Xã Hải Lộc

Tổng quan

Cảng biển nước sâu Cửa Lò – cảng đầu mối của nhóm cảng Bắc Trung Bộ, khởi công năm 2010 – không nằm trong phường Cửa Lò mà ở vùng Nghi Thiết, nay thuộc xã Hải Lộc. Xã chiếm dải bờ biển phía bắc Cửa Lò thuộc huyện Nghi Lộc cũ, tỉnh Nghệ An.

Theo số liệu sắp xếp năm 2025, xã rộng 41,25 km², dân số 21.940 người, mật độ khoảng 530 người/km². Trụ sở đặt tại trụ sở các xã Nghi Yên và Nghi Tiến cũ. Báo Nghệ An ghi tổng giá trị sản xuất của xã năm 2025 ước 3.625,8 tỷ đồng, và xã định hướng phát triển dịch vụ – du lịch gắn với nông nghiệp xanh.

Tên gọi và ý nghĩa

Tên từ đâu ra: tên ghép mới theo mẫu "X + Lộc" mà các xã kế thừa huyện Nghi Lộc dùng (Hải Lộc, Phúc Lộc, Trung Lộc, Đông Lộc, Nghi Lộc). Chữ "Lộc" lấy từ tên huyện; chữ "Hải" khớp với vị trí giáp biển. Không xã nào trong ba xã hợp thành mang tên này; Báo Nghệ An khi giới thiệu xã không nêu lý do chọn tên.

Phân tích chữ: Hải là 海 – biển. Lộc trong tên huyện Nghi Lộc thường hiểu là 祿 – phúc lộc. Theo nghĩa chữ: "lộc từ biển". Vì chữ Hán của tên mới chưa có văn bản chính thức, 海祿 chỉ là cách hiểu thông thường.

Lịch sử tên vùng: năm 1947 huyện Nghi Lộc có các xã Ngư Hải, Xuân Hải, Đông Hải (Wikipedia) – chữ "Hải" vốn đã có mặt trong địa danh ven biển của huyện. Ba tên Nghi Thiết, Nghi Tiến, Nghi Yên có từ năm 1956, khi các xã Nghi Lộc thống nhất lấy tiền tố "Nghi".

Trùng tên: Hải Lộc là tên duy nhất trong danh mục xã phường sau sắp xếp.

Địa lý

Xã nằm ven biển phía bắc phường Cửa Lò (Wikipedia ghi Cửa Lò giáp Hải Lộc và Trung Lộc ở phía bắc); phía nam và tây nam có Thần Lĩnh (Wikipedia ghi Thần Lĩnh giáp Hải Lộc ở phía bắc) và Trung Lộc; phía bắc là vùng Diễn Châu.

Địa hình gồm dải cát ven biển và đồng ruộng phía trong. Đây là vùng hứng chịu trực tiếp bão: năm 2025 lãnh đạo tỉnh đến xã kiểm tra công tác ứng phó bão số 5 (Báo Nghệ An). Khí hậu nhiệt đới gió mùa ven biển, mùa hè có gió tây khô nóng, mùa thu mưa bão.

Lịch sử

Vùng đất thuộc huyện Nghi Lộc, tên huyện có từ năm 1894 (trước đó là Chân Lộc, Chân Phúc…). Sau năm 1945 huyện gồm 24 xã; năm 1947 gộp thành 13 xã; năm 1956 chia lại 40 xã với tiền tố "Nghi", trong đó có Nghi Thiết, Nghi Tiến, Nghi Yên (Wikipedia tiếng Việt). Ba xã này không bị sáp nhập trong các đợt 2020 và 2024.

Ngày 7/12/2010, cảng biển nước sâu Cửa Lò được khởi công tại xã Nghi Thiết; chủ đầu tư là Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An, tổng vốn khoảng 490 triệu USD, tư vấn thiết kế Japan Port Corporation (Wikipedia). Ngày 16/6/2025, Nghị quyết 1678/NQ-UBTVQH15 hợp Nghi Thiết, Nghi Tiến, Nghi Yên thành xã Hải Lộc, hoạt động từ 1/7/2025.

