Hạp Lĩnh là phường phía tây nam đô thị Bắc Ninh cũ, lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1658/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở toàn bộ hai phường Khắc Niệm và Hạp Lĩnh của thành phố Bắc Ninh cũ. Phường rộng 12,65 km², dân số 22.630 người.
Tổng quan
Hạp Lĩnh là phường nhỏ nhất về dân số trong năm phường kế thừa thành phố Bắc Ninh cũ, nằm ở góc tây nam đô thị, giáp vùng Tiên Du. Đây là đất của các làng Ném – Ném Đoài, Ném Sơn, Ném Tiền (vùng Khắc Niệm) – và là nơi gắn với sứ quân Nguyễn Thủ Tiệp, một trong mười hai sứ quân thế kỷ X, được nhiều làng ở đây thờ làm thành hoàng.
Phường rộng 12,65 km², dân số 22.630 người, mật độ khoảng 1.790 người/km² – thưa nhất trong các phường của đô thị Bắc Ninh cũ, do còn nhiều đất ruộng và đất dự án. Trụ sở đặt tại trụ sở cũ của phường Hạp Lĩnh. Từ 20/9/2026 phường thuộc thành phố Bắc Ninh trực thuộc trung ương.
Tên gọi và ý nghĩa
Tên phường mới kế thừa tên phường Hạp Lĩnh cũ; tên Khắc Niệm thôi là tên hành chính. Hạp Lĩnh vốn là tên xã thuộc huyện Tiên Du (thời kỳ 1963–1999 thuộc huyện Tiên Sơn), năm 2007 nhập về thành phố Bắc Ninh, năm 2010 thành phường.
Về chữ. Âm lĩnh trong địa danh thường ứng với chữ 嶺 – sống núi, đèo, dãy đồi. Âm hạp thì có nhiều chữ Hán khác nhau, trong đó phổ biến nhất là 合 (cũng đọc hợp, nghĩa là hợp lại, gặp nhau); tư liệu đã tra không ghi chữ Hán của tên xã Hạp Lĩnh, nên không khẳng định chữ nào và không giải nghĩa cả tên. Từ điển Wiki Ngôn Ngữ có mục Hạp Lĩnh nhưng chưa có định nghĩa.
Tên Ném. Trong dân gian, các làng của vùng Khắc Niệm được gọi bằng tên Nôm "Ném": Ném Đoài, Ném Sơn (Hồ Sơn), Ném Tiền (Niệm Tiền). Tên chữ "Niệm" trong Khắc Niệm, Cổ Niệm (tên chùa) và tên Nôm "Ném" cùng tồn tại – kiểu cặp tên chữ – tên Nôm rất thường gặp ở Kinh Bắc (như Viêm Xá – làng Diềm, Xuân Ổ – làng Ó).
Trùng tên: chưa thấy đơn vị cấp xã nào khác tên Hạp Lĩnh.
Địa lý
Theo Wikipedia tiếng Việt, Hạp Lĩnh giáp phường Võ Cường ở phía bắc, phường Nam Sơn ở phía đông, xã Tân Chi ở phía nam và xã Liên Bão ở phía tây.
Địa hình đồng bằng, có một số gò đồi thấp (tên làng Ném Sơn, khu Sơn gợi dấu vết này). Đất phần lớn là ruộng lúa, đang chuyển đổi dần sang đất đô thị và hạ tầng. Khí hậu nhiệt đới gió mùa với mùa đông lạnh, khô và mùa hè nóng ẩm, mưa nhiều.
Lịch sử
Đất sứ quân
Thời loạn mười hai sứ quân (thế kỷ X), vùng Tiên Du là nơi chiếm cứ của sứ quân Nguyễn Thủ Tiệp. Theo thần tích được Wikipedia tiếng Việt tóm lược, ông lập trang trại gọi là Nguyễn Xá trang; dân trong vùng gọi ông là "Ba An Thái lão quân Nguyễn Lệnh Công". Sau khi Đinh Bộ Lĩnh sai Nguyễn Bặc đến đánh, ông thua trận, rút vào Nghệ An và mất ở đó. Các làng Ném Đoài, Hạp Lĩnh, Tiên Xá vẫn thờ ông làm thành hoàng.
Từ xã đến phường
Hạp Lĩnh và Khắc Niệm là hai xã của huyện Tiên Du, giai đoạn 1963–1999 thuộc huyện Tiên Sơn (hợp nhất Tiên Du và Từ Sơn). Ngày 9/4/2007, Nghị định 60/2007/NĐ-CP chuyển hai xã về thành phố Bắc Ninh. Ngày 5/2/2010, phường Hạp Lĩnh được thành lập trên cơ sở 525,56 ha và 8.465 nhân khẩu của xã Hạp Lĩnh (Nghị quyết 06/NQ-CP); cuối năm 2013 Khắc Niệm thành phường (Nghị quyết 137/NQ-CP).
Sắp xếp năm 2025
Nghị quyết 1658/NQ-UBTVQH15 sắp xếp toàn bộ hai phường Khắc Niệm và Hạp Lĩnh thành phường Hạp Lĩnh, hoạt động từ 1/7/2025.
Dân cư – xã hội
Với 22.630 người, Hạp Lĩnh là phường ít dân của đô thị Bắc Ninh cũ. Dân cư chủ yếu sống theo làng – các khu Đông, Đoài, Sơn của Hạp Lĩnh và ba làng Ném của Khắc Niệm – xen các khu dân cư mới dọc trục đường lớn. Tín ngưỡng thờ thành hoàng Nguyễn Thủ Tiệp là nét chung của nhiều làng. Wikipedia tiếng Việt liệt kê ba làng Ném Đoài, Ném Sơn, Ném Tiền trong danh sách làng quan họ cổ, nên quan họ có mặt trong sinh hoạt hội làng. Trường học, trạm y tế kế thừa từ hai phường cũ.
Kinh tế
Kinh tế phường đang chuyển từ nông nghiệp sang dịch vụ và công nghiệp – xây dựng, do vị trí sát các khu công nghiệp phía nam thành phố và vùng Tiên Du. Một nghề quen thuộc của vùng Khắc Niệm là làm bún: bún tươi Khắc Niệm được Wikipedia tiếng Việt kể trong danh mục món ăn đặc trưng của Bắc Ninh. Phần đất ruộng còn lại trồng lúa và rau màu cung cấp cho đô thị.
Văn hóa – di tích
- Cụm đình, đền, chùa làng Ném Đoài: nơi thờ Nguyễn Thủ Tiệp quy mô nhất; đền liền kề chùa Cổ Niệm trong một khuôn viên. Đền còn giữ lư hương sành thời Lê, tượng Nguyễn Thủ Tiệp tạc năm 1937, bản sao thần tích khắc gỗ năm 1932. Lễ hội lớn nhất trong năm từ mồng 4 đến 11 tháng Giêng âm lịch.
- Đình Hạp Lĩnh (đình khu Đông) thờ Nguyễn Thủ Tiệp; đình chung cũ của hai khu Đông, Đoài bị tiêu thổ trong kháng chiến chống Pháp, đình mới dựng năm 2010.
- Ba làng quan họ Ném Đoài, Ném Sơn, Ném Tiền.
Hành chính
Địa chỉ mới ghi: "…, phường Hạp Lĩnh, thành phố Bắc Ninh". Cư dân hai phường Khắc Niệm và Hạp Lĩnh cũ chuyển trọn sang phường mới. Thủ tục hành chính làm tại trung tâm phục vụ hành chính công của phường.
Bản đồ Phường Hạp Lĩnh
Bản đồ tìm theo tên, ranh giới có thể chưa cập nhật sau sáp nhập. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Phường Hạp Lĩnh được lập từ 2 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1658/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Phường Hạp Lĩnh | Thành phố Bắc Ninh | Tỉnh Bắc Ninh | toàn bộ |
| Phường Khắc Niệm | Thành phố Bắc Ninh | Tỉnh Bắc Ninh | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Phường Hạp Lĩnh gồm những phường cũ nào?
Toàn bộ hai phường Khắc Niệm và Hạp Lĩnh của thành phố Bắc Ninh cũ (Nghị quyết 1658/NQ-UBTVQH15).
Tên Hạp Lĩnh có nghĩa là gì?
Tên kế thừa phường Hạp Lĩnh cũ. Chữ lĩnh thường là 嶺 (núi, đèo); chữ Hán của âm hạp chưa xác định được qua tư liệu, nên nghĩa cả tên chưa khẳng định.
Làng Ném thuộc phường nào?
Ba làng Ném Đoài, Ném Sơn, Ném Tiền của phường Khắc Niệm cũ nay thuộc phường Hạp Lĩnh, thành phố Bắc Ninh.
Ai được thờ ở đền làng Ném Đoài?
Sứ quân Nguyễn Thủ Tiệp, một trong mười hai sứ quân thế kỷ X, được thờ làm thành hoàng; lễ hội từ mồng 4 đến 11 tháng Giêng âm lịch.
Diện tích, dân số phường Hạp Lĩnh?
12,65 km², 22.630 người (số liệu sắp xếp năm 2025).
Cùng Thành phố Bắc Ninh trước đây
- Phường Kinh Bắc 84.275
- Phường Nam Sơn 43.511
- Phường Võ Cường 67.255
- Phường Vũ Ninh 45.480
← Toàn bộ 99 xã, phường của Bắc Ninh Tra tên xã cũ → mới