Phường Cái Vồn

Tổng quan

Bên kia sông Hậu là trung tâm Cần Thơ – bài thị xã Bình Minh trên Wikipedia ghi khoảng cách chỉ chừng 1 km. Bên này là Cái Vồn, tên một ngôi chợ thời Nguyễn đã trở thành tên quận, thị trấn, rồi phường, thuộc tỉnh Vĩnh Long. Khu vực phà Hậu Giang cũ thuộc ấp Thành Phước của xã Thành Lợi xưa, sau là phường Thành Phước – một phần nay thuộc Cái Vồn.

Phường rộng 26,52 km², dân số 36.031 người, mật độ khoảng 1.359 người/km². Theo Wikipedia, phường có 15 khóm: khóm 1–4 (phường Cái Vồn cũ), khóm 5 (khóm 3 phường Thành Phước cũ) và các khóm Mỹ An, Mỹ Hưng 1, Mỹ Hưng 2, Mỹ Khánh 1, Mỹ Khánh 2, Mỹ Lợi, Mỹ Phước 1, Mỹ Phước 2, Mỹ Thới 1, Mỹ Thới 2 – vốn là các ấp của xã Mỹ Hòa.

Tên gọi và ý nghĩa

Nguồn gốc: phường kế thừa tên Cái Vồn. Theo Wikipedia, Cái Vồn vốn là tên một ngôi chợ thuộc thôn Mỹ Thuận, tổng An Trường, huyện Vĩnh An, tỉnh An Giang dưới thời Nguyễn; người miền Tây còn gọi là Cái Dồn. Từ năm 1921, vùng tổng An Trường còn được gọi chung là "Cái Vồn" theo tên chợ.

Về nghĩa: Cái Vồn là tên thuần Việt. Yếu tố cái trong địa danh Nam Bộ thường chỉ rạch, sông nhánh; âm vồn không có âm Hán Việt (công cụ tra từ điển Wiki Ngôn Ngữ báo "không có âm Hán Việt"). Từ điển có mục "Cái Vồn", định nghĩa là thị trấn thuộc huyện Bình Minh. Tư liệu đã tra không giải thích nghĩa của "vồn", nên không suy diễn thêm.

Lịch sử tên: ngày 24/12/1932 quận Trà Ôn (tỉnh Cần Thơ) đổi tên thành quận Cái Vồn vì quận lỵ dời về Cái Vồn (làng Mỹ Thuận); đến 27/6/1934 quận lỵ lại dời về Trà Ôn nên quận lấy lại tên cũ. Sau 1975, Cái Vồn là tên thị trấn huyện lỵ huyện Bình Minh; năm 2012 thành tên phường. Tên xã cũ Mỹ Hòa là tên làng thời Pháp hợp nhất từ hai làng Mỹ Chánh và Đông Hòa; các khóm "Mỹ…" giữ lại dấu chung ấy.

Trùng tên: Cái Vồn là tên duy nhất trong danh sách đơn vị cấp xã sau 1/7/2025.

Địa lý

Theo Wikipedia tiếng Việt, phường Cái Vồn giáp phường Đông Thành và xã Ngãi Tứ ở phía đông; phía tây giáp thành phố Cần Thơ, ranh giới là sông Hậu; phía nam giáp xã Lục Sĩ Thành, ranh giới cũng là sông Hậu; phía bắc giáp phường Bình Minh.

Theo bài phường trên Wikipedia, phần xã Ngãi Tứ nhập vào Cái Vồn là khu vực cồn Sừng của xã Ngãi Tứ cũ, giáp ranh xã Mỹ Hòa cũ. Địa hình là đồng bằng phù sa ven sông Hậu, có cồn bãi, kênh rạch.

Lịch sử

Tổng An Trường

Theo bài thị xã Bình Minh trên Wikipedia, năm 1836 tổng An Trường (huyện Vĩnh An, tỉnh An Giang) có 8 thôn, trong đó có Mỹ Thuận, Đông Thành, Phù Ly. Thời Pháp tổng thuộc hạt Sa Đéc (1868), hạt Trà Ôn (1872), hạt rồi tỉnh Cần Thơ (1876, 1900); năm 1904 tổng gồm 11 làng, trong đó có Mỹ Chánh, Mỹ Thuận. Ngày 4/1/1957, chính quyền Việt Nam Cộng hòa lập quận Bình Minh thuộc tỉnh Vĩnh Long, quận lỵ ở xã Mỹ Thuận (Cái Vồn).

Thị trấn Cái Vồn

Sau 1975, thị trấn Cái Vồn – huyện lỵ huyện Bình Minh – được lập từ đất xã Thành Lợi (ấp Thành Phước, khu vực phà Hậu Giang) và một phần nhỏ xã Mỹ Thuận (ấp Mỹ Thới, khu vực quận lỵ cũ). Năm 2010 thị trấn đạt đô thị loại IV. Nghị quyết 89/NQ-CP ngày 28/12/2012 lập thị xã Bình Minh, chia thị trấn thành phường Cái Vồn (219,15 ha, 18.375 người, gồm cả 43,62 ha của xã Thuận An) và phường Thành Phước.

Sắp xếp năm 2025

Theo Nghị quyết 1687/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025, phường Cái Vồn mới gồm toàn bộ xã Mỹ Hòa, phần còn lại của xã Ngãi Tứ sau sắp xếp (khu vực cồn Sừng) và một phần các phường Thành Phước, Cái Vồn; phần còn lại của hai phường này về phường Bình Minh. Hiệu lực từ 1/7/2025.

Dân cư – xã hội

Phường có 36.031 người. Là trung tâm huyện lỵ, rồi thị xã Bình Minh cũ, khu vực Cái Vồn có chợ, trường học và các cơ quan hành chính trước đây. Thị xã Bình Minh được công nhận đô thị loại III năm 2020.

Kinh tế

Thương mại – dịch vụ quanh chợ Cái Vồn và dọc Quốc lộ 1, Quốc lộ 54 là nền kinh tế đô thị của phường; vùng Mỹ Hòa cũ còn nông nghiệp ven sông Hậu. Theo Wikipedia, thị xã cũ có đường từ Quốc lộ 54 vào cảng Bình Minh.

Văn hóa – di tích

Tư liệu đã tra chưa nêu di tích xếp hạng trên đất Cái Vồn. Chính cái tên chợ Cái Vồn – có từ thời Nguyễn, từng một thời là tên quận (1932–1934) – là dấu vết lịch sử đáng chú ý nhất của phường. Bài thị xã Bình Minh trên Wikipedia nhắc các đường huyện vào chùa Dưới, chùa Sóc Mỹ Bồn trong vùng thị xã cũ.

Giao thông

Theo Wikipedia, vùng thị xã Bình Minh cũ có Quốc lộ 1 (gần 9 km, 4–8 làn xe) và Quốc lộ 54 (hơn 15 km) đi qua; đường Nguyễn Văn Thảnh (Quốc lộ 1 cũ và Quốc lộ 54) qua phường Cái Vồn; đường tỉnh 910 qua phường Cái Vồn cũ. Tuyến cao tốc Mỹ Thuận – Cần Thơ đi qua thị xã cũ, có nút giao Chà Và nối Quốc lộ 1, cao tốc và đường dẫn cầu Cần Thơ 2.

Bản đồ Phường Cái Vồn

Ghim đặt tại vị trí trụ sở phường. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Phường Cái Vồn được lập từ 4 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1687/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Thị xã Bình Minh, Huyện Tam Bình trước đây

• Phường Bình Minh 34.193
• Phường Đông Thành 41.793
• Xã Cái Ngang 36.654
• Xã Hòa Hiệp 31.099
• Xã Ngãi Tứ 48.795
• Xã Song Phú 50.646
• Xã Tam Bình 32.612
• Xã Trà Côn 45.778