Xã Phước Hòa

Tổng quan

Phước Hòa là xã ở phía nam vùng Phú Giáo cũ, thuộc Thành phố Hồ Chí Minh, nằm bên bờ sông Bé, nơi có cầu Phước Hòa và địa danh Bố Lá – quận lỵ của quận Phú Giáo thời tỉnh Phước Thành (1959–1965). Với 42.470 người trên 128,07 km², mật độ khoảng 332 người/km², Phước Hòa đông dân gần bằng xã Phú Giáo – trung tâm cũ của huyện.

Xã giáp các phường Bình Cơ, Vĩnh Tân, Chánh Phú Hòa ở phía nam và tây – vùng đô thị công nghiệp Tân Uyên, Bến Cát cũ – nên chịu sức lan tỏa của đô thị rõ hơn các xã phía bắc. Trụ sở xã đặt tại tổ 3, ấp Trảng Sắn (xã Vĩnh Hòa cũ). Wikipedia ghi tại đây đang triển khai khu đô thị Phước Hòa Golden Land.

Tên gọi và ý nghĩa

Nguồn gốc: xã mới kế thừa tên xã Phước Hòa. Tên này đã có trước năm 1977: theo Wikipedia tiếng Việt, Quyết định 55-CP ngày 11/3/1977 chuyển bốn xã Bình Mỹ, Tân Bình, Phước Hòa, Phú Hưng của huyện Phú Giáo vừa giải thể về huyện Tân Uyên. Tên cầu Phước Hòa trên sông Bé cũng được dùng làm mốc khi mô tả ranh giới Chiến khu Đ.

Phân tích Hán Việt: Phước là cách đọc Nam Bộ của phúc 福 – phúc lành, may mắn; Hòa thường là 和 – hòa thuận, êm ấm. Phước Hòa 福和 vì thế mang ý “phúc lành, hòa thuận” – một tổ hợp rất phổ biến trong địa danh Nam Bộ. Chữ “hòa” cũng có thể là 禾 (lúa) trong một số địa danh, nhưng cách đọc 和 là phổ biến hơn; tư liệu đã tra không có bản chữ Hán của tên xã.

Tên các xã cũ: Vĩnh Hòa (永和, lâu bền – hòa thuận) lập năm 1994 khi chia xã Phước Vĩnh; tên Vĩnh Hòa nay là tên một ấp. Tam Lập lập năm 2003 từ đất Vĩnh Hòa; một phần về xã Phú Giáo, phần còn lại về Phước Hòa.

Trùng tên: trong danh mục cấp xã mới không có đơn vị nào khác mang tên Phước Hòa.

Địa lý

Theo Wikipedia tiếng Việt, xã giáp xã Phú Giáo ở phía đông bắc, xã Bắc Tân Uyên ở phía đông, các phường Bình Cơ và Vĩnh Tân ở phía nam, phường Chánh Phú Hòa và xã An Long ở phía tây, xã Phước Thành ở phía tây bắc.

Địa hình đồi thoải lượn sóng, đất xám thích hợp cao su, điều, tiêu và cây ăn quả; dải đất ven sông Bé là phù sa mới, trồng lúa, rau đậu – theo mô tả thổ nhưỡng huyện Phú Giáo cũ. Tên các ấp Bưng Riềng, Bàu Cỏ, Suối Con, Sông Bé, Trảng Sắn gợi lại cảnh quan bưng, bàu, suối, trảng của vùng.

Lịch sử

Quận lỵ Bố Lá

Thời Pháp thuộc vùng này thuộc quận Tân Uyên (Biên Hòa). Năm 1959 tỉnh Phước Thành ra đời; quận Phú Giáo của tỉnh đặt quận lỵ tại Nước Vàng, sau dời về Bố Lá, theo Wikipedia nay thuộc xã Phước Hòa. Từ 1965 quận Phú Giáo về tỉnh Bình Dương, quận lỵ chuyển sang Phước Vĩnh.

