Xã Đôn Châu

Tổng quan

Đôn Châu là xã đông dân nhất trong bốn xã kế thừa huyện Duyên Hải cũ, thuộc tỉnh Vĩnh Long. Xã hình thành từ hai xã "anh em" Đôn Châu và Đôn Xuân – vốn là một xã cho tới năm 1981 – và gần như suốt lịch sử thuộc huyện Trà Cú, chỉ chuyển sang huyện Duyên Hải từ năm 2015.

Xã rộng 58,93 km², dân số 32.050 người, mật độ khoảng 544 người/km²; trụ sở đặt tại trụ sở UBND xã Đôn Xuân cũ. Theo danh sách đơn vị hành chính tỉnh Vĩnh Long trên Wikipedia (tài liệu bầu cử 2026), xã có 20 ấp: Ba Sát, Bà Giam A, Bà Giam B, Bà Nhì A, Bà Nhì B, Bào Môn, Cây Cồng, Cây Da, Chợ, La Bang Chợ, La Bang Chùa, La Bang Kinh, Lộ Sỏi A, Lộ Sỏi B, Mồ Côi, Quản Âm, Sa Văng, Tà Rom A, Tà Rom B, Xóm Tộ.

Đôn Châu là quê của Nghệ sĩ nhân dân Viễn Châu (Huỳnh Trí Bá, 1924–2016), danh cầm đàn tranh và soạn giả cải lương được xem là người khai sinh thể loại tân cổ giao duyên.

Tên gọi và ý nghĩa

Nguồn gốc: xã mới kế thừa tên xã Đôn Châu, tên gốc của cả vùng trước khi tách ra Đôn Xuân năm 1981. Cặp tên Đôn Châu – Đôn Xuân là kiểu đặt tên quen thuộc khi chia xã: giữ chữ đầu Đôn làm dấu chung, đổi chữ sau.

Phân tích chữ: âm đôn trong Hán Việt thường gặp nhất ở chữ 敦 – dày dặn, thật thà, chuộng điều hậu (như trong "đôn hậu"). Âm châu có nhiều chữ: 洲 (bãi đất giữa nước, cồn), 州 (đơn vị hành chính), 珠 (ngọc trai). Tư liệu đã tra không ghi chữ Hán của tên xã, nên không chọn một chữ cố định. Xuân trong Đôn Xuân là 春 – mùa xuân.

Liên hệ với địa danh cũ: danh sách tổng làng năm 1897 ghi tổng Ngãi Hòa Trung có làng Đôn Hậu; năm 1939 làng Đôn Hậu thuộc tổng Ngãi Hòa Trung, quận Bắc Trang (tiền thân quận Trà Cú). Chữ đôn vì vậy đã có mặt trong địa danh vùng Trà Cú từ thời Pháp; còn quan hệ cụ thể giữa làng Đôn Hậu và xã Đôn Châu về sau thì tư liệu chưa nói rõ.

Tên ấp: nhiều tên ấp như La Bang, Sa Văng, Tà Rom, Lộ Sỏi, Bào Môn mang dáng phiên âm hoặc tên dân gian; vùng này có đông người Khmer, song nguồn gốc và nghĩa từng tên chưa có tư liệu đối chiếu nên không giải nghĩa ở đây.

Trùng tên: Đôn Châu là tên duy nhất trong danh sách đơn vị cấp xã sau 1/7/2025.

Địa lý

Theo Wikipedia tiếng Việt, xã Đôn Châu giáp xã Ngũ Lạc ở phía đông; xã Hàm Giang và xã Đại An ở phía tây; xã Long Vĩnh ở phía nam và xã Long Hiệp ở phía bắc. Xã nằm sâu trong nội địa, không giáp biển.

