Ngũ Lạc là xã thuộc tỉnh Vĩnh Long, lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1687/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở xã Ngũ Lạc (huyện Duyên Hải cũ) và xã Thạnh Hòa Sơn (huyện Cầu Ngang cũ). Xã rộng 60,92 km², dân số 32.309 người; từng là huyện lỵ huyện Duyên Hải từ năm 2015.
Tổng quan
Hiếm có tên xã nào ở Trà Vinh cũ kể rõ gốc gác của mình như Ngũ Lạc: "ngũ" là năm, "Lạc" là chữ chung của năm làng xưa hợp lại. Năm 2025, hai nửa của vùng đất ấy – xã Ngũ Lạc thuộc huyện Duyên Hải và xã Thạnh Hòa Sơn thuộc huyện Cầu Ngang, tách nhau từ năm 1981 – lại nhập thành một xã của tỉnh Vĩnh Long.
Xã rộng 60,92 km², dân số 32.309 người, mật độ khoảng 530 người/km². Theo danh sách đơn vị hành chính tỉnh Vĩnh Long trên Wikipedia (tài liệu bầu cử 2026), xã có 16 ấp: Bổn Thanh, Cây Da, Cây Xoài, Cầu Vĩ, Đường Liếu, Lạc Hòa, Lạc Sơn, Lạc Thạnh A, Lạc Thạnh B, Mé Láng, Sóc Ớt, Sóc Ruộng, Rọ Say, Thốt Lốt, Trà Khúp, Trường Bắn. Ba tên làng Lạc xưa còn nguyên trong tên ấp Lạc Hòa, Lạc Sơn, Lạc Thạnh.
Tên gọi và ý nghĩa
Gốc tên theo Wikipedia: theo bài Ngũ Lạc trên Wikipedia, khi Nghị định của Toàn quyền Đông Dương ngày 20/12/1899 có hiệu lực (1/1/1900), địa bàn xã hiện nay có năm làng: Lạc Hòa, Lạc Thạnh, Lạc Sơn, Lạc Thiện và Lạc Nghĩa. Năm làng sau đó nhập thành hai làng Thạnh Hòa Sơn và Thiện Nghĩa; khoảng năm 1942 hai làng này nhập tiếp thành làng Ngũ Lạc, thuộc tổng Vĩnh Lợi, quận Cầu Ngang. Tên Ngũ Lạc – "năm làng Lạc" – do ông Lâm Văn Nhiêu, cai tổng Vĩnh Trị, đặt (về sau ông là Chủ tịch Ủy ban hành chính huyện Cầu Ngang).
Cách ghép tên: hai tên trung gian lấy chữ thứ hai của các làng Lạc: Thạnh Hòa Sơn ghép từ Lạc Thạnh, Lạc Hòa, Lạc Sơn; Thiện Nghĩa ghép từ Lạc Thiện, Lạc Nghĩa. Tên cuối cùng thì giữ chữ chung "Lạc" và thêm số lượng. Danh sách tổng làng năm 1897 trên Wikipedia cũng ghi trong tổng Vĩnh Lợi Hạ các làng Lạc Hòa, Lạc Ngãi, Lạc Sơn, Lạc Thạnh, Lạc Thiện ("Lạc Ngãi" ứng với "Lạc Nghĩa" – "ngãi" là cách đọc Nam Bộ của "nghĩa").
Phân tích chữ: ngũ là 五 – năm. Âm lạc có nhiều chữ: 樂 (vui), 洛 (tên sông)… Tư liệu đã tra không ghi chữ Hán của các làng Lạc, nên không thể nói chắc "Ngũ Lạc" là "năm niềm vui"; nghĩa chắc chắn duy nhất là "năm làng Lạc". Các chữ thứ hai đều là chữ đẹp quen thuộc: hòa 和, thạnh 盛, sơn 山, thiện 善, nghĩa 義.
Trùng tên: Ngũ Lạc là tên duy nhất trong danh sách đơn vị cấp xã sau 1/7/2025.
Địa lý
Theo Wikipedia tiếng Việt, xã Ngũ Lạc giáp xã Long Hữu ở phía đông; xã Đôn Châu ở phía tây; phường Duyên Hải và xã Long Thành ở phía nam; xã Long Hiệp và xã Hiệp Mỹ ở phía bắc.
Xã nằm trên dải giồng cát phía bắc vùng Duyên Hải: Wikipedia (bài huyện Duyên Hải) nêu giồng Long Hữu – Ngũ Lạc là một trong các giồng cát cánh cung chính chạy song song bờ biển. Giữa các giồng là ruộng và đất trũng; cao trình phổ biến 0,4–1,2 m.
Lịch sử
Từ làng đến xã
Nghị định 46/NĐ ngày 18/2/1949 của Ủy ban Kháng chiến Hành chính Nam Bộ đổi quận thành huyện, làng thành xã; Ngũ Lạc thành xã thuộc huyện Cầu Ngang, tỉnh Vĩnh Trà. Sắc lệnh 143-NV ngày 22/10/1956 của chính quyền Việt Nam Cộng hòa tách một phần quận Cầu Ngang lập quận Long Toàn; Ngũ Lạc thuộc quận Long Toàn, tỉnh Vĩnh Bình.
Chia đôi năm 1981
Sau 1975, Ngũ Lạc thuộc huyện Cầu Ngang, tỉnh Cửu Long. Quyết định 69-HĐBT ngày 15/9/1981 chia xã thành hai xã Ngũ Lạc và Thạnh Hòa Sơn – tên Thạnh Hòa Sơn vì thế được khôi phục sau gần bốn thập niên. Hai tuần sau, Quyết định 98-HĐBT chia huyện: Ngũ Lạc về huyện Duyên Hải mới lập, còn Thạnh Hòa Sơn ở lại huyện Cầu Ngang.
