Xã Kim Điền

Tổng quan

Kim Điền là một xã của tỉnh Quảng Trị, thuộc vùng huyện Minh Hóa cũ (tỉnh Quảng Bình), có đường biên giới với Lào ở phía nam. Xã được lập từ hai xã Hóa Sơn và Hóa Hợp; trụ sở đặt tại trụ sở UBND xã Hóa Hợp cũ.

Diện tích 229,42 km², dân số 6.165 người, mật độ khoảng 27 người/km². Phần lớn đất đai là rừng núi biên giới; dân cư sống thành thôn, bản dọc các khe suối và đường giao thông. Xã được biết đến qua thác Mơ — điểm du lịch sinh thái trên dòng Khe Ve — và là nơi sinh sống tập trung của người Sách, một nhóm của dân tộc Chứt.

Bốn xã cùng vùng Minh Hóa cũ là Minh Hóa, Dân Hóa, Tân Thành và Kim Phú.

Tên gọi và ý nghĩa

Nguồn gốc: Kim Điền là một tên mới, không trùng tên xã cũ nào trong hai xã Hóa Sơn, Hóa Hợp. Tên này đặt cùng đợt với xã Kim Phú ở phía đông; hai xã liền kề cùng mở đầu bằng chữ “Kim”. Văn bản giải thích lý do chọn tên của tỉnh hiện chưa tra được, nên không nêu suy đoán về xuất xứ của chữ “Kim”.

Phân tích Hán Việt: trong địa danh, Kim thường là chữ 金 — vàng, kim loại quý, nghĩa bóng là quý giá; Điền là chữ 田 — ruộng. Ghép lại, Kim Điền thường được hiểu là “ruộng vàng”, gợi ý mong ước đất đai màu mỡ, mùa màng sung túc. Âm “kim” còn ứng với chữ 今 (nay), nhưng cách hiểu này hiếm gặp trong tên đất.

Tên các xã cũ: Hóa Sơn và Hóa Hợp theo lối đặt chữ Hóa 化 lên trước, cùng kiểu với Hóa Phúc, Hóa Tiến, Hóa Thanh (nay thuộc Tân Thành). Sơn là núi (山), Hợp thường hiểu là hợp, hòa hợp (合). Tên Hóa Sơn trùng âm với một cách gọi khác của núi Hoa Sơn bên Trung Quốc, nên trang định hướng trên Wikipedia liệt kê cả hai.

Trùng tên: trong danh mục xã phường mới, Kim Điền không trùng với đơn vị nào ở tỉnh khác.

Địa lý

Theo Wikipedia, xã Kim Điền giáp xã Tân Thành ở phía bắc, Lào ở phía nam, các xã Minh Hóa và Kim Phú ở phía đông, xã Dân Hóa ở phía tây.

Địa hình núi cao Trường Sơn, nhiều khe suối thuộc thượng nguồn sông Gianh. Dòng Khe Ve chảy qua địa bàn và tạo nên thác Mơ, nằm cách đường Hồ Chí Minh khoảng 400 m. Rừng chiếm phần lớn diện tích; vùng Minh Hóa cũ có hơn 106.000 ha rừng theo số liệu thống kê đăng trên Wikipedia.

Khí hậu nhiệt đới gió mùa vùng núi; mùa mưa lũ tập trung vào các tháng cuối năm như toàn lưu vực sông Gianh, mùa hè chịu gió tây khô nóng.

Lịch sử

Hóa Sơn và Hóa Hợp là hai trong 14 xã của huyện Minh Hóa sau năm 1975. Cùng huyện, chúng trải qua giai đoạn nhập vào huyện Tuyên Hóa (11/3/1977) rồi trở lại huyện Minh Hóa tái lập (1/6/1990). Trước đó, vùng đất Minh Hóa thuộc châu Quy Hợp của xứ Nghệ An thời Hậu Lê và chuyển về Quảng Bình từ năm 1826; cuối thế kỷ XIX, đây là địa bàn kháng chiến của phong trào Cần Vương do vua Hàm Nghi lãnh đạo.

Về khảo cổ, di chỉ Hóa Tiến – Hóa Hợp có tên trong danh mục kiểm kê di tích của tỉnh Quảng Bình cũ, cho thấy vùng thung lũng này có dấu vết cư trú từ thời tiền sử.

• 12/6/2025 — Nghị quyết 202/2025/QH15 hợp nhất tỉnh Quảng Bình vào tỉnh Quảng Trị.
• 16/6/2025 — Nghị quyết 1680/NQ-UBTVQH15 sắp xếp toàn bộ hai xã Hóa Sơn và Hóa Hợp thành xã Kim Điền, hoạt động từ 1/7/2025.

Dân cư – xã hội

Xã có 6.165 người. Theo tư liệu về dân tộc Chứt, người Sách cư trú tập trung theo cộng đồng ở xã Hóa Sơn cũ, tại các bản Hóa Lương và Lương Năng; ở Hóa Hợp, người Sách sống xen ghép với người Kinh và người Mày. Người Nguồn cũng sống xen kẽ với người Sách, người Rục ở Hóa Sơn.

Khác với nhiều tộc người vùng núi ở nhà sàn, người Sách và người Nguồn thường làm nhà trệt. Người Sách làm ruộng nước nhiều hơn các nhóm Chứt khác (nhóm Rục, Arem chủ yếu làm rẫy), đồng thời giữ nghề đan lát, nghề mộc. Đời sống còn nhiều khó khăn; các xã của huyện Minh Hóa cũ đều thuộc chương trình 135.

Kinh tế

Nông – lâm nghiệp là chủ yếu: lúa, ngô, sắn, chăn nuôi trâu bò, trồng và bảo vệ rừng. Những sản phẩm được coi là đặc sản của vùng Minh Hóa như mật ong rừng, chè xanh cũng gắn với sinh kế dựa vào rừng của người dân. Du lịch sinh thái ở khu thác Mơ là hướng dịch vụ mới, do vị trí gần đường Hồ Chí Minh thuận cho khách dừng chân.

Văn hóa

Văn hóa xã mang dấu ấn người Sách: nhà trệt, lễ thức nông nghiệp, thờ cúng tổ tiên theo dòng họ. Theo tư liệu dân tộc học, trong làng người Chứt, tộc trưởng có uy tín lớn được suy tôn làm trưởng làng; người Chứt ngày nay thường mang họ Cao, Đinh, Hồ.

Người dân Kim Điền cùng chung lễ hội lớn của vùng Minh Hóa là hội rằm tháng Ba (15/3 âm lịch), với trò chơi dân gian, điệu hò và các món cơm pồi, ốc đực.

Du lịch

Thác Mơ trên dòng Khe Ve, thuộc địa bàn xã Hóa Hợp cũ, cách đường Hồ Chí Minh khoảng 400 m. Dịch vụ ở đây được tổ chức thành Khu du lịch Thác Mơ ở làng Lâm Sum. Wikipedia về huyện Minh Hóa cũ xếp thác Mơ trong nhóm điểm du lịch thiên nhiên tiêu biểu của huyện, cùng cửa khẩu Cha Lo, Cổng Trời Dân Hóa và các hang động ở Kim Phú.

Bản đồ Xã Kim Điền

Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã Kim Điền được lập từ 2 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1680/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Huyện Minh Hóa trước đây

• Xã Dân Hóa 9.532
• Xã Kim Phú 19.054
• Xã Minh Hóa 21.481
• Xã Tân Thành 5.513