Xã Giao Phúc

Tổng quan

Giao Phúc là xã nhỏ nhất về diện tích nhưng dày dân nhất trong các xã ven biển của vùng Giao Thủy cũ: 19,47 km² với 29.758 người, mật độ khoảng 1.530 người/km² (theo số liệu sắp xếp năm 2025). Xã được lập ngày 1/7/2025 từ ba xã Giao Xuân, Giao Hà và Giao Hải; trụ sở đặt tại xóm Hải Hòa.

Hai xã cũ Giao Xuân và Giao Hải thuộc vùng đệm của Vườn quốc gia Xuân Thủy theo Quyết định 01/2003/QĐ-TTg. Vì thế, Giao Phúc là một trong những cửa ngõ vào vùng đất ngập nước cửa sông Hồng, nơi người dân sống bằng nghề nuôi ngao, tôm và các dịch vụ gắn với khách tham quan.

Xã thuộc nhóm 14 xã giáp biển của tỉnh Ninh Bình, nằm giữa Giao Hưng ở phía tây và Giao Hòa ở phía đông bắc.

Tên gọi và ý nghĩa

Khác với Giao Minh, Giao Hòa, Giao Bình hay Giao Hưng – những tên từng có trong huyện – Giao Phúc không xuất hiện trong danh sách các xã của Giao Thủy sau năm 1945 mà Wikipedia ghi lại. Đây là một tên ghép mới, đặt theo khuôn quen thuộc của vùng: chữ Giao đứng đầu, ghép với một chữ mang nghĩa tốt.

Chữ Giao là 交 trong tên huyện Giao Thủy (giao nhau, qua lại). Chữ Phúc trong địa danh thường hiểu là 福 – phúc lành, điều may mắn, hạnh phúc (như trong "hạnh phúc", "phúc đức"). Lưu ý âm "phúc" còn ứng với nhiều chữ Hán khác (復 trở lại, 覆 che phủ, 腹 bụng…), nhưng trong tên đất, chữ 福 là cách hiểu phổ biến nhất. Ghép lại, Giao Phúc mang nghĩa một miền Giao Thủy có phúc, may mắn.

Tên ba xã cũ vẫn còn trong tên thôn: các thôn Hà Châu, Hà Thủy, Hà Tiến, Hà Thắng giữ chữ "Hà"; Hải Tiền, Hải Lâm, Hải Hùng, Hải Cường giữ chữ "Hải"; Xuân Thiện, Xuân Lạc, Vạn Xuân giữ chữ "Xuân" (danh sách thôn theo Wikipedia). Cả nước không có xã, phường nào khác tên Giao Phúc.

Địa lý

Theo Wikipedia, xã giáp Giao Thủy ở phía bắc, Giao Hòa ở phía đông bắc, Giao Hưng ở phía tây và biển ở phía nam.

Đất đai là châu thổ ven biển do phù sa sông Hồng bồi đắp, chia thành vùng trong đê (ruộng lúa, vườn, khu dân cư) và vùng ngoài đê (đầm nuôi, bãi triều). Bãi triều phía đông nam nối liền với hệ đất ngập nước cửa Ba Lạt – nơi có rừng ngập mặn và các bãi bùn là chỗ kiếm ăn của chim nước di cư. Khí hậu nhiệt đới gió mùa, mùa đông lạnh có gió mùa đông bắc; mùa hè – thu có thể có bão, triều cường từ biển Đông.

Lịch sử

Ba xã Giao Xuân, Giao Hà, Giao Hải đều có mặt trong danh sách 27 xã của huyện Giao Thủy sau năm 1945 (theo Wikipedia). Cũng như phần lớn huyện, đây là đất bồi được khai khẩn chủ yếu từ thế kỷ XIX; theo tư liệu địa phương dẫn trên Wikipedia, năm 1952 các xã trong huyện được đổi tên thống nhất với chữ Giao đứng đầu.