Địa hình thuộc vùng đồng bằng ven biển với các giồng cát hình cánh cung. Wikipedia (bài huyện Trà Cú) cho biết cao trình phổ biến của vùng Trà Cú chỉ 0,4–0,8 m, nhưng có những giồng cao trên 2 m phân bố ở các xã Đại An, Đôn Châu, Ngãi Xuyên, Ngọc Biên. Khí hậu nhiệt đới gió mùa ven biển, nhiệt độ trung bình 24,9–28,5 °C, lượng mưa khoảng 1.900 mm/năm; mùa khô có nguy cơ xâm nhập mặn từ sông Hậu.

Lịch sử

Thuộc quận Trà Cú

Sau 30/4/1975, huyện Trà Cú của tỉnh Cửu Long gồm 9 xã, trong đó có Đôn Châu. Quyết định 69-HĐBT ngày 15/9/1981 chia xã Đôn Châu thành hai xã Đôn Châu và Đôn Xuân; cùng đợt, Long Hiệp, Ngãi Xuyên, Tập Ngãi cũng được chia. Từ 1992 hai xã thuộc huyện Trà Cú, tỉnh Trà Vinh.

Chuyển sang huyện Duyên Hải

Nghị quyết 934/NQ-UBTVQH13 ngày 15/5/2015 – văn bản lập thị xã Duyên Hải – đồng thời điều chỉnh toàn bộ hai xã Đôn Châu (3.128,81 ha, 12.667 người) và Đôn Xuân từ huyện Trà Cú về huyện Duyên Hải.

Sắp xếp năm 2025

Nghị quyết 1687/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 sắp xếp toàn bộ hai xã Đôn Châu và Đôn Xuân thành xã Đôn Châu, hiệu lực 1/7/2025. Hai nửa tách nhau 44 năm được nhập lại thành một.

Dân cư – xã hội

Xã có 32.050 người – gấp đôi mỗi xã còn lại của huyện Duyên Hải cũ. Vùng Trà Cú cũ là nơi người Khmer đông nhất tỉnh Trà Vinh: theo Wikipedia, khoảng 60% dân số huyện Trà Cú là người Khmer, sống chủ yếu ở các xã nông thôn. Đôn Châu, Đôn Xuân vốn thuộc Trà Cú, nên đời sống phum sóc với ngôi chùa Nam tông làm trung tâm là nét chính của xã.

Nghệ sĩ nhân dân Viễn Châu tên thật Huỳnh Trí Bá, sinh ngày 21/10/1924 tại xã Đôn Châu, huyện Trà Cú, mất năm 2016. Ông là danh cầm đàn tranh, soạn giả cải lương, được ghi nhận là người khai sinh thể loại tân cổ giao duyên và đào tạo nhiều thế hệ nghệ sĩ.

Kinh tế

Kinh tế xã thuần nông theo cơ cấu của vùng Trà Cú – Duyên Hải: theo Wikipedia, người dân vùng Trà Cú chủ yếu trồng lúa, trồng mía, đánh cá và chăn nuôi; đất giồng trồng hoa màu. Huyện Duyên Hải cũ nằm trong Khu kinh tế Định An, nơi kinh tế biển chiếm phần lớn.

Văn hóa – di tích

• Chùa Đom Bon Pak (chùa Bào Môn) – ấp Bào Môn, xã Đôn Châu cũ; UBND tỉnh Trà Vinh công nhận di tích lịch sử cấp tỉnh theo Quyết định 1022/QĐ-UBND ngày 10/6/2005.
• Chùa Rum Đuôl – ấp Lộ Sỏi B, xã Đôn Xuân cũ.

Hai ngôi chùa nằm trong số khoảng 14 chùa Khmer của huyện Duyên Hải cũ mà Wikipedia liệt kê. Các lễ lớn của người Khmer – Chôl Chnăm Thmây, Sene Dolta, Ok Om Bok – diễn ra tại chùa trong xã.

Bản đồ Xã Đôn Châu

Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã Đôn Châu được lập từ 2 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1687/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Huyện Duyên Hải trước đây

• Xã Đông Hải 14.222
• Xã Long Thành 15.429
• Xã Long Vĩnh 16.344
• Xã Ngũ Lạc 32.309