Thanh Bồng là xã vùng cao phía tây bắc tỉnh Quảng Ngãi, nơi khởi nguồn sông Trà Bồng, lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1677/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở ba xã Trà Lâm, Trà Hiệp và Trà Thanh của huyện Trà Bồng cũ. Diện tích 133,88 km², dân số 7.426 người.
Tổng quan
Thanh Bồng là xã vùng núi giáp thành phố Đà Nẵng ở phía tây và phía bắc, thuộc tỉnh Quảng Ngãi. Xã rộng 133,88 km², có 7.426 người, mật độ khoảng 55 người/km² — một trong những xã thưa dân nhất vùng Trà Bồng cũ. Trụ sở đặt tại trụ sở UBND xã Trà Hiệp cũ.
Theo Wikipedia (bài sông Trà Bồng), nhánh chính của sông Trà Bồng khởi đầu từ hợp lưu các suối nhỏ ở miền núi phía tây xã Thanh Bồng. Theo Wikipedia (bài huyện Trà Bồng), người Kinh tập trung ở Trà Xuân, Trà Phú, Trà Bình, còn các xã khác — trong đó có ba xã cũ của Thanh Bồng — là nơi cư trú của người Cor, dân tộc gắn với cây quế của vùng.
Tên gọi và ý nghĩa
Nguồn gốc: Thanh Bồng không phải tên xã cũ nào, mà là tên lịch sử của cả vùng Trà Bồng. Theo Wikipedia (bài huyện Trà Bồng, dẫn Đại Nam nhất thống chí), Trà Bồng xưa là một trong bốn nguồn của tỉnh Quảng Ngãi, gọi là nguồn Đà Bồng; năm Minh Mạng thứ 13 (1832) triều Nguyễn đổi thành nguồn Thanh Bồng; đến năm 1915 chính quyền Pháp mới đổi thành đồn Trà Bồng. Báo Quảng Ngãi (23/4/2025) ghi các tên xã mới của huyện được chọn theo yếu tố lịch sử, truyền thống, văn hóa và được gần 99% đại diện hộ gia đình đồng ý. Ba tên Trà Lâm, Trà Hiệp, Trà Thanh thôi là tên hành chính.
Về hai chữ
- Thanh — âm có nhiều chữ: 清 (trong, trong sạch), 青 (xanh). Nguồn đã tra không ghi chữ Hán của tên nguồn Thanh Bồng năm 1832.
- Bồng — yếu tố chung của Đà Bồng, Thanh Bồng, Trà Bồng; chưa có giải thích trong nguồn đã tra.
Đáng chú ý: trong ba lần đặt tên vùng (Đà Bồng → Thanh Bồng → Trà Bồng), yếu tố “Bồng” giữ nguyên, chỉ yếu tố đầu thay đổi. Vì không rõ chữ Hán và gốc của “Bồng”, tên không được giảng nghĩa liền mạch.
Trùng tên: không có đơn vị cấp xã nào khác tên Thanh Bồng.
Địa lý
Theo Wikipedia tiếng Việt, xã Thanh Bồng giáp xã Trà Bồng ở phía đông, các xã Tây Trà Bồng và Tây Trà ở phía nam, xã Trà Giáp thuộc thành phố Đà Nẵng ở phía tây và xã Trà Liên (Đà Nẵng) ở phía bắc.
Địa hình núi cao, dốc, chia cắt mạnh bởi sông suối — huyện Trà Bồng cũ có độ cao từ 80 đến 1.500 m. Sông Trà Bồng dài 45 km, lưu vực 697 km², sông dài thứ ba của Quảng Ngãi cũ; nhánh chính khởi đầu từ các suối nhỏ ở miền núi phía tây xã Thanh Bồng, chảy về phía đông. Mùa mưa từ tháng 9 đến tháng 1 năm sau thường gây lũ, sạt lở núi.
Lịch sử
Sau Cách mạng Tháng Tám, các sách của châu Trà Bồng nhập thành 10 xã đồng bào dân tộc thiểu số, trong đó có Trà Lâm và Trà Thanh. Năm 1957, Tỉnh ủy Quảng Ngãi tách bốn xã người Cor của huyện Sơn Hà (Sơn Thọ, Sơn Hiệp, Sơn Bùi, Sơn Tân) nhập vào Trà Bồng và đổi tên thành Trà Thọ, Trà Hiệp, Trà Bùi, Trà Tân. Tháng 5/1958, Trà Khê, Trà Thanh, Trà Hiệp, Trà Lâm được tổ chức thành khu IV (các xã phía tây). Năm 1970 Trà Bồng chia thành hai huyện Đông Trà và Tây Trà, cuối năm nhập với Sơn Tây thành khu Sơn Trà, đến cuối 1972 tái lập như cũ.
Ngày 1/12/2003, Nghị định 145/2003/NĐ-CP lập huyện Tây Trà, trong đó có xã Trà Thanh; Trà Lâm, Trà Hiệp ở lại huyện Trà Bồng. Ngày 10/1/2020 huyện Tây Trà nhập trở lại Trà Bồng. Ngày 16/6/2025, Nghị quyết 1677/NQ-UBTVQH15 sắp xếp toàn bộ ba xã Trà Lâm, Trà Hiệp, Trà Thanh thành xã Thanh Bồng, hiệu lực từ 1/7/2025.
Dân cư và xã hội
Wikipedia liệt kê 12 thôn: Môn, Vuông, Cát, Gỗ, Trà Xanh, Trà Hoa, Trà Lạc, Trà Khương, Nguyên, Cưa, Cả và Băng — nhiều tên chỉ một âm tiết. Theo Wikipedia (bài người Co), mỗi làng Co có tên riêng, đặt theo tên trưởng làng hoặc tên sông, suối, đất, rừng.
Người Co (Cor) cư trú chủ yếu ở thung lũng thượng du các sông Trà Bồng, sông Rin, sông Tranh; năm 2009 Quảng Ngãi có 28.110 người Co, chiếm 83,1% số người Co cả nước. Trong xã hội Co, các bô lão được nể trọng; trưởng làng phải hiểu phong tục, giàu kinh nghiệm và thuộc dòng họ có công lập làng.
Kinh tế
Theo Wikipedia (bài người Co), người Co làm rẫy là chính, trồng lúa, ngô, sắn; cây quế là đặc sản truyền thống, chất lượng cao, đem lại nguồn thu đáng kể. Quế Trà Bồng được bảo hộ nhãn hiệu gắn với địa danh (Wikipedia, bài tỉnh). Người Co còn đan lát gùi, chiếu bằng mây, lùng, nứa. Rừng và đất lâm nghiệp chiếm phần lớn diện tích xã.
Văn hóa
Văn hóa Cor với nhà sàn dài nhiều hộ (có nóc dài gần 100 m), phần gưl sinh hoạt chung và tum của từng gia đình; tín ngưỡng thờ núi Ông, núi Bà; lễ ăn lúa mới, lễ rước hồn lúa, lễ hiến trâu. Nghệ thuật cồng chiêng của dân tộc Cor, nghệ thuật Cà Đáo và Tết ngã rạ (Sa Ní) của người Cor là các di sản văn hóa phi vật thể quốc gia của tỉnh.
Hành chính
Địa chỉ mới ghi: “thôn …, xã Thanh Bồng, tỉnh Quảng Ngãi”. Trụ sở xã đặt tại trụ sở UBND xã Trà Hiệp cũ; người dân Trà Lâm, Trà Thanh cũ làm thủ tục tại trung tâm phục vụ hành chính công của xã.
Bản đồ Xã Thanh Bồng
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Thanh Bồng được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1677/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Trà Thanh | Huyện Trà Bồng | Tỉnh Quảng Ngãi | toàn bộ |
| Xã Trà Hiệp | Huyện Trà Bồng | Tỉnh Quảng Ngãi | toàn bộ |
| Xã Trà Lâm | Huyện Trà Bồng | Tỉnh Quảng Ngãi | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Thanh Bồng gồm những xã cũ nào?
Gồm ba xã Trà Lâm, Trà Hiệp và Trà Thanh của huyện Trà Bồng cũ.
Tên Thanh Bồng có nghĩa là gì?
Là tên lịch sử của vùng Trà Bồng: năm 1832 triều Minh Mạng đổi nguồn Đà Bồng thành nguồn Thanh Bồng; năm 1915 mới đổi thành đồn Trà Bồng. Chữ Hán chưa được xác nhận.
Diện tích và dân số xã Thanh Bồng?
133,88 km² và 7.426 người, mật độ khoảng 55 người/km².
Sông Trà Bồng bắt nguồn từ đâu?
Theo Wikipedia, nhánh chính khởi đầu từ các suối nhỏ ở miền núi phía tây xã Thanh Bồng.
Xã Thanh Bồng giáp tỉnh, thành nào?
Giáp thành phố Đà Nẵng (các xã Trà Giáp, Trà Liên) ở phía tây và bắc.
Cùng Huyện Trà Bồng trước đây
- Xã Cà Đam 4.336
- Xã Đông Trà Bồng 11.197
- Xã Tây Trà 11.617
- Xã Tây Trà Bồng 8.078
- Xã Trà Bồng 18.926
← Toàn bộ 96 xã, phường của Quảng Ngãi Tra tên xã cũ → mới