Xã Giao Hưng

Tổng quan

Giao Hưng nằm ở giữa dải xã ven biển của vùng Giao Thủy cũ, phía nam xã Giao Thủy. Xã được lập ngày 1/7/2025 bằng cách hợp nhất ba xã Giao Nhân, Giao Long và Giao Châu – ba xã vốn liền dải, cùng chung lịch sử khẩn hoang và có tỉ lệ đồng bào Công giáo cao.

Theo số liệu sắp xếp, xã rộng 21,74 km², dân số 27.985 người, mật độ khoảng 1.290 người/km². Trụ sở đặt tại xóm Trường Thành. Xã nằm trên Quốc lộ 37B và là một trong 14 xã của tỉnh Ninh Bình giáp trực tiếp với biển.

Tên làng Sa Châu của xã Giao Châu cũ quen thuộc với người trong vùng nhờ nghề làm nước mắm – một trong các nghề truyền thống được Wikipedia liệt kê cho huyện Giao Thủy.

Tên gọi và ý nghĩa

Tên Giao Hưng không lấy từ ba xã hợp thành, mà là tên đã từng tồn tại trong huyện. Theo Wikipedia, ngày 26/3/1998 Chính phủ ban hành Nghị định 19/1998/NĐ-CP thành lập xã Giao Hưng – một xã mới gắn với đề án lấn biển của tỉnh Nam Định; đến ngày 31/3/2006, Nghị định 33/2006/NĐ-CP bãi bỏ nghị định năm 1998, xã Giao Hưng thôi tồn tại. Gần hai mươi năm sau, tên ấy được dùng lại cho xã mới hình thành từ Giao Nhân, Giao Long, Giao Châu.

Theo lối đặt tên chung của Giao Thủy, chữ đầu Giao 交 lấy từ tên huyện (nghĩa gốc: giao nhau, qua lại). Chữ thứ hai Hưng trong địa danh hầu như luôn là 興 – dấy lên, nổi lên, hưng thịnh (như trong "hưng thịnh", "phục hưng"). Tên gọi vì vậy mang ý chúc cho vùng đất ven biển được hưng vượng; với lịch sử tên gắn với đề án lấn biển, chữ Hưng cũng gợi ý mở mang đất mới.

Các xã cũ cũng có tên theo khuôn Giao + một chữ: Giao Châu và Giao Nhân tách ra năm 1956 từ xã Thọ Tiên Châu (lập năm 1946, gồm các thôn Sa Châu, Tiên Chưởng, Duyên Thọ…). Các thôn hiện nay như Ngưỡng Nhân, Long Hành, Trung Long, Nam Long, Kiên Long vẫn lưu dấu chữ "Nhân", "Long" của các xã cũ.

Cả nước không có xã, phường nào khác tên Giao Hưng. Cần phân biệt với xã Hải Hưng (vùng Hải Hậu cũ, cùng tỉnh Ninh Bình) và các địa danh "Hưng" khác.

Địa lý

Theo mô tả trên Wikipedia, xã giáp xã Giao Thủy ở phía bắc, Giao Phúc ở phía đông, Giao Bình ở phía tây và biển ở phía nam.

Đây là vùng đồng bằng ven biển hình thành do phù sa sông Hồng bồi tụ và con người quai đê lấn biển. Đất trong đê là đất phù sa nhiễm mặn ít nhiều, đã được cải tạo trồng lúa; dọc biển là đê biển, bãi cát và bãi triều. Địa hình thấp, chịu tác động của triều cường và bão; công trình đê biển có vai trò sống còn với các làng ven biển. Khí hậu nhiệt đới gió mùa, có mùa đông lạnh, gió mùa đông bắc thổi mạnh trên dải ven biển.

Lịch sử

Theo tư liệu địa phương được dẫn lại trên Wikipedia, trước năm 1945 các thôn Sa Châu, Tiên Chưởng (Giao Châu) và Duyên Thọ (Giao Nhân) cùng nằm trong một đơn vị hành chính chung. Năm 1946 lập xã Thọ Tiên Châu; năm 1956 xã này tách thành hai xã Giao Châu và Giao Nhân. Cuối năm 1957, một số thôn ở vùng Giao Châu – Giao Tân được tách lập xã Giao Minh; tháng 8/1968 hai thôn Đắc Sở, Thúy Rĩnh nhập về Giao Châu, và đến năm 1973 xã Giao Minh giải thể, đất nhập vào Giao Châu và Giao Tân (theo Wikipedia mục huyện Giao Thủy). Xã Giao Long có mặt trong danh sách 27 xã của huyện sau năm 1945.