Huyện lỵ Duyên Hải
Năm 2015, khi phần phía đông huyện Duyên Hải tách lập thị xã Duyên Hải, huyện lỵ huyện Duyên Hải dời về xã Ngũ Lạc. Nghị quyết 728/NQ-UBTVQH15 (hiệu lực 1/3/2023) chuyển toàn bộ 3,13 km² và 490 người của ấp Phước Hội (xã Long Khánh) vào ấp Mé Láng của Ngũ Lạc.
Sắp xếp năm 2025
Nghị quyết 1687/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 sắp xếp toàn bộ xã Ngũ Lạc (huyện Duyên Hải) và xã Thạnh Hòa Sơn (huyện Cầu Ngang) thành xã Ngũ Lạc, hiệu lực 1/7/2025. (Bài Ngũ Lạc trên Wikipedia ghi nhầm số nghị quyết là 1654/NQ-UBTVQH15.)
Dân cư – xã hội
Xã có 32.309 người, gồm người Kinh và người Khmer; hai ấp Sóc Ớt, Sóc Ruộng mang chữ “sóc” – cách gọi làng của người Khmer. Wikipedia ghi lễ hội Sene Dolta – Chôl Chnăm Thmây được tổ chức tiêu biểu ở xã Thạnh Hòa Sơn cũ.
Hai người con của Ngũ Lạc được Wikipedia ghi nhận:
- Thạch Dư (sinh ngày 25/8/1957 tại xã Ngũ Lạc), người Khmer, nguyên Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, Phó Chủ tịch Trung ương Hội Hữu nghị Việt Nam – Campuchia.
- Năm Cơ (1919–1980), danh cầm cổ nhạc Nam Bộ; theo Wikipedia, ông học đờn từ nhỏ ở quê nhà làng Ngũ Lạc với nhạc sĩ Sáu Lắc trước khi lên Sài Gòn lập nghiệp.
Kinh tế
Kinh tế dựa vào nông nghiệp trên đất giồng và ruộng (lúa, hoa màu, chăn nuôi), cùng nuôi thủy sản ở vùng trũng. Là huyện lỵ Duyên Hải giai đoạn 2015–2025, xã có thêm các cơ quan, dịch vụ hành chính cấp huyện. Huyện Duyên Hải cũ thuộc Khu kinh tế Định An; vùng ven biển liền kề có các công trình năng lượng, cảng biển lớn.
Văn hóa – di tích
- Chùa Pro Khup (Trà Khúp) – ấp Trà Khúp; UBND tỉnh Trà Vinh công nhận di tích lịch sử cấp tỉnh theo Quyết định 1862/QĐ-UBND ngày 14/10/2010. Chùa đứng đầu danh sách các chùa nổi bật trong khoảng 14 chùa Khmer của huyện Duyên Hải cũ mà Wikipedia liệt kê.
- Chùa Thum (chùa Lớn) – ấp Thốt Lốt, xã Ngũ Lạc (xã Long Vĩnh láng giềng cũng có một ấp cùng tên Thốt Lốt).
Các lễ lớn của người Khmer – Chôl Chnăm Thmây, Sene Dolta, Ok Om Bok – diễn ra tại các chùa trong xã.
Bản đồ Xã Ngũ Lạc
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Ngũ Lạc được lập từ 2 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1687/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Thạnh Hòa Sơn | Huyện Cầu Ngang | Tỉnh Trà Vinh | toàn bộ |
| Xã Ngũ Lạc | Huyện Duyên Hải | Tỉnh Trà Vinh | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Ngũ Lạc mới gồm những xã cũ nào?
Xã Ngũ Lạc (huyện Duyên Hải cũ) và xã Thạnh Hòa Sơn (huyện Cầu Ngang cũ), theo Nghị quyết 1687/NQ-UBTVQH15.
Tên Ngũ Lạc có nghĩa là gì?
Theo Wikipedia, Ngũ Lạc là "năm làng Lạc": năm làng Lạc Hòa, Lạc Thạnh, Lạc Sơn, Lạc Thiện, Lạc Nghĩa được gộp lại khoảng năm 1942; tên do cai tổng Lâm Văn Nhiêu đặt. Ngũ 五 là năm.
Tên Thạnh Hòa Sơn từ đâu ra?
Là tên làng trung gian ghép từ ba làng Lạc Thạnh, Lạc Hòa, Lạc Sơn; tên được dùng lại cho xã tách từ Ngũ Lạc năm 1981.
Chùa Trà Khúp ở đâu?
Chùa Pro Khup (Trà Khúp) ở ấp Trà Khúp, xã Ngũ Lạc, tỉnh Vĩnh Long; là di tích lịch sử cấp tỉnh từ năm 2010.
Diện tích, dân số xã Ngũ Lạc?
60,92 km² và 32.309 người, mật độ khoảng 530 người/km².
Cùng Huyện Cầu Ngang, Huyện Duyên Hải trước đây
- Xã Cầu Ngang 28.986
- Xã Đôn Châu 32.050
- Xã Đông Hải 14.222
- Xã Hiệp Mỹ 31.460
- Xã Long Thành 15.429
- Xã Long Vĩnh 16.344
- Xã Mỹ Long 25.385
- Xã Nhị Trường 38.184
- Xã Vinh Kim 30.261
← Toàn bộ 124 xã, phường của Vĩnh Long Tra tên xã cũ → mới