Phường Bắc Cam Ranh

Tổng quan

Ai bay vào Khánh Hòa đều đặt chân xuống phường Bắc Cam Ranh: sân bay quốc tế Cam Ranh nằm trong địa giới phường, cách trung tâm Nha Trang khoảng 35 km. Phường thuộc tỉnh Khánh Hòa, ở cực bắc của thành phố Cam Ranh cũ, giáp biển ở phía đông và có phần mặt nước vịnh Cam Ranh.

Với diện tích 134 km², đây là đơn vị rộng nhất trong năm xã phường kế thừa Cam Ranh, nhưng dân số chỉ 43.644 người, mật độ khoảng 326 người/km². Trụ sở phường đặt tại UBND phường Cam Phúc Bắc cũ (số 1103 đại lộ Hùng Vương, tổ dân phố Hòa Do Nam).

Phường gồm ba đơn vị cũ: hai phường Cam Nghĩa, Cam Phúc Bắc (chuyển từ xã thành phường năm 2000) và xã Cam Thành Nam.

Tên gọi và ý nghĩa

Nguồn gốc: tên ghép phương hướng “Bắc” với tên đô thị “Cam Ranh”; không đơn vị cũ nào mang tên này. Theo Tuổi Trẻ (17/4/2025), bản dự kiến của tỉnh từng đặt tên các đơn vị khu vực Cam Ranh theo số thứ tự (Cam Ranh 1, 2, 3, 4); Chủ tịch UBND thành phố Cam Ranh cho biết đề án của thành phố, đã được HĐND thông qua, đặt tên khác. Tên chính thức theo Nghị quyết 1667 là Bắc Cam Ranh, Cam Ranh, Ba Ngòi, Cam Linh và Nam Cam Ranh.

Chữ “Bắc” là âm Hán Việt của 北, phương bắc.

Chữ “Cam Ranh” không phải tên Hán Việt: âm “ranh” không có chữ Hán Việt tương ứng (xem trang âm “ranh”). Theo Wikipedia tiếng Việt, nhiều nguồn thứ cấp cho rằng tên bắt nguồn từ tiếng Chăm, Gia Rai hoặc Ê Đê Kăm M'ran — Kăm là tập trung (bến), M'ran là tàu thuyền — nghĩa chung “nơi tàu thuyền tập trung”. Trong tư liệu Hán Nôm và bản đồ cổ, địa danh còn được ghi là Cam Linh. Xem mục từ Cam Ranh trên wiki.ngonngu.

Tên các đơn vị cũ: Cam Nghĩa, Cam Phúc Bắc, Cam Thành Nam đều mở đầu bằng chữ “Cam”, như phần lớn xã phường vùng Cam Ranh – Cam Lâm trước đây. Mười tổ dân phố sau sắp xếp năm 2026 là Hòa Do Bắc, Hòa Do Đông, Hòa Do Nam, Hòa Bình, Mỹ Ca, Nghĩa Bình, Nghĩa Cam, Nghĩa Phú, Quảng Hòa và Quảng Phúc.

Trùng tên: cả nước không có đơn vị cấp xã nào khác tên Bắc Cam Ranh.

Địa lý

Phía đông phường là Biển Đông; phía tây giáp xã Cam An; phía bắc giáp xã Cam Lâm; phía nam giáp phường Ba Ngòi và phường Cam Ranh.

Phường là một trong năm đơn vị có phần mặt nước vịnh Cam Ranh — vịnh nước sâu được mô tả là “bến nước sâu tốt nhất Đông Nam Á”, nơi tàu bè trú ẩn khi biển động. Năm 2007, cùng với việc lập huyện Cam Lâm, Nghị định 65/2007/NĐ-CP mở rộng địa giới phường Cam Nghĩa.

Khí hậu vùng Cam Ranh nhiều nắng (khoảng 2.670 giờ/năm), lượng mưa trung bình khoảng 1.240 mm/năm, có hai mùa mưa – khô rõ rệt. Vùng bờ vịnh có nguy cơ xói lở – bồi tụ bờ biển, bão và nước biển dâng.

Lịch sử

Vùng Cam Ranh từng là nơi cư trú của người Ê Đê và thuộc Champa, đến giữa thế kỷ XVII thuộc Đàng Trong (năm 1653 chúa Nguyễn Phúc Tần lập phủ Thái Khang). Vịnh Cam Ranh có lịch sử quân sự dài: chặng nghỉ của hạm đội Nga trên đường sang Viễn Đông năm 1905, căn cứ hải quân thời Pháp; trong Chiến tranh Việt Nam quân đội Hoa Kỳ xây dựng sân bay và dùng làm căn cứ không quân; từ năm 1978 Liên Xô (sau là Nga) thuê căn cứ, đến ngày 2/5/2002 Nga hạ cờ lần cuối.

• 2000 — Nghị định 21/2000/NĐ-CP lập thị xã Cam Ranh; các xã Cam Nghĩa, Cam Phúc Bắc chuyển thành phường.
• 19/5/2004 — Chuyến bay dân sự đầu tiên (từ Hà Nội) hạ cánh xuống sân bay Cam Ranh; sân bay thay thế sân bay Nha Trang trong nội thành.
• 2007 — Nghị định 65/2007/NĐ-CP tách 12 xã lập huyện Cam Lâm và mở rộng phường Cam Nghĩa.
• 2010 — Nghị quyết 65/NQ-CP lập thành phố Cam Ranh (9 phường, 6 xã).
• 30/6/2018 — Nhà ga quốc tế (T2) của sân bay đưa vào khai thác.
• 1/7/2025 — Theo Nghị quyết 1667/NQ-UBTVQH15 (16/6/2025), Cam Nghĩa, Cam Phúc Bắc và Cam Thành Nam hợp thành phường Bắc Cam Ranh, với 21 tổ dân phố.
• 12/6/2026 — Nghị quyết 32/NQ-HĐND của phường sắp xếp còn 10 tổ dân phố.

Dân cư và xã hội

Phường có 43.644 người trên 134 km² — mật độ thấp nhất trong bốn phường của vùng Cam Ranh cũ. Mười tổ dân phố sau sắp xếp mang tên các khu dân cư: nhóm Hòa Do (Bắc, Đông, Nam), Hòa Bình, Mỹ Ca, nhóm Nghĩa (Bình, Cam, Phú) và nhóm Quảng (Hòa, Phúc).

Người dân ba đơn vị cũ làm thủ tục tại UBND phường Bắc Cam Ranh, đặt ở trụ sở phường Cam Phúc Bắc cũ trên đại lộ Hùng Vương.

Kinh tế

Công trình kinh tế lớn nhất trên địa bàn là sân bay quốc tế Cam Ranh, do quân đội Hoa Kỳ xây dựng trong chiến tranh, khai thác dân sự từ năm 2004 và có nhà ga quốc tế T2 từ năm 2018, do Công ty Cổ phần Nhà ga Quốc tế Cam Ranh (CRTC) khai thác.

Một phần dự án Khu đô thị ven vịnh Cam Ranh liên quan đến các phường Cam Phúc Bắc, Cam Nghĩa cũ. Theo định hướng không gian đô thị đến năm 2045, Cam Ranh là đô thị du lịch – logistics của khu vực phía nam tỉnh. Thành phố Cam Ranh cũ lấy công nghiệp làm ngành chủ lực (đóng tàu, xi măng, chế biến nông – thủy sản) và có hai khu công nghiệp Nam Cam Ranh, Bắc Cam Ranh.

Văn hóa

Chưa tra được di tích được xếp hạng trong địa giới phường. Toàn vùng Cam Ranh cũ có khoảng 70 di tích – danh thắng, trong đó có một di tích cấp quốc gia; di tích tiêu biểu của vùng là Lăng Ông – Đền Bà Cam Xuân ở phường Cam Ranh lân cận.

Lịch sử quân sự của vịnh và sân bay — từ hạm đội Nga năm 1905 đến căn cứ Hoa Kỳ, Liên Xô — là lớp lịch sử riêng của vùng Cam Ranh. Ẩm thực vùng vịnh gắn với hải sản; đảo Bình Ba ở phía nam vịnh được mệnh danh là “đảo tôm hùm”.

Giao thông

Ngoài sân bay quốc tế Cam Ranh, phường có đại lộ Hùng Vương, nơi đặt trụ sở phường. Hai tuyến cao tốc Nha Trang – Cam Lâm và Cam Lâm – Vĩnh Hảo đi qua vùng Cam Ranh cũ; Quốc lộ 1 đi qua khu đô thị trung tâm ở phường Cam Ranh lân cận. Ga đường sắt gần nhất là ga Ngã Ba ở phường Ba Ngòi.

Hành chính

Địa chỉ mới ghi: “…, phường Bắc Cam Ranh, tỉnh Khánh Hòa”, không còn cấp “thành phố Cam Ranh”.

Bản đồ Phường Bắc Cam Ranh

Ghim đặt tại vị trí trụ sở phường. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Phường Bắc Cam Ranh được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1667/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Thành phố Cam Ranh trước đây

• Phường Ba Ngòi 31.708
• Phường Cam Linh 33.052
• Phường Cam Ranh 31.237
• Xã Nam Cam Ranh 23.525