Từ 1966 đến 1997 ba xã thuộc huyện Xuân Thủy; năm 1997 trở lại huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định. Khoảng 1998–2006, tên Giao Hưng gắn với một xã lấn biển được lập rồi bãi bỏ, như đã nêu ở mục tên gọi.

Ngày 16/6/2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết 1674/NQ-UBTVQH15, sắp xếp toàn bộ diện tích và dân số của các xã Giao Nhân, Giao Long, Giao Châu thành xã Giao Hưng, thuộc tỉnh Ninh Bình mới theo Nghị quyết 202/2025/QH15; xã hoạt động từ 1/7/2025.

Dân cư – xã hội

Xã có 27.985 người. Wikipedia ghi xã chia thành 12 thôn: Trung Long, Nam Long, Kiên Long, Sa Châu, Giao Châu, Tiên Chưởng, Long Hành, Ngưỡng Nhân, Duyên Thọ, Hồng Hải, Trường Thành, Minh Tân.

Giao Châu và Giao Nhân được Wikipedia nêu tên trong số các xã ven biển có đông đồng bào Công giáo của Giao Thủy (huyện cũ có khoảng một phần ba dân số theo đạo Thiên Chúa). Nhà thờ là công trình nổi bật ở nhiều thôn, sinh hoạt giáo xứ gắn chặt với đời sống cộng đồng; bên cạnh đó các làng vẫn giữ đình, chùa, miếu. Các trường học và trạm y tế của ba xã cũ tiếp tục phục vụ theo địa bàn sau khi hợp nhất.

Kinh tế

Cơ cấu kinh tế gồm nông nghiệp (lúa, rau màu, chăn nuôi), thủy sản (nuôi trồng ở vùng bãi, đánh bắt ven bờ) và chế biến – dịch vụ. Nghề làm nước mắm Sa Châu được Wikipedia liệt kê trong các làng nghề của huyện Giao Thủy; nghề này dùng cá biển đánh bắt ven bờ, ủ chượp trong bể, chum theo phương pháp truyền thống của vùng biển Bắc Bộ.

Quốc lộ 37B chạy qua xã giúp lưu thông hàng hóa với trung tâm Giao Thủy và Hải Hậu. Như các xã ven biển khác, một bộ phận lao động làm ăn xa ở các đô thị và xuất khẩu lao động, gửi thu nhập về địa phương.

Văn hóa

Văn hóa xã mang dấu ấn hai dòng: văn hóa làng khẩn hoang của người Kinh ven biển (đình, đền thờ thành hoàng và người có công lập ấp) và văn hóa Công giáo với các nhà thờ, các ngày lễ lớn như Giáng sinh, Phục sinh, các cuộc rước kiệu của giáo xứ. Hai dòng này cùng tồn tại trong một làng là đặc trưng quen thuộc của dải ven biển Giao Thủy – Hải Hậu.

Ẩm thực địa phương gắn với nước mắm Sa Châu và các sản vật biển, nước lợ: cá, tôm, cua, ngao. Tên các thôn như Sa Châu (bãi cát), Tiên Chưởng, Duyên Thọ, Ngưỡng Nhân còn giữ dấu những tên làng có từ thời khẩn hoang.

Giao thông

Quốc lộ 37B đi qua xã theo hướng đông – tây, nối với Giao Bình, Giao Ninh và sang vùng Hải Hậu; các đường liên xã nối lên trung tâm Giao Thủy.

Bản đồ Xã Giao Hưng

Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã Giao Hưng được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1674/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Huyện Giao Thủy trước đây

• Xã Giao Bình 26.708
• Xã Giao Hòa 41.717
• Xã Giao Minh 29.261
• Xã Giao Ninh 33.777
• Xã Giao Phúc 29.758
• Xã Giao Thủy 46.557