Xã Bình Sơn

Tổng quan

Bình Sơn là xã kế thừa phần lõi của huyện Bình Sơn cũ, ở phía bắc tỉnh Quảng Ngãi, giáp thành phố Đà Nẵng. Với 89.058 người trên 100,07 km² (mật độ khoảng 890 người/km²), đây là đơn vị cấp xã đông dân nhất tỉnh — đông hơn cả các phường trung tâm.

Trung tâm xã là thị trấn Châu Ổ cũ, huyện lỵ Bình Sơn từ năm 1986; trụ sở xã đặt tại trung tâm hành chính huyện Bình Sơn cũ. Xã trải từ dọc Quốc lộ 1 ra tới cửa biển Sa Cần, có sông Trà Bồng chảy qua và là quê nhà thơ Tế Hanh.

Tên gọi và ý nghĩa

Nguồn gốc: không xã cũ nào trong bảy đơn vị hợp thành mang tên Bình Sơn; tên xã mới kế thừa tên huyện Bình Sơn — huyện đã chấm dứt hoạt động cùng ngày. Theo Báo Quảng Ngãi (19/4/2025), tên được chọn “nhằm giữ lại tên của ĐVHC huyện Bình Sơn (trước sắp xếp), mang giá trị lịch sử, văn hóa của huyện”; bài báo cho biết tên Bình Sơn có từ năm 1471. Bảy tên cũ (Châu Ổ, Bình Thạnh, Bình Chánh, Bình Dương, Bình Nguyên, Bình Trung, Bình Long) thôi là tên hành chính.

Lịch sử của tên

Theo Wikipedia (bài huyện Sơn Tịnh), thời nhà Hồ vùng này thuộc huyện Trì Bình, châu Tư, lộ Thăng Hoa; từ thời Lê, huyện Trì Bình đổi thành huyện Bình Dương, rồi Bình Sơn. Năm 1890 các làng phía nam huyện tách ra lập châu (sau là huyện, phủ) Sơn Tịnh. Đầu thế kỷ XX Bình Sơn là một phủ của tỉnh Quảng Ngãi; sau 1945 thành huyện. Wikipedia (bài tỉnh Quảng Ngãi) ghi thời chúa Nguyễn và nhà Nguyễn, các quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa được giao về huyện Bình Sơn quản lý qua các đội Hoàng Sa, Bắc Hải. Tên xã Bình Dương cũ (nay thuộc xã) trùng với tên đời Lê của huyện.

Phân tích từng chữ

• Bình — 平: bằng phẳng; yên ổn, bình định.
• Sơn — 山: núi.

Nghĩa đen: “núi yên” hay “đất bằng và núi”. Nguồn đã tra không nói vì sao đời Lê đổi tên như vậy, nên không suy diễn. Chữ “Bình” sau này đứng đầu tên gần như mọi xã của huyện (Bình Thạnh, Bình Châu, Bình Hải…).

Trùng tên: còn có xã Bình Sơn ở An Giang và ở Ninh Bình. Khi ghi địa chỉ nên kèm “tỉnh Quảng Ngãi”.

Địa lý

Theo Wikipedia tiếng Việt, xã Bình Sơn giáp Biển Đông ở phía đông bắc; giáp xã Vạn Tường ở phía đông; giáp các xã Đông Sơn và Thọ Phong ở phía đông nam; giáp xã Bình Chương ở phía tây nam, xã Bình Minh ở phía tây; phía bắc giáp xã Núi Thành thuộc thành phố Đà Nẵng.

Địa hình huyện Bình Sơn cũ được mô tả gồm đồng bằng, bán bình nguyên và núi, bờ biển cắt xẻ nhiều vũng vịnh. Phần xã Bình Sơn là đồng bằng hạ lưu sông Trà Bồng, xen gò đồi thấp, kéo ra vùng cát và cửa biển Sa Cần ở phía đông bắc (thuộc Bình Thạnh cũ), nơi có hai hòn đá Hòn Ông, Hòn Bà.

Khí hậu nhiệt đới gió mùa duyên hải Nam Trung Bộ: mùa khô khoảng tháng 2 – tháng 7, mùa mưa tháng 8 – tháng 1, mưa tập trung tháng 10–11.

Lịch sử

Sau 1975, các xã Bình Thạnh, Bình Chánh, Bình Dương, Bình Nguyên, Bình Trung, Bình Long và Bình Thới thuộc huyện Bình Sơn, tỉnh Nghĩa Bình; huyện lỵ đặt ở xã Bình Trung. Ngày 19/2/1986, Quyết định 15-HĐBT lập thị trấn Châu Ổ (152,2 ha, 6.375 người) từ một phần các xã Bình Long, Bình Thới, Bình Trung, làm huyện lỵ.

