Bằng Hành là xã thuộc tỉnh Tuyên Quang, lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1684/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở ba xã Kim Ngọc, Vô Điếm và Bằng Hành của huyện Bắc Quang cũ. Xã rộng 151,72 km², dân số 16.560 người, có di tích Tiểu khu Trọng Con – nơi được xem là cái nôi phong trào cách mạng Hà Giang.
Tổng quan
Bằng Hành là xã ở phía đông vùng Bắc Quang cũ, thuộc tỉnh Tuyên Quang. Quốc lộ 279 từ khu trung tâm Bắc Quang đi về phía đông, qua Bằng Hành rồi sang Liên Hiệp, nối vùng Hà Giang cũ với Lâm Bình, Nà Hang.
Xã rộng 151,72 km², dân số 16.560 người, mật độ khoảng 109 người/km². Trụ sở UBND xã đặt tại thôn Minh Khai. Trên địa bàn có Tiểu khu Trọng Con, di tích lịch sử được Nhà nước xếp hạng năm 1996.
Tên gọi và ý nghĩa
Tên từ đâu ra. Xã mới giữ tên xã Bằng Hành cũ. Hai tên Kim Ngọc và Vô Điếm không được chọn. Bằng Hành là tên có bề dày nhất trong ba tên: theo bài Wikipedia về Hà Giang, Quyết định số 1432 ngày 17/9/1895 của Toàn quyền Đông Dương khi chia tỉnh đã ghi tỉnh Hà Giang gồm huyện Vị Xuyên “trừ tổng Phú Loan và Bằng Hành” – tức tổng Bằng Hành đã là một đơn vị hành chính từ cuối thế kỷ XIX và khi đó không thuộc tỉnh Hà Giang.
Phân tích chữ. Công cụ tra từ điển nhà cho thấy âm bằng có các chữ như 朋 (bạn bè), 憑 (dựa vào); âm hành có 行 (đi, làm), 衡 (cân nhắc). Tuy nhiên không có tư liệu nào ghi tên tổng Bằng Hành bằng chữ Hán, và không có cơ sở để ghép hai âm thành một nghĩa Hán Việt có lý. Nghĩa gốc của tên – kể cả khả năng là tên phiên âm từ tiếng dân tộc – chưa được tài liệu nào xác nhận. Vì vậy ở đây không gán chữ Hán và không giải nghĩa.
Hai tên cũ. Kim Ngọc (vàng ngọc – kim 金, ngọc 玉) là tên Hán Việt chọn chữ quý; Vô Điếm là tên khó giải nghĩa theo Hán Việt, chưa có tư liệu. Từ điển nhà có mục Bằng Hành, ghi là tên xã thuộc huyện Bắc Quang.
Trùng tên. Cả nước chỉ có một xã Bằng Hành.
Địa lý
Theo Wikipedia tiếng Việt, xã Bằng Hành giáp xã Liên Hiệp ở phía đông; các xã Bắc Quang và Hùng An ở phía tây; xã Bạch Xa ở phía nam; xã Đồng Tâm ở phía bắc.
Địa hình chủ yếu là đồi núi thấp lượn sóng xen thung lũng ruộng – dạng địa hình chiếm phần lớn huyện Bắc Quang cũ. Wikipedia ghi một điểm thổ nhưỡng đặc biệt: nhóm đất than bùn của huyện Bắc Quang (khoảng 36 ha) tập trung tại xã Vô Điếm, có hàm lượng mùn, đạm, lân rất cao. Khí hậu nhiệt đới gió mùa nóng ẩm, thuộc vùng mưa lớn nhất tỉnh Hà Giang cũ.
Lịch sử
Tổng Bằng Hành và phong trào cách mạng
Năm 1895, tổng Bằng Hành được tách khỏi phần huyện Vị Xuyên thuộc tỉnh Hà Giang (theo Quyết định 1432 của Toàn quyền Đông Dương). Trong thời kỳ trước 1945, vùng này có Tiểu khu Trọng Con: theo Wikipedia, khu di tích cách quốc lộ 2 khoảng 20 km về phía đông nam, cách thành phố Hà Giang khoảng 60 km, được xem là cái nôi của phong trào cách mạng ở Hà Giang. Theo tư liệu của xã Tân Quang, tháng 10/1945 lực lượng cách mạng từ vùng Thác Vệ – Bằng Hành đã tiến sang tiếp quản châu lỵ Bắc Quang.
Các đơn vị hợp thành
- Xã Bằng Hành: ngày 29/1/1997 (Nghị định 8-CP) cắt 4.374,3 ha và 1.701 nhân khẩu lập xã Thượng Bình (nay thuộc xã Đồng Tâm).
