Nghĩa Hưng là xã thuộc tỉnh Nghệ An, lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1678/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở hai xã Nghĩa Hưng và Nghĩa Thành ở phía tây huyện Nghĩa Đàn cũ, giáp thị xã Thái Hòa cũ. Diện tích 68,65 km², dân số 25.459 người.
Tổng quan
Năm 1907, Toàn quyền Đông Dương ra nghị định đặt tại Nghĩa Hưng một sở đại diện của chính quyền cấp tỉnh; năm 1908 gọi là trạm Nghĩa Hưng, và năm 1930 nâng thành Sở đại lý Phủ Quỳ — bộ máy cai quản cả vùng Quỳ Châu – Nghĩa Đàn thời Pháp thuộc, theo Wikipedia. Tên Nghĩa Hưng ấy nay là tên một xã của tỉnh Nghệ An, ở phía tây bắc phường Thái Hòa.
Xã gồm hai xã cũ Nghĩa Hưng và Nghĩa Thành — mỗi xã lại là kết quả của các đợt hợp nhất trước (2020, 2024). Trụ sở đặt tại trụ sở xã Nghĩa Hưng cũ. Diện tích 68,65 km², dân số 25.459 người, mật độ khoảng 371 người/km².
Tên gọi và ý nghĩa
Tên từ đâu ra: xã mới giữ tên xã Nghĩa Hưng. Đây là một trong những tên lâu đời nhất của vùng: đầu thế kỷ XX, Nghĩa Hưng vừa là nơi đặt trạm (rồi sở đại lý) của chính quyền thuộc địa, vừa là tên một trong sáu tổng của huyện Nghĩa Đàn (Cự Lâm, Thái Thịnh, Nghĩa Hưng, Thanh Khê, Hạ Sưu, Lâm La), theo Wikipedia. Sau năm 1945, Nghĩa Hưng là một trong 36 xã của huyện.
Phân tích Hán Việt: nghĩa là 義 — lẽ phải, việc nghĩa; hưng gần như luôn là 興 — dấy lên, hưng thịnh. 義興 có thể hiểu là “việc nghĩa hưng thịnh”. Nguồn đã tra không chép chữ Hán của tên xã, nên hộp thông tin ghi “thường hiểu”.
Trùng tên: tỉnh Ninh Bình có xã Nghĩa Hưng; khi viết địa chỉ cần ghi “xã Nghĩa Hưng, tỉnh Nghệ An”.
Địa lý
Theo Wikipedia tiếng Việt, xã giáp phường Thái Hòa ở phía đông; Nghĩa Khánh và phường Tây Hiếu ở phía nam; Minh Hợp (vùng Quỳ Hợp cũ) ở phía tây; Nghĩa Mai ở phía bắc.
Vùng này thuộc lưu vực sông Hiếu — nhánh lớn nhất của hệ thống sông Cả, dài 217 km, đoạn qua Nghĩa Đàn dài khoảng 30 km; dọc hai bờ là đất phù sa bồi hằng năm, thích hợp cây màu, cây công nghiệp ngắn ngày. Mưa tập trung tháng 8 – 10 dễ gây úng ở vùng thấp ven sông Hiếu, theo bài huyện Nghĩa Đàn. Wikipedia còn ghi trên địa bàn các xã cũ có mỏ đá vôi Nghĩa Tân (khoảng 45 triệu m³), đá xây dựng ở Nghĩa Tân, Nghĩa Hưng, sét ở Nghĩa Liên, mỏ than ở Nghĩa Thịnh — đều chưa được khảo sát chi tiết.
Lịch sử
- 1907 – 1930: Nghĩa Hưng là nơi đặt trạm Nghĩa Hưng rồi Sở đại lý Phủ Quỳ.
- Sau năm 1945: Nghĩa Hưng, Nghĩa Thịnh, Nghĩa Thắng, Nghĩa Liên là xã của huyện Nghĩa Đàn.
- Ngày 25/11/1995 (Nghị định 83/NĐ-CP): lập các xã Nghĩa Hiếu, Nghĩa Tân và nhiều xã khác trên cơ sở các thị trấn nông trường quốc doanh.
- Ngày 1/1/2020: Nghĩa Tân, Nghĩa Thắng, Nghĩa Liên hợp thành xã Nghĩa Thành.
- Ngày 1/12/2024: Nghĩa Hiếu và Nghĩa Thịnh sáp nhập vào xã Nghĩa Hưng.
- Ngày 16/6/2025: Nghị quyết 1678/NQ-UBTVQH15 nhập Nghĩa Hưng và Nghĩa Thành thành xã Nghĩa Hưng, hoạt động từ 1/7/2025.
