi tên Gia Phúc. Thời Quang Trung, vì tránh húy cha vua là Hồ Phi Phúc, huyện đổi thành Gia Lộc. Năm 2024, tên Gia Phúc được dùng lại cho một xã mới lập từ Gia Tân và Gia Khánh; năm 2025 xã mới lớn hơn tiếp tục mang tên này dù chỉ nhận 0,81 km² của xã Gia Phúc ấy (phần lớn xã Gia Phúc 2024 sang xã Gia Lộc).

Chữ Hán là 嘉福. Gia 嘉 là tốt đẹp, đáng khen; phúc 福 là phúc lành, may mắn. "Gia Phúc" là phúc lành tốt đẹp. So với Gia Lộc (嘉祿), hai tên chỉ khác một chữ đồng nghĩa – dấu vết của phép đổi tên tránh húy cuối thế kỷ XVIII.

Ba tên lịch sử của huyện nay là tên ba xã liền kề: Trường Tân (thời Lý – Trần), Gia Phúc (1469–thế kỷ XVIII), Gia Lộc (thời Quang Trung đến 2025). Cả nước chỉ có một xã Gia Phúc.

Địa lý

Theo mô tả địa giới phổ biến, phía bắc xã giáp xã Gia Lộc; phía nam giáp xã Tân An; phía đông giáp xã Tân Kỳ; phía tây giáp các xã Trường Tân và Yết Kiêu.

Địa hình đồng bằng phù sa, đất nông nghiệp chiếm tỷ lệ lớn như chung huyện Gia Lộc cũ. Khí hậu nhiệt đới gió mùa đồng bằng Bắc Bộ, vụ đông thuận lợi cho khoai tây, rau màu.

Lịch sử

Vùng đất thuộc huyện Trường Tân – Gia Phúc – Gia Lộc. Cuối thế kỷ XIX, huyện nhận của Tứ Kỳ các xã Phan Xá, Đàm Xá, Phong Lâm, Lý Dương, Lỗi Dương (Trình Xá), nay thuộc vùng các xã Gia Lương, Hoàng Diệu cũ. Năm 1974 huyện Gia Lộc có 25 xã, trong đó có Toàn Thắng, Hoàng Diệu, Hồng Hưng, Thống Kênh, Đoàn Thượng. Giai đoạn 1979–1996, Gia Lộc và Tứ Kỳ hợp thành huyện Tứ Lộc.

Theo Nghị quyết 1669/NQ-UBTVQH15 (mô tả sắp xếp ghi đủ tám đơn vị), xã Gia Phúc gồm:

• toàn bộ xã Toàn Thắng (5,05 km², 7.741 người), Hoàng Diệu (7,52 km², 9.015 người), Hồng Hưng (5,42 km², 8.776 người);
• một phần xã Thống Kênh (5,63 km², 7.784 người), Đoàn Thượng (5,43 km², 6.588 người);
• một phần thị trấn Gia Lộc (1,89 km², 778 người), xã Gia Phúc (0,81 km²), xã Quang Đức (0,04 km²).

Phần nhỏ còn lại của Thống Kênh (0,45 km²) và Đoàn Thượng (0,14 km²), đều không có dân cư, thuộc xã Trường Tân; phần lớn xã Quang Đức cũng về Trường Tân. Xã Gia Phúc mới hoạt động từ 1/7/2025.

Dân cư – xã hội

Dân số 40.682 người, chủ yếu sống theo làng. Cư dân là người Kinh, giữ đình, chùa, lễ hội làng. Đất này gắn với nhiều tên tuổi được ghi trong danh sách người nổi tiếng: danh thần Đoàn Nhữ Hài (1280–1335) đời Trần, Vũ Văn Uyên (1479–1557) – người mở nghiệp họ Vũ cát cứ Tuyên Quang, liệt sĩ Lê Gia Đỉnh (1920–1946) – Anh hùng Lực lượng vũ trang, người ôm bom ba càng lao vào xe tăng địch, chí sĩ Võ Bá Hạp (1876–1948), ca sĩ Đăng Dương.

Kinh tế

• Đóng giày: làng nghề Phong Lâm, Trúc Lâm, Văn Lâm và nghề giày thôn Nghĩa Hy (Hoàng Diệu cũ).
• Rèn, thêu ở làng Đồng Tái (Thống Kênh cũ).
• Nông nghiệp: lúa, rau màu, khoai tây, tỏi, ớt – các nông sản làm nên tiếng tăm Gia Lộc.

Thương mại, dịch vụ phát triển dọc Quốc lộ 38B; một phần lao động làm việc ở khu công nghiệp Gia Lộc và các khu công nghiệp quanh khu Hải Dương cũ.

Văn hóa

Các làng giữ đình, chùa và lễ hội đầu năm theo nếp vùng Gia Lộc. Tên xã Đoàn Thượng cũ trùng tên vị tướng cuối thời Lý Đoàn Thượng (1181–1228), hào trưởng vùng Hồng Châu, người làng Thung Độ, huyện Gia Lộc, được nhiều di tích sắc phong là Đông Hải Đại vương. Các nghề thủ công lâu đời như đóng giày, rèn, thêu cũng là một phần bản sắc văn hóa của vùng.

Giao thông

Quốc lộ 38B (Hải Dương – Ninh Bình) chạy qua vùng Đoàn Thượng, Toàn Thắng, Quang Đức cũ và thị trấn Gia Lộc; đường cao tốc Hà Nội – Hải Phòng đi qua vùng Gia Lộc cũ. Các đường liên xã đã được bê tông hóa, nhựa hóa.

Hành chính

Địa chỉ mới ghi: "…, xã Gia Phúc, thành phố Hải Phòng". Cư dân Toàn Thắng, Hoàng Diệu, Hồng Hưng cũ chuyển trọn về xã; cư dân Thống Kênh, Đoàn Thượng cũ phần lớn thuộc Gia Phúc; cư dân thị trấn Gia Lộc và xã Gia Phúc (2024) cũ chủ yếu thuộc xã Gia Lộc – cần kiểm tra thôn. Thủ tục hành chính làm tại bộ phận một cửa của xã hoặc trực tuyến.

Bản đồ Xã Gia Phúc

Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã Gia Phúc được lập từ 8 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1669/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Huyện Gia Lộc trước đây

• Phường Thạch Khôi 34.432
• Xã Gia Lộc 46.735
• Xã Trường Tân 31.736
• Xã Yết Kiêu 33.499