Xã Cam Lâm

Tổng quan

Xã Cam Lâm thuộc tỉnh Khánh Hòa, nằm giữa Nha Trang và Cam Ranh, ôm trọn đầm Thủy Triều và phần bắc bán đảo Cam Ranh với bãi biển Bãi Dài. Xã kế thừa phần lõi của huyện Cam Lâm cũ: thị trấn huyện lỵ Cam Đức, dải ven đầm và ven biển, cùng phần đồng bằng dọc quốc lộ 1. Trụ sở xã đặt tại trụ sở cũ của huyện Cam Lâm.

Với 86.530 người trên 149,9 km² (mật độ khoảng 577 người/km²), Cam Lâm là xã đông dân nhất trong 48 xã của Khánh Hòa sau sắp xếp, chỉ xếp sau bốn phường của vùng Nha Trang. Tính trên bốn xã thuộc vùng Cam Lâm cũ, xã Cam Lâm chiếm gần hai phần ba dân số.

Ba nét nhận diện chính: đầm Thủy Triều — đầm nước lợ dài khoảng 16 km thông ra vịnh Cam Ranh; Bãi Dài và khu du lịch Bắc bán đảo Cam Ranh dọc đại lộ Nguyễn Tất Thành; và vùng trồng xoài nổi tiếng của Cam Lâm.

Tên gọi và ý nghĩa

Nguồn gốc: tên xã mới lấy theo tên huyện Cam Lâm (2007–2025), vốn kế thừa tên quận Cam Lâm thời Việt Nam Cộng hòa. Không xã cũ nào hợp thành mang tên Cam Lâm; việc dùng tên huyện cho xã chứa huyện lỵ là cách Khánh Hòa giữ lại các tên huyện quen thuộc trong đợt sắp xếp 2025. Mốc sớm nhất được ghi nhận là tháng 7/1951 với “Nha kiêm ký Bang tá Cam Lâm”, sau đổi thành Nha Đại diện hành chánh Cam Lâm (1954) và lập quận Cam Lâm năm 1958.

Phân tích chữ: Lâm trong tên thường được hiểu là 林 — rừng. Chữ Cam khó xác định hơn: âm “cam” có chữ 甘 (ngọt, cam lòng) nhưng chưa có văn bản gốc cho thấy tên Cam Lâm được ghi bằng chữ này. “Cam” là chữ đầu chung của hầu hết địa danh vùng vịnh Cam Ranh (Cam Đức, Cam Hải, Cam Thành, Cam Hiệp, Cam An, Cam Phước…); chưa tìm được tư liệu giải thích gốc của chữ này, vì vậy hộp thông tin không ghi chữ Hán cho tên. Từ điển wiki.ngonngu có mục từ Cam Lâm.

Tên các đơn vị cũ: Cam Đức (Đức — đức độ), Cam Hải Đông và Cam Hải Tây (Hải — biển; Đông, Tây chỉ vị trí hai bờ đầm Thủy Triều), Cam Thành Bắc (phần phía bắc của vùng Cam Thành cũ).

Trùng tên: hiện không có xã phường nào khác tên Cam Lâm. Trước 2025 từng có xã Cam Lâm thuộc huyện Con Cuông, tỉnh Nghệ An (nay là một phần xã Cam Phục) — tra cứu giấy tờ cũ cần ghi kèm tỉnh.

Địa lý

Theo Wikipedia tiếng Việt, xã giáp phường Nam Nha Trang ở phía bắc, phường Bắc Cam Ranh ở phía nam, các xã Suối Dầu và Cam Hiệp ở phía tây; phía đông là Biển Đông.

Đầm Thủy Triều chiếm phần giữa xã: mặt nước khoảng 2.000 ha, kéo dài khoảng 16 km từ chân núi Cù Hin ở phía bắc xuống Mỹ Ca (Cam Ranh) ở phía nam, lòng đầm hẹp và nông (sâu trung bình 1–3 m), thông ra vịnh Cam Ranh. Cầu Long Hồ bắc qua đầm. Bờ đông đầm là dải cát của bắc bán đảo Cam Ranh với Bãi Dài hướng ra biển; bờ tây là đồng bằng hẹp dọc quốc lộ 1, sau đó là đồi núi chuyển dần lên vùng núi phía tây.

Núi Cù Hin ở phía bắc ngăn cách vùng Cam Lâm với Nha Trang. Khí hậu thuộc vùng khô hạn hơn của duyên hải Nam Trung Bộ, nhiều nắng, mùa mưa ngắn tập trung cuối năm.

