Xã Thạnh Hóa

Tổng quan

Thạnh Hóa là xã ở vùng huyện lỵ cũ của huyện Thạnh Hóa — huyện được lập năm 1989 từ đất hai huyện Tân Thạnh và Mộc Hóa. Xã nằm bên sông Vàm Cỏ Tây, trên trục Quốc lộ 62 từ Tân An lên Kiến Tường, thuộc tỉnh Tây Ninh; phía nam giáp tỉnh Đồng Tháp.

Xã rộng 108,18 km², dân số 16.738 người, mật độ khoảng 155 người/km². Tên ấp Tuyên Nhơn gợi lại chợ Tuyên Nhơn và quận Tuyên Nhơn thời Việt Nam Cộng hòa — theo Wikipedia, khi huyện Thạnh Hóa mới lập, chợ Tuyên Nhơn là nơi duy nhất trong huyện có lưới điện và thông tin liên lạc.

Các xã cùng gốc huyện Thạnh Hóa: Thạnh Phước và Tân Tây; hai xã Tân Hiệp, Thuận Bình cũ của huyện nay thuộc xã Bình Thành.

Tên gọi và ý nghĩa

Tên từ đâu ra: xã mới giữ tên thị trấn — vốn là tên huyện. Theo Wikipedia, tên Thạnh Hóa là tên ghép: chữ “Thạnh” lấy từ huyện Tân Thạnh và chữ “Hóa” lấy từ huyện Mộc Hóa, nhằm ghi nhận hai huyện đã cắt đất lập nên huyện mới năm 1989 (thị trấn Thạnh Hóa cùng sáu xã của Tân Thạnh, và ba xã Thạnh Phước, Tân Hiệp, Thạnh Phú của Mộc Hóa).

Phân tích Hán Việt: Thạnh là cách đọc Nam Bộ của chữ 盛 (thịnh — hưng thịnh). Chữ “Hóa” kế thừa từ Mộc Hóa, mà chữ Hán gốc của tổng Mộc Hóa chưa được xác định trong các nguồn đã tra (có thể là 化). Vì là tên ghép theo nguồn gốc hành chính, ý nghĩa của Thạnh Hóa trước hết là “phần đất của Tân Thạnh và Mộc Hóa”, chứ không phải một từ Hán Việt mang nghĩa riêng.

Hai xã cũ: Thủy Tây (Thủy 水 là nước, Tây 西 là phía tây — cặp với Thủy Đông) và Thạnh An (thịnh và yên, lập năm 2003).

Trùng tên: “Thạnh Hóa” là tên duy nhất cả nước.

Địa lý

Theo Wikipedia tiếng Việt, xã giáp Tân Tây ở phía đông, Tân Thạnh ở phía tây, Thạnh Phước ở phía bắc; phía nam giáp các xã Tân Phước 1 và Tân Phước 2 của tỉnh Đồng Tháp.

Đây là vùng trũng Đồng Tháp Mười. Huyện Thạnh Hóa cũ có đất phèn chiếm khoảng 72,7% diện tích tự nhiên, đất phù sa chỉ khoảng 9,8%. Năm 2002 toàn huyện có khoảng 14.075 ha rừng, chủ yếu rừng tràm và rừng hỗn tạp, độ che phủ 32%. Sông Vàm Cỏ Tây và các kênh trục là mạch nước và đường thủy chính; lũ tràn về hằng năm, và trận lũ lịch sử năm 1978 từng gây thiệt hại nặng cho cả vùng.

Lịch sử

Vùng này được khai phá muộn: đến đầu thế kỷ XVIII vẫn là đất trũng hoang vu, rừng tràm, đầm lầy; lưu dân từ Gia Định theo sông Vàm Cỏ Tây tiến dần lên Đồng Tháp Mười. Trong kháng chiến, địa bàn thuộc “Vùng 6” của tỉnh Kiến Tường (tương ứng quận Tuyên Nhơn phía Việt Nam Cộng hòa) — hành lang chiến lược từ miền Đông sang miền Tây Nam Bộ.

