Kon Đào là xã thuộc tỉnh Quảng Ngãi, lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1677/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở ba xã Văn Lem, Đăk Trăm và Kon Đào của huyện Đăk Tô cũ. Xã rộng 129,34 km², dân số 13.340 người, nằm phía bắc trung tâm Đăk Tô, trên đường lên Tu Mơ Rông.
Tổng quan
Xã Kon Đào chiếm phần phía bắc vùng Đăk Tô cũ, giữa khu trung tâm Đăk Tô và vùng núi Tu Mơ Rông. Xã thuộc tỉnh Quảng Ngãi từ ngày 1/7/2025; Wikipedia ghi xã cách phường Kon Tum khoảng 60 km về phía bắc.
Theo số liệu sắp xếp, xã rộng 129,34 km², có 13.340 người, mật độ khoảng 103 người/km². Trụ sở đặt tại xã Đăk Trăm cũ.
Kon Đào là đầu mối của Tỉnh lộ 678: Wikipedia mô tả tuyến này đi từ xã Đăk Trăm (cũ) qua Đăk Tờ Kan, Đăk Rơ Ông, vượt đèo Văn Loan sang Đăk Sao, Đăk Na — tức là cửa ngõ phía nam của vùng Tu Mơ Rông.
Tên gọi và ý nghĩa
Nguồn gốc: xã mới giữ tên xã Kon Đào — xã có từ năm 1975 (trong danh sách 18 xã của huyện Đăk Tô), đồng thời là tên một thôn của xã. Hai tên Văn Lem (lập 1983) và Đăk Trăm (lập 2005) thôi là tên hành chính; Đăk Trăm vẫn là tên thôn và nơi đặt trụ sở.
Yếu tố “Kon”. “Kon” không có chữ Hán Việt (tra âm “kon” trên Wiki Ngôn Ngữ); trong tiếng Ba Na, kon là làng — đúng như cách giải thích tên Kon Tum (“làng hồ”) mà Wikipedia ghi. Ở vùng Kon Tum cũ, “Kon” mở đầu rất nhiều tên làng. Vì vậy Kon Đào trước hết là tên một làng.
Chữ “Đào” — dễ đọc nhầm. Âm “đào” trong tiếng Việt gợi chữ Hán 桃 (cây đào) hay động từ “đào” (đào đất), nhưng ở đây là âm bản địa được ghi theo chữ Quốc ngữ. Tư liệu đã tra không cho biết “Đào” nghĩa là gì, nên tên được ghi là nghĩa chưa thống nhất. Không nhầm với Côn Đảo (đặc khu ở TP Hồ Chí Minh) — hai tên khác hẳn về gốc.
Các tên đã thôi dùng: Văn Lem — “văn” là âm Hán Việt quen thuộc (文, văn chương), nhưng “lem” không có chữ Hán; tư liệu không giải thích tên này. Đăk Trăm mang yếu tố “đăk” (nước, suối) của địa danh bản địa. Không có đơn vị nào khác tên Kon Đào trong danh mục mới.
Địa lý
Theo Wikipedia tiếng Việt, xã Kon Đào giáp các xã Tu Mơ Rông và Đăk Pxi ở phía đông, xã Đăk Tô ở phía nam, xã Ngọk Tụ ở phía tây và xã Đăk Tờ Kan ở phía bắc.
Địa hình chuyển từ thung lũng thấp phía nam (giáp trung tâm Đăk Tô) lên vùng núi ở phía bắc, nơi bắt đầu các bậc địa hình cao của Tu Mơ Rông. Vùng Tu Mơ Rông cũ ở phía bắc có lưu vực sông Đăk Tờ Kan bồi đắp những dải đất phù sa suối hẹp. Khí hậu cao nguyên nhiệt đới gió mùa, mùa mưa từ khoảng tháng 5 đến cuối tháng 10.
Lịch sử
Sau năm 1975, các xã Đăk Tờ Kan và Kon Đào thuộc huyện Đăk Tô. Ngày 29/10/1983, Quyết định 122-HĐBT chia xã Đắk Tơ Kan thành hai xã Đắk Tơ Kan và Văn Lem. Năm 1991, khi tái lập tỉnh Kon Tum, Kon Đào và Văn Lem vẫn thuộc huyện Đăk Tô.
