Kinh Bắc là phường trung tâm của đô thị Bắc Ninh cũ, lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1658/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở toàn bộ sáu phường Suối Hoa, Tiền Ninh Vệ, Vạn An, Hòa Long, Khúc Xuyên và Kinh Bắc của thành phố Bắc Ninh cũ. Phường rộng 19,95 km², dân số 84.275 người.
Tổng quan
Mang tên của cả một vùng văn hoá, phường Kinh Bắc là lõi hành chính và lịch sử của đô thị Bắc Ninh cũ: thành cổ Bắc Ninh thời Nguyễn, trụ sở Thành ủy và UBND thành phố Bắc Ninh cũ, trường THPT Chuyên Bắc Ninh, cùng một dải làng quan họ cổ dọc sông Cầu như Viêm Xá (làng Diềm), Hữu Chấp, Xuân Ổ… đều nằm trong ranh giới phường.
Phường rộng 19,95 km², dân số 84.275 người, mật độ khoảng 4.220 người/km² – đông dân nhất trong năm phường kế thừa thành phố Bắc Ninh cũ. Trụ sở đặt tại khu trụ sở Thành ủy và UBND thành phố Bắc Ninh cũ. Sáu đơn vị hợp thành đều là phường, trong đó Tiền Ninh Vệ chỉ mới được lập cuối năm 2024 từ ba phường nội thị lâu đời Tiền An, Ninh Xá, Vệ An.
Từ ngày 20/9/2026, theo Nghị quyết 39/2026/QH16, Kinh Bắc là phường của thành phố Bắc Ninh trực thuộc trung ương.
Tên gọi và ý nghĩa
Tên phường mới kế thừa tên phường Kinh Bắc cũ, một trong sáu phường hợp thành, nhưng tầm vóc của cái tên vượt xa một phường. Kinh Bắc là tên xứ (trấn) dưới thời Lê: năm 1469 vùng đất này thuộc trấn Kinh Bắc; trấn bao trùm Bắc Ninh, Bắc Giang và một phần Hà Nội, Hưng Yên ngày nay. Đến năm 1822 trấn đổi là trấn Bắc Ninh, và năm 1831 vua Minh Mạng lập tỉnh Bắc Ninh với tỉnh lỵ đặt ở thành Bắc Ninh – nay thuộc phường Kinh Bắc. Tên "Kinh Bắc" vì thế đến nay vẫn được dùng như tên gọi văn hoá của cả vùng quan họ.
Chữ Hán là 京北. Kinh 京 là kinh đô, kinh thành; Bắc 北 là phương bắc. "Kinh Bắc" là vùng phía bắc kinh đô Thăng Long – cũng như xứ Sơn Nam ở phía nam, Sơn Tây ở phía tây, Hải Dương ở phía đông, bốn "nội trấn" bao quanh kinh thành.
Ở cấp làng xã, sau Cách mạng tháng Tám 1945 có xã Kinh Bắc gồm các thôn Y Na, Yên Mẫn, Thị Chung, Niềm Xá; năm 1948 phần thị xã Bắc Ninh nhập vào huyện Yên Phong lập thành khu phố Kinh Bắc có 7 phố. Ngày 25/8/2003 xã Kinh Bắc thành phường. Tên gọi còn dùng cho câu lạc bộ bóng chuyền Kinh Bắc Bắc Ninh và nhiều cơ sở văn hoá của thành phố.
Trùng tên: trong danh sách đơn vị cấp xã hiện hành không có đơn vị nào khác tên Kinh Bắc.
Địa lý
Kinh Bắc nằm ở phía bắc khu đô thị Bắc Ninh cũ. Theo Wikipedia tiếng Việt, phường giáp phường Vũ Ninh ở phía đông, phường Võ Cường ở phía nam, xã Tam Đa ở phía tây; phía bắc lấy sông Cầu làm ranh giới với phường Vân Hà (vùng Việt Yên cũ).
Địa hình bằng phẳng, thấp dần về phía sông Cầu; phần phía bắc là đồng bãi ven sông và các làng ven đê như Hòa Long, Vạn An, Khúc Xuyên. Thành cổ Bắc Ninh còn một số đoạn tường và hào nước; hồ, ao trong khu phố cũ là dấu vết của hệ thống hào thành và đầm trũng ngày trước. Khí hậu nhiệt đới gió mùa, có mùa đông lạnh.
Lịch sử
Thành Bắc Ninh
Theo tài liệu tổng hợp trên Wikipedia tiếng Việt, năm 1804 vua Gia Long cho dời thành trấn Kinh Bắc từ Đáp Cầu về xã Lỗi Đình; thành khởi công năm 1805 trên đất ba xã Đỗ Xá, Khúc Toại, Hòa Đình, ban đầu đắp đất, đầu thời Minh Mạng xây lại bằng đá ong rồi gạch, theo kiểu Vauban. Năm 1803, khi mở rộng thành, cư dân làng Yên Xá trong nội thành được dời ra ba khu Yên Mẫn, Thị Chung, Thụ Ninh. Thành bị quân Pháp đánh chiếm trong trận Bắc Ninh tháng 3/1884; ngày nay còn vài đoạn tường và hào.
Thế kỷ XX đến 2024
Năm 1948 thị xã Bắc Ninh bị giải tán; năm 1949 tái lập. Sau 1975 thị xã có các phường Ninh Xá, Tiền An, Vệ An và xã Kinh Bắc. Năm 2002 lập phường Suối Hoa từ một phần đất các xã Vũ Ninh, Đại Phúc, Kinh Bắc; năm 2003 xã Kinh Bắc thành phường. Năm 2007 các xã Hòa Long, Khúc Xuyên, Vạn An của huyện Yên Phong nhập về thành phố Bắc Ninh; Vạn An thành phường năm 2010, Khúc Xuyên năm 2013, Hòa Long năm 2019. Ngày 1/12/2024 ba phường Tiền An, Ninh Xá, Vệ An hợp thành phường Tiền Ninh Vệ (Nghị quyết 1255/NQ-UBTVQH15).
Sắp xếp năm 2025
Nghị quyết 1658/NQ-UBTVQH15 sắp xếp toàn bộ sáu phường Suối Hoa, Tiền Ninh Vệ, Vạn An, Hòa Long, Khúc Xuyên và Kinh Bắc thành phường Kinh Bắc. Theo Wikipedia tiếng Việt, ngày 1/7/2026 phường tổ chức thành 14 tổ dân phố mang tên làng phố cũ: Đọ Xá, Ninh Xá, Niềm Xá, Khúc Xuyên, Suối Hoa, Tiền An, Y Na, Yên Chung, Vạn An, Vệ An, Đặng Xá, Hòa Long, An Lạc, Viêm Xá.
Dân cư – xã hội
Với 84.275 người, Kinh Bắc là phường đông dân của thành phố. Phần nội thị (Tiền An, Ninh Xá, Vệ An, Suối Hoa) dày đặc phố xá, cơ quan; phần phía bắc (Hòa Long, Vạn An, Khúc Xuyên) là làng cũ đô thị hoá, nhiều khu đô thị mới.
Phường tập trung nhiều cơ sở giáo dục tuyến trên của thành phố: trường THPT Chuyên Bắc Ninh, trường THPT Lý Nhân Tông, trường THCS Nguyễn Đăng Đạo. Theo Wikipedia tiếng Việt, từ ngày 21/8/2026 các trường công lập trên địa bàn được sắp xếp lại còn 12 trường. Đời sống tín ngưỡng gắn với đình, chùa các làng Yên Mẫn, Y Na, Thị Chung, Đọ Xá, Khúc Toại; tục thờ Thánh Tam Giang phổ biến ở các làng ven sông Cầu.
Kinh tế
Kinh tế phường là kinh tế đô thị trung tâm: hành chính, thương mại, ngân hàng, giáo dục, y tế, dịch vụ ăn uống – lưu trú. Chợ Nhớn và các trục Ngô Gia Tự, Nguyễn Gia Thiều, Lý Thái Tổ, Kinh Dương Vương là những tuyến buôn bán sầm uất. Phần phía bắc phường dọc sông Cầu chuyển dần từ đất nông nghiệp sang khu đô thị mới. Wikipedia tiếng Việt ghi Tiền An, Ninh Xá, Vệ An từ lâu là "phố" của thị xã Bắc Ninh – tức khu buôn bán của tỉnh lỵ.
Văn hóa – di tích
- Thành cổ Bắc Ninh – thành quân sự đầu thời Nguyễn, tỉnh lỵ Bắc Ninh suốt thế kỷ XIX.
- Làng quan họ: Wikipedia tiếng Việt liệt kê 17 làng quan họ cổ thuộc phường Kinh Bắc: Viêm Xá (Diềm), Hữu Chấp (Chắp), Đẩu Hàn, Xuân Ái (Sói), Xuân Đồng, Xuân Viên, Thượng Đồng (Lẫm), Đông Xá (Đặng), Thọ Ninh (Thụ), Khúc Toại (Chọi), Trà Xuyên, Đỗ Xá (Đọ), Niềm Xá, Yên Mẫn, Thị Chung, Y Na, Vệ An.
- Hội làng Diềm (Viêm Xá), mồng 5–7 tháng Hai âm lịch; làng Diềm có đền thờ Vua Bà, được dân gian coi là thuỷ tổ quan họ. Câu ca "mùng bảy hội Khám, mùng tám hội Dâu…" nhắc tới lịch hội này.
- Hội kéo co Hữu Chấp, mồng 4 tháng Giêng.
- Đình, chùa Yên Mẫn (Di Đà tự), Y Na (Phúc Đà tự), Thị Chung (Linh Quang tự), Đọ Xá, chùa Khúc Toại.
- Công viên Nguyên Phi Ỷ Lan, tượng đài Lý Thái Tổ.
Giao thông
Phường nằm trên các trục nội thị chính của Bắc Ninh: Lý Thái Tổ, Ngô Gia Tự, Nguyễn Gia Thiều, Kinh Dương Vương, Thiên Đức. Phía bắc giáp sông Cầu, có các tuyến đê và đường ven sông nối sang Vũ Ninh và vùng Yên Phong cũ.
Hành chính
Địa chỉ mới ghi: "…, phường Kinh Bắc, thành phố Bắc Ninh". Cư dân sáu phường cũ (Suối Hoa, Tiền Ninh Vệ, Vạn An, Hòa Long, Khúc Xuyên, Kinh Bắc) chuyển trọn sang phường mới. Tên tổ dân phố đã được đổi để không trùng sau sắp xếp, nên khi làm giấy tờ cần dùng tên tổ dân phố mới.
Bản đồ Phường Kinh Bắc
Ghim đặt tại vị trí trụ sở phường. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Phường Kinh Bắc được lập từ 6 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1658/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Phường Hòa Long | Thành phố Bắc Ninh | Tỉnh Bắc Ninh | toàn bộ |
| Phường Suối Hoa | Thành phố Bắc Ninh | Tỉnh Bắc Ninh | toàn bộ |
| Phường Kinh Bắc | Thành phố Bắc Ninh | