Xã An Định

Tổng quan

An Định là một xã vườn dừa ở phía đông nam cù lao Minh, tỉnh Vĩnh Long, hình thành từ ba xã cũ của huyện Mỏ Cày Nam. Trên đất xã có hai địa điểm ghi dấu lịch sử ở hai thời kỳ: chùa Tuyên Linh — di tích quốc gia, nơi cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc từng lưu trú — và xã Tân Trung cũ, nơi ban lãnh đạo tỉnh Bến Tre họp đêm 2/1/1960 quyết định cuộc Đồng khởi.

Xã rộng 46,59 km², dân số 37.688 người, mật độ khoảng 810 người/km². Trụ sở đặt tại UBND xã An Định cũ. Vùng này còn có chợ Cái Quao — nơi từng là lỵ sở huyện Duy Minh thời Minh Mạng.

Tên gọi và ý nghĩa

Tên xã giữ nguyên tên xã An Định cũ, một trong ba đơn vị hợp thành và là nơi đặt trụ sở xã mới. Hai tên còn lại — Minh Đức và Tân Trung — lùi về làm tên ấp và tên gọi dân gian.

An Định là từ Hán Việt 安定: an 安 là yên, bình yên; định 定 là ổn định, vững, đã được xác lập. Từ điển an định giải nghĩa là trạng thái yên ổn, an toàn. Đặt cho một làng khẩn hoang, tên này mang ý mong đất ở yên, dân cư ổn định lâu dài — kiểu tên làng rất phổ biến ở Nam Bộ.

Hai xã cũ: Minh Đức (明德, đức sáng — một khái niệm Nho giáo quen thuộc trong sách Đại học) và Tân Trung (mới, ở giữa). Tên Minh Đức gợi tới chữ "Minh" của cù lao Minh và các huyện Tân Minh, Duy Minh xưa, nhưng chưa có tài liệu khẳng định mối liên hệ này nên chỉ ghi như một quan sát về hệ thống tên.

Trong danh mục xã phường cả nước sau ngày 1/7/2025, tên An Định không trùng với đơn vị nào khác.

Địa lý

Theo tài liệu tổng hợp, xã giáp xã Đồng Khởi ở phía bắc, xã Mỏ Cày ở phía tây bắc, xã Thành Thới ở phía tây, xã Hương Mỹ ở phía nam, xã Đại Điền (vùng Thạnh Phú cũ) ở phía đông; phía đông bắc là sông Hàm Luông, bên kia là xã Tân Hào.

Đất phù sa ven Hàm Luông, địa hình thấp, kênh rạch nhỏ dày đặc. Nằm gần phía hạ lưu hơn các xã Mỏ Cày Bắc nên vào mùa khô, nước mặn từ cửa sông có thể theo triều lên, ảnh hưởng vườn cây.

Sông Hàm Luông, dài khoảng 71 km và nằm trọn trong địa phận Bến Tre cũ, là ranh giới tự nhiên giữa cù lao Minh và cù lao Bảo. Đoạn chảy qua An Định đã ở nửa hạ lưu, lòng sông rộng, chịu chế độ bán nhật triều của Biển Đông: mỗi ngày hai lần nước lên xuống, dẫn nước vào hệ thống mương vườn.

Lịch sử

Cái Quao – lỵ sở huyện Duy Minh

Năm 1837, sau khi lập địa bạ thời Minh Mạng, phần cù lao Minh của phủ Hoằng An chia thành hai huyện: Tân Minh (lỵ sở Ba Vát) và Duy Minh (lỵ sở Cái Quao). Chợ Cái Quao nay nằm trong địa bàn xã An Định. Thời Pháp, vùng này thuộc sở tham biện Mỏ Cày rồi tỉnh Bến Tre; từ năm 1918 thuộc quận Mỏ Cày.

Thế kỷ XX

Chùa Tuyên Linh (dựng năm 1861 ở xã Minh Đức) là nơi cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc từng dừng chân, bốc thuốc chữa bệnh cho người nghèo. Đêm 2/1/1960, ban lãnh đạo tỉnh Bến Tre họp tại xã Tân Trung, quyết định khởi nghĩa từ 17 đến 25/1/1960 với điểm chính ở Mỏ Cày — tức cuộc Đồng khởi bắt đầu ở các xã láng giềng phía bắc.

Hành chính

Từ 1976, ba xã An Định, Minh Đức, Tân Trung thuộc huyện Mỏ Cày, tỉnh Bến Tre; từ 2009 thuộc huyện Mỏ Cày Nam. Nghị quyết 1687/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 hợp nhất toàn bộ ba xã thành xã An Định thuộc tỉnh Vĩnh Long, có hiệu lực từ ngày 1/7/2025.

Dân cư – xã hội

Xã có 37.688 người. Dân cư sống rải theo các ấp ven kênh, tụ đông hơn quanh chợ Cái Quao và các trục đường liên xã. Cư dân chủ yếu là người Kinh; tài liệu tổng hợp ghi có thêm người Hoa và Khmer với số lượng nhỏ. Sinh hoạt tín ngưỡng gồm thờ cúng tổ tiên, đình làng, Phật giáo — tiêu biểu là chùa Tuyên Linh — cùng các tôn giáo khác phổ biến ở Bến Tre cũ.

Trường học, trạm y tế được duy trì theo ba cụm của ba xã cũ.

Kinh tế

Kinh tế nông nghiệp vườn: dừa là cây chủ lực, xen với cây ăn trái và cây giống. Sản phẩm dừa đi vào chuỗi chế biến của vùng Mỏ Cày (kẹo dừa, chỉ xơ dừa, cơm dừa). Chăn nuôi heo, bò, gia cầm quy mô hộ; nuôi thủy sản nước ngọt trong mương vườn. Chợ Cái Quao là nơi buôn bán của vùng.

Một bộ phận lao động trẻ làm việc ở các khu công nghiệp trong tỉnh hoặc ở Thành phố Hồ Chí Minh.

Văn hóa – di tích

• Chùa Tuyên Linh — dựng năm 1861 ở ấp Tân Quới Đông, xã Minh Đức cũ; trùng tu năm 1924, 1941, 1983; công nhận di tích lịch sử cấp quốc gia năm 1994. Chùa gắn với thời gian cụ Nguyễn Sinh Sắc lưu lại vùng này.
• Đình An Định — theo tài liệu tổng hợp đã gần 190 năm tuổi, còn giữ nhiều kết cấu kiến trúc ban đầu; hằng năm có lễ cúng truyền thống và giỗ Tổ Hùng Vương vào mùng 10 tháng 3 âm lịch.
• Chợ Cái Quao — chợ của vùng, gắn với lỵ sở huyện Duy Minh xưa.

Tài liệu tổng hợp ghi nhà cách mạng Quản Trọng Hoàng (1907–1942) là người địa phương.

Hành chính

Địa chỉ sau sắp xếp ghi theo hai cấp: ấp …, xã An Định, tỉnh Vĩnh Long. Người dân ba xã cũ An Định, Minh Đức, Tân Trung làm thủ tục tại Trung tâm phục vụ hành chính công của xã, đặt ở trụ sở UBND xã An Định cũ. Giấy tờ cấp trước ngày 1/7/2025 ghi địa chỉ cũ vẫn còn giá trị sử dụng.

Bản đồ Xã An Định

Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã An Định được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1687/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Huyện Mỏ Cày Nam trước đây

• Xã Đồng Khởi 35.384
• Xã Hương Mỹ 38.427
• Xã Mỏ Cày 49.852
• Xã Thành Thới 35.102