Sau 1975

Năm 1977 huyện Phú Giáo giải thể; xã Phước Hòa về huyện Tân Uyên. Nghị định 74-CP ngày 1/8/1994 chia xã Phước Vĩnh thành thị trấn Phước Vĩnh và xã Vĩnh Hòa. Nghị định 58/1999/NĐ-CP tái lập huyện Phú Giáo, Phước Hòa và Vĩnh Hòa thuộc huyện này. Nghị định 156/2003/NĐ-CP lập xã Tam Lập trên 12.057 ha và 2.119 nhân khẩu của Vĩnh Hòa.

Sắp xếp 2025

Nghị quyết 1685/NQ-UBTVQH15 (khoản 139 Điều 1) sắp xếp toàn bộ Vĩnh Hòa, Phước Hòa và phần còn lại của Tam Lập – sau khi một phần đã nhập vào xã Phú Giáo – thành xã Phước Hòa. Ban đầu xã có 15 ấp; tháng 6/2026 HĐND xã lập ấp Vĩnh Hòa từ các ấp Cây Khô, Đuôi Chuột và một phần Trảng Sắn, Vĩnh Tiến, còn 14 ấp: Bàu Cỏ, Bến Trám, Bố Lá, Bưng Riềng, Đồng Chinh, Kỉnh Nhượng, Lễ Trang, Phước Hòa Sở, Sông Bé, Suối Con, Trảng Sắn, Vĩnh An, Vĩnh Hòa, Vĩnh Tiến.

Dân cư – xã hội

Xã có 42.470 người. Mật độ khoảng 332 người/km² – cao nhất trong bốn xã kế thừa huyện Phú Giáo – cho thấy xã đã đông dân hơn hẳn vùng đồi phía bắc; phần Tam Lập cũ thì rộng và thưa (năm 2003 cả xã Tam Lập chỉ có 2.119 nhân khẩu trên 12.057 ha). Thành phần dân cư chủ yếu là người Kinh.

Đời sống tín ngưỡng gồm thờ cúng tổ tiên, Phật giáo, Công giáo và đình miếu làng. Trường học, trạm y tế ở cấp xã; từ 1/7/2025 người dân làm thủ tục tại trung tâm phục vụ hành chính công của xã.

Kinh tế

Nông nghiệp với cao su, điều, tiêu, cây ăn quả là nghề truyền thống của vùng Phú Giáo cũ. Ở Phước Hòa, đô thị hóa đến sớm hơn nhờ vị trí giáp Tân Uyên – Bến Cát: Wikipedia ghi huyện đã triển khai khu đô thị Phước Hòa Golden Land trên địa bàn xã. Không có số liệu kinh tế chính thức riêng cho xã mới.

Văn hóa

Bố Lá là địa danh lịch sử của xã – từng là quận lỵ Phú Giáo những năm 1959–1965. Tên các ấp như Kỉnh Nhượng, Lễ Trang mang sắc thái Hán Việt (kính nhường, lễ nghĩa), khác hẳn lớp tên dân gian Bưng Riềng, Bàu Cỏ, Suối Con; tư liệu đã tra không giải thích nguồn gốc các tên này. Tư liệu cũng không ghi nhận di tích được xếp hạng trên địa bàn xã.

Giao thông

Theo Wikipedia (mục huyện Bàu Bàng), đường tỉnh ĐT.741B có điểm đầu tại ngã ba Bố Lá (giáp ĐT.741) và đi về phía tây tới ngã ba tượng đài chiến thắng Bàu Bàng trên Quốc lộ 13. Xã cũng là nơi tiếp giáp giữa vùng Phú Giáo với vùng đô thị Tân Uyên – Bến Cát ở phía nam. Cầu Phước Hòa bắc qua sông Bé.

Bản đồ Xã Phước Hòa

Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã Phước Hòa được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1685/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Huyện Phú Giáo trước đây

• Xã An Long 17.906
• Xã Phú Giáo 42.739
• Xã Phước Thành 15.803