Từ năm 1966 đến 1997, ba xã thuộc huyện Xuân Thủy (hợp nhất từ Giao Thủy và Xuân Trường), rồi trở lại huyện Giao Thủy. Tháng 1/1989, vùng bãi bồi cửa sông Hồng phía trước các xã này được công nhận là khu Ramsar đầu tiên ở Đông Nam Á; năm 2003 trở thành Vườn quốc gia Xuân Thủy, với Giao Xuân và Giao Hải nằm trong vùng đệm.

Ngày 16/6/2025, Nghị quyết 1674/NQ-UBTVQH15 sắp xếp toàn bộ diện tích, dân số của Giao Xuân, Giao Hà, Giao Hải thành xã Giao Phúc, thuộc tỉnh Ninh Bình mới; xã hoạt động từ 1/7/2025, khi cấp huyện chấm dứt.

Dân cư – xã hội

Xã có 29.758 người trên diện tích nhỏ, nên làng xóm khá dày, nhà cửa nối liền dọc các trục đường và kênh. Wikipedia ghi xã chia thành 11 thôn: Hà Châu, Hà Thủy, Hà Tiến, Hà Thắng, Hải Tiền, Hải Lâm, Hải Hùng, Hải Cường, Xuân Thiện, Xuân Lạc, Vạn Xuân.

Cư dân là người Kinh. Vùng ven biển Giao Thủy có tỉ lệ đồng bào Công giáo cao; nhà thờ, đình, chùa cùng hiện diện. Giáo dục cơ sở (mầm non, tiểu học, trung học cơ sở) và trạm y tế được tổ chức theo địa bàn ba xã cũ.

Kinh tế

Nguồn thu chính của xã đến từ thủy sản nước lợ và nông nghiệp. Hệ thống đầm nuôi và bãi triều vùng đệm Vườn quốc gia Xuân Thủy cho phép nuôi ngao, tôm, cua và khai thác thủy sản tự nhiên; theo Wikipedia, động vật đáy ở rừng ngập mặn Xuân Thủy là nguồn thu lớn và sinh kế bền vững của cộng đồng vùng đệm. Trong đê, nông dân trồng lúa, rau màu và chăn nuôi.

Du lịch sinh thái và du lịch cộng đồng là hướng đi gắn với Vườn quốc gia: đón khách ngắm chim, đi thuyền trong rừng ngập mặn, trải nghiệm nghề ngao, lưu trú tại nhà dân. Ngoài ra còn các dịch vụ thương mại nhỏ và lao động đi làm ăn xa.

Văn hóa

Đời sống văn hóa của Giao Phúc là đời sống của làng ven biển khẩn hoang: đình làng, đền thờ người lập ấp, chùa và nhà thờ xứ đạo. Wikipedia nhắc đến cảnh quan vùng Xuân Thủy với "nhà bổi" (lều chòi trên đầm), chùa chiền và nhà thờ Thiên Chúa, cùng tập quán nuôi trồng, khai thác quảng canh thủy sản trong hệ đầm tôm và vây vạng.

Ẩm thực địa phương dựa vào sản vật bãi triều: ngao, cua, tôm, cá nước lợ. Mùa chim di cư (khoảng tháng 10 đến tháng 4 năm sau) là thời điểm khách đến đông hơn.

Du lịch

Từ Giao Phúc có thể vào vùng đệm và vùng lõi Vườn quốc gia Xuân Thủy để ngắm chim, đi thuyền trong rừng ngập mặn. Theo Wikipedia, vườn ghi nhận khoảng 220 loài chim, trong đó có cò thìa mặt đen – Xuân Thủy là nơi có quần thể cò thìa lớn nhất Việt Nam được ghi nhận.

Bản đồ Xã Giao Phúc

Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã Giao Phúc được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1674/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Huyện Giao Thủy trước đây

• Xã Giao Bình 26.708
• Xã Giao Hòa 41.717
• Xã Giao Hưng 27.985
• Xã Giao Minh 29.261
• Xã Giao Ninh 33.777
• Xã Giao Thủy 46.557