- Xã Kim Ngọc và xã Vô Điếm: đều là xã của huyện Bắc Quang trong danh sách sau năm 1975.
Sắp xếp năm 2025
Khoản 81 Điều 1 Nghị quyết 1684/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 sắp xếp toàn bộ diện tích, dân số các xã Kim Ngọc, Vô Điếm và Bằng Hành thành xã Bằng Hành, thuộc tỉnh Tuyên Quang.
Dân cư – xã hội
Với 16.560 người, Bằng Hành là xã đông dân thứ tư trong tám xã kế thừa huyện Bắc Quang. Xã có nhiều dân tộc cùng sinh sống, trong đó người Tày nhóm Ngạn là chủ thể của lễ hội Cầu trăng. Các khu dân cư lớn nằm dọc quốc lộ 279.
Năm 2023, xã Bằng Hành cũ được thẩm định hồ sơ đề nghị công nhận đạt chuẩn nông thôn mới. Mạng lưới trường học, trạm y tế bố trí theo các xã cũ.
Kinh tế
Kinh tế dựa vào nông – lâm nghiệp: lúa nước ở thung lũng, cây ăn quả có múi và chè trên đồi, rừng trồng nguyên liệu giấy – những cây trồng chủ lực của vùng Bắc Quang cũ theo Wikipedia. Quốc lộ 279 giúp xã kết nối với trung tâm Bắc Quang và các xã phía đông, thuận lợi cho trao đổi hàng hóa.
Văn hóa – di tích
- Tiểu khu Trọng Con: di tích lịch sử xếp hạng năm 1996, gắn với phong trào cách mạng Hà Giang trước 1945; Wikipedia liệt kê trong các điểm du lịch của huyện Bắc Quang cũ.
- Lễ hội Cầu trăng (lễ hội Nàng Hai): theo trang thông tin xã, lễ hội gắn với tín ngưỡng dân gian của người Tày (Ngạn), thể hiện ước vọng mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt; năm 2026 xã tổ chức kèm thi bóng chuyền, bịt mắt bắt vịt, đi cà kheo, nhảy bao bố và văn nghệ.
Giao thông
Theo Wikipedia, quốc lộ 279 đi qua các xã Minh Quang – Liên Hiệp – Bằng Hành – Bắc Quang – Tân Trịnh – Quang Bình theo hướng đông – tây. Từ Bằng Hành theo quốc lộ 279 về trung tâm xã Bắc Quang để nối quốc lộ 2.
Hành chính
Địa chỉ mới ghi: “thôn …, xã Bằng Hành, tỉnh Tuyên Quang”. Trụ sở UBND xã đặt tại thôn Minh Khai.
Bản đồ Xã Bằng Hành
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Bằng Hành được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1684/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Vô Điếm | Huyện Bắc Quang | Tỉnh Hà Giang | toàn bộ |
| Xã Bằng Hành | Huyện Bắc Quang | Tỉnh Hà Giang | toàn bộ |
| Xã Kim Ngọc | Huyện Bắc Quang | Tỉnh Hà Giang | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Bằng Hành gồm những xã cũ nào?
Ba xã Kim Ngọc, Vô Điếm và Bằng Hành của huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang cũ (khoản 81 Điều 1 Nghị quyết 1684/NQ-UBTVQH15).
Tên Bằng Hành có nghĩa là gì?
Chưa có tư liệu giải thích. Bằng Hành đã là tên một tổng từ năm 1895; không có văn bản ghi chữ Hán nên không gán nghĩa Hán Việt.
Tiểu khu Trọng Con ở đâu?
Ở xã Bằng Hành, cách quốc lộ 2 khoảng 20 km về phía đông nam; di tích lịch sử xếp hạng năm 1996, được xem là cái nôi phong trào cách mạng Hà Giang.
Xã Bằng Hành rộng bao nhiêu, bao nhiêu dân?
Rộng 151,72 km², dân số 16.560 người, mật độ khoảng 109 người/km².
Lễ hội Cầu trăng ở Bằng Hành là gì?
Còn gọi lễ hội Nàng Hai, là lễ hội gắn với tín ngưỡng của người Tày (Ngạn), cầu mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt.
Cùng Huyện Bắc Quang trước đây
- Xã Bắc Quang 33.644
- Xã Đồng Tâm 10.629
- Xã Đồng Yên 18.326
- Xã Hùng An 17.224
- Xã Liên Hiệp 10.566
- Xã Tân Quang 12.425
- Xã Vĩnh Tuy 12.054
← Toàn bộ 124 xã, phường của Tuyên Quang Tra tên xã cũ → mới