Năm 1989 tỉnh Quảng Ngãi tái lập. Ngày 1/12/2003, Nghị định 145/2003/NĐ-CP mở rộng thị trấn Châu Ổ thêm một phần Bình Trung và Bình Thới (lên 235,80 ha, 8.732 người). Ngày 10/1/2020, Nghị quyết 867/NQ-UBTVQH14 nhập toàn bộ xã Bình Thới (5,67 km², 3.885 người) vào thị trấn Châu Ổ (sau đó 8,20 km², 13.027 người).

Ngày 16/6/2025, Nghị quyết 1677/NQ-UBTVQH15 sắp xếp toàn bộ thị trấn Châu Ổ và sáu xã Bình Thạnh, Bình Chánh, Bình Dương, Bình Nguyên, Bình Trung, Bình Long thành xã Bình Sơn, hiệu lực từ 1/7/2025.

Dân cư và xã hội

Gần 89 nghìn người sống trong xã, tập trung dày ở khu Châu Ổ dọc Quốc lộ 1 và thưa dần về vùng ven biển, gò đồi. Theo Wikipedia, ngày 24/6/2026 HĐND xã ban hành nghị quyết sắp xếp lại thôn, tổ dân phố: từ 1/7/2026 xã có 3 tổ dân phố (Phú Lộc, Châu Ổ, Bình Thới) và 14 thôn (Vĩnh Xuân, Bình Hội, Phú Lễ, Phước Thuận, Mỹ Huệ, Đông Yên, Bình Bắc, Bình Nguyên, Bình An Nội, Quang Trung, Trung An, Vĩnh An, Mỹ Tân, Hải Ninh).

Cư dân chủ yếu là người Việt. Theo Wikipedia, sau đợt sắp xếp trường học năm học 2026–2027 xã có 3 trường THPT, 2 trường THCS, 2 trường tiểu học và 2 trường mầm non; các cơ sở y tế của huyện cũ đặt ở Châu Ổ.

Kinh tế

Kinh tế xã kết hợp ba mảng: thương mại – dịch vụ ở khu đô thị Châu Ổ quanh chợ Châu Ổ và dọc Quốc lộ 1, nông nghiệp ở các xã cũ phía tây và nam (lúa, hoa màu; dưa hấu Bình Sơn có tên trong danh sách đặc sản của tỉnh), và nghề biển ở vùng cửa Sa Cần. Xã nằm sát khu kinh tế Dung Quất ở phía đông, nên nhiều lao động làm việc trong các nhà máy, cảng và dịch vụ công nghiệp của khu kinh tế.

Wikipedia (bài huyện Bình Sơn) ghi huyện cũ từng có bãi tắm Khe Hai ở xã Bình Thạnh, nay thuộc xã Bình Sơn.

Văn hóa

Lễ hội tiêu biểu là đua thuyền trên sông Trà Bồng dịp đầu xuân, mang ý nghĩa cầu mưa thuận gió hòa. Ở vùng cửa biển Sa Cần, ngư dân giữ lễ cầu ngư và hát bả trạo tri ân cá Ông vào tháng Giêng hoặc tháng Hai âm lịch. Wikipedia liệt kê các địa điểm văn hóa – tham quan của xã như bãi biển Khe Hai, lăng vạn Mỹ Tân, làng gốm Mỹ Thiện, chùa Diệu Giác, chợ Nước Mặn, chợ Châu Ổ và Dốc Sỏi.

Ẩm thực vùng Bình Sơn gắn với sông và biển, cùng dưa hấu Bình Sơn được Wikipedia nhắc trong danh sách đặc sản của tỉnh.

Nhân vật

Tế Hanh (Trần Tế Hanh, 1921–2009), nhà thơ, sinh tại làng Đông Yên, phủ Bình Sơn — nay thuộc xã Bình Sơn. Bài thơ “Quê hương” của ông được Hoài Thanh, Hoài Chân giới thiệu trong Thi nhân Việt Nam. Em út của ông là nhạc sĩ Thế Bảo.

Giao thông

Quốc lộ 1 chạy qua trung tâm xã; Wikipedia (bài huyện Bình Sơn) ghi huyện cũ có cao tốc Đà Nẵng – Quảng Ngãi đi qua. Từ Châu Ổ có đường đi khu kinh tế Dung Quất và cảng Dung Quất ở phía đông.

Hành chính

Địa chỉ mới ghi: “thôn (tổ dân phố) …, xã Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi”. Trụ sở xã đặt tại trung tâm hành chính huyện Bình Sơn cũ ở Châu Ổ.

Bản đồ Xã Bình Sơn

Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã Bình Sơn được lập từ 7 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1677/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Huyện Bình Sơn trước đây

• Xã Bình Chương 16.565
• Xã Bình Minh 19.673
• Xã Đông Sơn 56.334
• Xã Vạn Tường 60.612