Lịch sử

• 17/5/1958: Nghị định 216-BNV/NĐ lập quận Cam Lâm thuộc tỉnh Khánh Hòa, bao gồm cả bán đảo và vịnh Cam Ranh.
• 10/1965: lập thị xã Cam Ranh từ 8 xã của quận Cam Lâm và một số thôn của quận Du Long; quận lỵ Cam Lâm dời về Suối Dầu.
• 29/10/1975: quận Cam Lâm và thị xã Cam Ranh hợp thành huyện Cam Ranh (tỉnh Phú Khánh, từ 1989 thuộc tỉnh Khánh Hòa).
• 7/7/2000: huyện Cam Ranh chuyển thành thị xã Cam Ranh.
• 11/4/2007: Nghị định 65/2007/NĐ-CP tái lập huyện Cam Lâm, thành lập thị trấn Cam Đức làm huyện lỵ. Huyện có 1 thị trấn và 13 xã.
• 19/5/2023: cao tốc Nha Trang – Cam Lâm thông xe, đoạn qua huyện dài khoảng 30 km.

Sắp xếp 2025. Khoản 18 Điều 1 Nghị quyết 1667/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 sắp xếp toàn bộ thị trấn Cam Đức, các xã Cam Hải Đông, Cam Hải Tây, Cam Thành Bắc và một phần diện tích, dân số của các xã Cam Hiệp Bắc, Cam Hiệp Nam, Cam Hòa, Cam Tân, Cam An Bắc, Cam An Nam, Suối Tân thành xã Cam Lâm, hiệu lực từ 1/7/2025. Phần còn lại của các xã bị chia được đưa về các xã Suối Dầu, Cam Hiệp và Cam An. Khi mới lập, xã có 43 thôn; ngày 15/6/2026 HĐND xã gộp còn 33 thôn, trong đó có Cù Hin, Tân Hải, Thủy Triều 2, Bãi Giếng, Cửu Lợi, Văn Tứ Đông, Văn Tứ Tây, Lập Định.

Dân cư – xã hội

Dân số 86.530 người, mật độ khoảng 577 người/km². Dân cư tập trung ở khu trung tâm Cam Đức, dọc quốc lộ 1 và bờ tây đầm Thủy Triều; dải bán đảo phía đông dân cư thưa hơn, phần lớn đất dành cho các dự án du lịch, đô thị.

Cư dân chủ yếu là người Kinh, sinh sống bằng nông nghiệp, nuôi trồng và đánh bắt thủy sản trên đầm, buôn bán và làm dịch vụ. Là huyện lỵ cũ, khu Cam Đức tập trung trường trung học phổ thông, trung tâm y tế (trước đây quy mô khoảng 130 giường) và các cơ quan phục vụ cả vùng Cam Lâm.

Kinh tế

Du lịch – đô thị: khu du lịch Bắc bán đảo Cam Ranh trải dọc Bãi Dài và đại lộ Nguyễn Tất Thành — tuyến đường nối Nha Trang với sân bay quốc tế Cam Ranh — là nơi tập trung các khu nghỉ dưỡng, dự án đô thị ven biển của Khánh Hòa; bài Wikipedia về Bãi Dài nhắc khu nghỉ dưỡng Diamond Bay ở gần bãi.

Nông nghiệp: vùng Cam Lâm cũ được mệnh danh là “thủ phủ xoài” của Khánh Hòa; theo Wikipedia tiếng Việt (bài Khánh Hòa), bốn xã Cam Lâm, Suối Dầu, Cam Hiệp và Cam An có hơn 6.500 ha xoài. Ven đầm Thủy Triều có nghề nuôi trồng và khai thác thủy sản; sò huyết Thủy Triều là đặc sản quen thuộc.

Cơ cấu: theo số liệu năm 2020 của huyện Cam Lâm cũ, công nghiệp – xây dựng chiếm khoảng 70%, thương mại – dịch vụ khoảng 24%, nông – lâm – thủy sản khoảng 6% giá trị sản xuất.

Văn hóa – du lịch

Bãi Dài là bãi biển dài, cát trắng, còn khá hoang sơ ở những đoạn chưa có dự án, nằm trên đường từ Nha Trang vào sân bay Cam Ranh. Đầm Thủy Triều với cảnh làng chài, đồng ruộng dưới chân núi Cù Hin là cảnh quan đặc trưng của vùng.

Như nhiều làng ven biển Khánh Hòa, đời sống tín ngưỡng của cư dân ven đầm gắn với thờ cúng tổ tiên, đình làng, chùa và các tục cúng cầu an trước mùa đánh bắt. Huyện Cam Lâm cũ có 28 di tích, trong đó 2 di tích cấp quốc gia nằm ở xã Suối Cát cũ (nay thuộc xã Suối Dầu).

Giao thông

Quốc lộ 1 và đường sắt Bắc – Nam chạy dọc phía tây đầm Thủy Triều; cao tốc Nha Trang – Cam Lâm chạy phía tây xa hơn. Đại lộ Nguyễn Tất Thành chạy dọc bán đảo, nối trung tâm Nha Trang với sân bay quốc tế Cam Ranh ở phía nam. Cầu Long Hồ nối hai bờ đầm.

Bản đồ Xã Cam Lâm

Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã Cam Lâm được lập từ 11 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1667/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Huyện Cam Lâm trước đây

• Xã Cam An 19.534
• Xã Cam Hiệp 5.000
• Xã Suối Dầu 24.185