Sau 1975, khu vực xã hiện nay là xã Thủy Đông của huyện Mộc Hóa; năm 1980 Thủy Đông về huyện Tân Thạnh. Quyết định 74-HĐBT ngày 26/6/1989 lập thị trấn Thạnh Hóa (1.400 ha của Thủy Đông và dân số gồm 1.185 người địa phương cùng 2.667 cán bộ, công nhân viên, hộ phi nông nghiệp) và xã Thủy Tây (9.979 ha của Thủy Đông), đồng thời lập huyện Thạnh Hóa; thị trấn là huyện lỵ. Ngày 15/5/2003, Nghị định 50/2003/NĐ-CP lập xã Thạnh An từ 6.489 ha và 3.650 người của Thủy Tây.

Nghị quyết 1682/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 hợp thị trấn Thạnh Hóa, Thủy Tây và Thạnh An thành xã Thạnh Hóa của tỉnh Tây Ninh. Theo Wikipedia, xã có 6 ấp sau đợt sắp xếp năm 2026: An Đông, Bún Bà Của, Thạnh An, Thủy Đông, Thủy Tây, Tuyên Nhơn.

Dân cư và xã hội

Dân số 16.738 người, đông nhất ở khu thị trấn cũ quanh Quốc lộ 62 và chợ. Huyện Thạnh Hóa cũ có cư dân nhiều dân tộc (Kinh, Hoa, Khmer, Mường, Tày, Nùng, Thái, Chăm… theo số liệu năm 2009), phần lớn là người Kinh.

Đời sống tôn giáo đa dạng. Wikipedia ghi cả ba ngôi chùa của huyện cũ, trong đó có chùa Phổ Hương, đều ở thị trấn Thạnh Hóa; đạo Cao Đài Tây Ninh có thánh thất ở thị trấn, Cao Đài Tiên Thiên có thánh tịnh ở Thủy Tây. Hằng năm vào ngày 27/7, huyện cũ tổ chức tưởng niệm thương binh, liệt sĩ tại nhà bia ghi tên liệt sĩ.

Kinh tế

Nông – lâm nghiệp là chủ đạo: lúa nước hai vụ (đông xuân, hè thu), luân canh lúa – đay, trồng tràm, khoai mỡ (khoai tím) và nuôi thủy sản nước ngọt — đúng định hướng “tiểu vùng IV” (Thạnh Hóa, bắc Thủ Thừa, một phần Tân Thạnh) trong phân vùng kinh tế của tỉnh Long An cũ. Khu thị trấn cũ là trung tâm thương mại, dịch vụ nhỏ của vùng.

Khi huyện mới lập năm 1989, cả huyện chỉ có tỉnh lộ 49 là tuyến đường bộ duy nhất nối Tân An lên Đồng Tháp Mười; đất lúa một vụ chiếm phần lớn. Thủy lợi và đường sá được đầu tư dần đã mở rộng diện tích lúa hai vụ.

Văn hóa

Văn hóa xã mang dấu ấn vùng căn cứ kháng chiến Đồng Tháp Mười: các nhà bia, bia truyền thống, lễ tưởng niệm liệt sĩ hằng năm. Các lễ lớn của Phật giáo (rằm tháng Giêng, Phật đản, Vu lan) và Cao Đài (Thượng ngươn, Trung ngươn, Hạ ngươn, Hội Yến Diêu Trì Cung) là dịp sinh hoạt cộng đồng.

Tên ấp như Bún Bà Của, Cái Tôm, Cái Vòm, Cả Thơm (trước khi gộp năm 2026) giữ lại lớp địa danh dân gian vùng trũng. Các nguồn đã tra chưa ghi di tích xếp hạng riêng của xã.

Giao thông

Quốc lộ 62 nối Tân An – Thạnh Hóa – Kiến Tường là trục chính. Đường thủy theo sông Vàm Cỏ Tây và các kênh trục nối về Tân An và lên Mộc Hóa.

Hành chính

Địa chỉ mới: “…, ấp …, xã Thạnh Hóa, tỉnh Tây Ninh”. Cư dân thị trấn cũ đổi “thị trấn Thạnh Hóa, huyện Thạnh Hóa, tỉnh Long An” thành “xã Thạnh Hóa, tỉnh Tây Ninh”.

Bản đồ Xã Thạnh Hóa

Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã Thạnh Hóa được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1682/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Huyện Thạnh Hóa trước đây

• Xã Bình Thành 10.690
• Xã Tân Tây 19.438
• Xã Thạnh Phước 22.064