Thời ấy huyện đường Nghĩa Đàn đặt ở Tân Hiếu (xã Nghĩa Quang, nay thuộc vùng Thái Hòa), còn trạm Nghĩa Hưng là cơ quan đại diện của chính quyền cấp tỉnh. Ngày 15/11/2007, Nghị định 164/2007/NĐ-CP tách thị xã Thái Hòa khỏi huyện Nghĩa Đàn; các xã Nghĩa Hưng, Nghĩa Thịnh, Nghĩa Tân, Nghĩa Thắng, Nghĩa Liên, Nghĩa Hiếu ở lại huyện Nghĩa Đàn, giáp ranh thị xã mới. Như vậy, tính ngược về trước năm 2020, xã mới gồm địa bàn của sáu xã: Nghĩa Hưng, Nghĩa Hiếu, Nghĩa Thịnh, Nghĩa Tân, Nghĩa Thắng, Nghĩa Liên.
Dân cư và xã hội
Xã có 25.459 người. Bài huyện Nghĩa Đàn mô tả cư dân vùng là sự hòa trộn của người Thổ, người Thái bản địa và người Kinh di dân — một phần lên từ thời Pháp lập đồn điền, một phần qua các đợt kinh tế mới và các nông trường quốc doanh. Huyện cũ có khoảng 7,9% dân số theo Công giáo (2022). Xã nằm sát phường Thái Hòa — đô thị trung tâm của vùng Phủ Quỳ.
Kinh tế
Wikipedia kể làng nghề ép mía chế biến đường làng Găng (Nghĩa Hưng) là làng nghề truyền thống hàng trăm năm của Nghĩa Đàn. Nghĩa Hưng cũng nằm trong vùng cam của huyện (cùng Cờ Đỏ, Nghĩa Hồng, Nghĩa Sơn, Nghĩa Lâm), còn Nghĩa Thắng cũ là một vùng trồng rau tập trung theo hướng sản xuất sạch. Ven sông Hiếu trồng ngô, lạc, mía, rau màu trên đất phù sa.
Bài huyện ghi có vàng sa khoáng ở sông Hiếu nhưng khai thác chưa đáng kể. Số liệu sản xuất riêng của xã mới chưa có trong nguồn chính thức đã tra.
Văn hóa
Nghề ép mía nấu đường ở làng Găng là nét văn hóa nghề tiêu biểu. Vai trò hành chính của Nghĩa Hưng đầu thế kỷ XX (trạm Nghĩa Hưng, Sở đại lý Phủ Quỳ) là một lớp lịch sử riêng của xã so với các vùng lân cận. Bài huyện Nghĩa Đàn cũng nhắc chung các điểm du lịch sinh thái của vùng như thung lũng hoa Phủ Quỳ, khu sinh thái Hòn Mát, suối cá Khe Tọ, thác Đá Nhảy — nằm ở các xã lân cận. Nguồn đã tra chưa ghi di tích được xếp hạng hay lễ hội có tên riêng trên địa bàn xã.
Hành chính
Địa chỉ mới ghi “…, xã Nghĩa Hưng, tỉnh Nghệ An”. Trụ sở xã đặt tại trụ sở xã Nghĩa Hưng cũ; người dân Nghĩa Thành cũ làm thủ tục tại trung tâm phục vụ hành chính công của xã.
Bản đồ Xã Nghĩa Hưng
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Nghĩa Hưng được lập từ 2 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1678/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Nghĩa Hưng | Huyện Nghĩa Đàn | Tỉnh Nghệ An | toàn bộ |
| Xã Nghĩa Thành | Huyện Nghĩa Đàn | Tỉnh Nghệ An | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Nghĩa Hưng (Nghệ An) gồm những xã cũ nào?
Hai xã Nghĩa Hưng (đã gồm Nghĩa Hiếu, Nghĩa Thịnh từ 2024) và Nghĩa Thành (gồm Nghĩa Tân, Nghĩa Thắng, Nghĩa Liên từ 2020), theo Nghị quyết 1678/NQ-UBTVQH15.
Tên Nghĩa Hưng có nghĩa là gì?
Thường hiểu là 義興 — việc nghĩa hưng thịnh. Đây là tên xã, tên tổng và nơi đặt Sở đại lý Phủ Quỳ thời Pháp thuộc.
Sở đại lý Phủ Quỳ là gì?
Cơ quan cai quản vùng Quỳ Châu – Nghĩa Đàn thời Pháp thuộc, nâng cấp từ trạm Nghĩa Hưng năm 1930 (Wikipedia).
Làng nghề ép mía làng Găng ở đâu?
Ở Nghĩa Hưng, theo Wikipedia là làng nghề truyền thống hàng trăm năm của Nghĩa Đàn.
Diện tích, dân số xã Nghĩa Hưng?
68,65 km² và 25.459 người theo số liệu sắp xếp năm 2025.
Cùng Huyện Nghĩa Đàn trước đây
- Xã Nghĩa Đàn 19.670
- Xã Nghĩa Khánh 25.653
- Xã Nghĩa Lâm 23.753
- Xã Nghĩa Lộc 25.007
- Xã Nghĩa Mai 17.844
- Xã Nghĩa Thọ 21.391
← Toàn bộ 130 xã, phường của Nghệ An Tra tên xã cũ → mới