Ngày 9/6/2005, Nghị định 76/2005/NĐ-CP lập xã Đắk Trăm trên 5.277 ha và 3.036 nhân khẩu của xã Văn Lem; Văn Lem còn 4.463 ha và 1.731 nhân khẩu. Cùng nghị định, huyện Tu Mơ Rông được lập ở phía đông bắc, nhận xã Đăk Tờ Kan; từ đó Kon Đào, Văn Lem, Đăk Trăm là các xã giáp ranh của huyện Đăk Tô với huyện mới.
Ngày 16/6/2025, Nghị quyết 1677/NQ-UBTVQH15 sắp xếp toàn bộ ba xã Văn Lem, Đăk Trăm và Kon Đào thành xã Kon Đào, hiệu lực từ 1/7/2025.
Dân cư và xã hội
Theo Wikipedia, xã chia thành các thôn: 1, 2, 3, 6, 7, Kon Đào, Đăk Lung, Đăk Rò, Đăk Mông, Đăk Trăm, Tê Pên, Tê Pên 2, Tê Pheo, Đăk Rô Gia, Đăk Dring, Măng Rương, Đăk Xanh, Tê Rông, Đăk Sing. Tên làng mở đầu bằng “Đăk”, “Tê”, “Măng” là tên bản địa, bên cạnh năm thôn mang số.
Vùng Đăk Tô là địa bàn cư trú truyền thống của người Xơ Đăng (Wikipedia, bài về huyện Đăk Tô); ở Tu Mơ Rông lân cận, cư dân bản địa là người Xơ Đăng nhóm Hà Lăng. Tư liệu đã tra không có cơ cấu dân tộc riêng của xã Kon Đào. Trường lớp, trạm y tế kế thừa từ ba xã cũ.
Kinh tế
Kinh tế dựa vào nông nghiệp: lúa nước ở thung lũng, cây công nghiệp dài ngày ở vùng thấp, lúa rẫy, sắn và chăn nuôi ở vùng đồi. Ở vùng núi cao hơn phía bắc (Tu Mơ Rông cũ), Wikipedia ghi các cây phù hợp là chè tuyết, cà phê catimo, dong riềng và các cây dược liệu như sâm Ngọc Linh; xã Kon Đào là vùng chuyển tiếp giữa hai kiểu canh tác đó. Tỉnh lộ 678 bắt đầu từ Đăk Trăm cũ nối xã với các xã vùng cao phía bắc.
Văn hóa
Các làng Xơ Đăng giữ nhà rông, lễ hội nông nghiệp theo mùa rẫy và cồng chiêng — thuộc không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên. Tư liệu đã tra không ghi di tích được xếp hạng trên địa bàn xã; vùng lân cận có các địa danh lịch sử như Đăk Tô – Tân Cảnh ở phía nam và khu căn cứ cách mạng của Tỉnh ủy Kon Tum, Huyện ủy H80 ở vùng Tu Mơ Rông.
Hành chính
Địa chỉ mới ghi: “thôn …, xã Kon Đào, tỉnh Quảng Ngãi”. Người dân xã Văn Lem, Đăk Trăm cũ nay ghi xã Kon Đào; trung tâm phục vụ hành chính công xã đặt tại trụ sở xã Đăk Trăm cũ.
Bản đồ Xã Kon Đào
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Kon Đào được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1677/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Văn Lem | Huyện Đắk Tô | Tỉnh Kon Tum | toàn bộ |
| Xã Đắk Trăm | Huyện Đắk Tô | Tỉnh Kon Tum | toàn bộ |
| Xã Kon Đào | Huyện Đắk Tô | Tỉnh Kon Tum | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Kon Đào gồm những xã cũ nào?
Gồm ba xã Văn Lem, Đăk Trăm và Kon Đào của huyện Đăk Tô cũ, theo Nghị quyết 1677/NQ-UBTVQH15, từ 1/7/2025.
Tên Kon Đào có nghĩa là gì?
“Kon” trong tiếng Ba Na là làng, nên Kon Đào trước hết là tên một làng; phần “Đào” chưa có nguồn giải nghĩa. Tên không liên quan tới Côn Đảo.
Trụ sở xã Kon Đào ở đâu?
Đặt tại trụ sở xã Đăk Trăm cũ.
Diện tích và dân số xã Kon Đào?
129,34 km² và 13.340 người (số liệu sắp xếp năm 2025).
Cùng Huyện Đắk Tô trước đây
- Xã Đăk Tô 35.216
- Xã Ngọk Tụ 8.460
← Toàn bộ 96 xã, phường của Quảng Ngãi Tra tên xã cũ → mới