Dân cư và xã hội

21.940 người, chủ yếu người Kinh, sống ở các làng ven biển và làng nông nghiệp. Huyện Nghi Lộc cũ có khoảng 23,5% dân số theo Công giáo (Wikipedia). Theo Báo Nghệ An, thu nhập bình quân năm 2025 ước 60,6 triệu đồng/người; xã có nhiệm vụ giữ an ninh chủ quyền biển đảo và xây dựng "xã không ma túy". Trên địa bàn có cơ sở mầm non tư thục Hải Phượng.

Kinh tế

Cảng biển nước sâu Cửa Lò: theo Wikipedia, đây là cảng tổng hợp, cảng container, cảng đầu mối nhóm cảng Bắc Trung Bộ; bến dài 3.020 m, tiếp nhận tàu 30.000–50.000 DWT. Bài Wikipedia về đường cao tốc Vinh – Thanh Thủy ghi điểm đầu tuyến tại cảng nước sâu Cửa Lò nhưng lại xếp cảng vào "phường Cửa Lò" – khác với bài về cảng (ghi cảng ở xã Nghi Thiết); bài này theo bài về cảng.

Theo Báo Nghệ An: tăng trưởng bình quân 2021–2025 khoảng 10,63%/năm; tổng vốn đầu tư toàn xã hội 5 năm ước 7.308 tỷ đồng; mục tiêu 2030 tổng giá trị sản xuất khoảng 5.500 tỷ đồng, tăng trưởng 11–11,5%/năm, tăng tỷ trọng công nghiệp – xây dựng. Năm 2025 công nghiệp – xây dựng chiếm khoảng 87,4% cơ cấu kinh tế xã; các cơ sở được Báo Nghệ An nêu tên gồm Nhà máy Xi măng Sông Lam và Tổng kho xăng dầu DKC, cùng các nghề đóng tàu thuyền, mộc, nhôm kính, nội thất. Nông nghiệp có rau màu, hành tăm (xóm 1, 2, Tân Sơn), hai mô hình dưa lưới công nghệ cao gần 6.000 m² ở Đông Sơn, Trung Sơn; nuôi tôm và thủy sản khoảng 220 tấn/năm; xã có 4 sản phẩm OCOP.

Văn hóa

Về du lịch, xã đề xuất quy hoạch dịch vụ tại bãi biển Cửa Hiền và bãi biển Tiền Phong, gắn với khu du lịch sinh thái Bãi Lữ, cùng tuyến đường ven biển nối khu đô thị – du lịch – thể thao Bãi Lữ (Báo Nghệ An). Văn hóa xã mang đặc trưng làng biển và làng đồng bằng Nghi Lộc: đình, đền làng, nhà thờ họ, nhà thờ giáo xứ; lễ hội làng đầu xuân; hát ví, giặm. Các nguồn đã tra chưa ghi tên di tích được xếp hạng trên địa bàn Nghi Thiết, Nghi Tiến, Nghi Yên, nên bài chưa nêu.

Giao thông

Cảng nước sâu Cửa Lò là đầu mối vận tải biển; cao tốc Vinh – Thanh Thủy khởi đầu tại cảng. Các tuyến đường ven biển nối xã với Cửa Lò ở phía nam và vùng Diễn Châu ở phía bắc.

Hành chính

Địa chỉ mới ghi: "…, xã Hải Lộc, tỉnh Nghệ An" thay cho "xã Nghi Thiết / Nghi Tiến / Nghi Yên, huyện Nghi Lộc". Trụ sở xã đặt tại trụ sở các xã Nghi Yên và Nghi Tiến cũ.

Bản đồ Xã Hải Lộc

Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã Hải Lộc được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1678/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Huyện Nghi Lộc trước đây

• Xã Đông Lộc 31.219
• Xã Nghi Lộc 46.022
• Xã Phúc Lộc 28.236
• Xã Thần Lĩnh 21.718
• Xã Trung Lộc 31.182
• Xã Văn Kiều 28.341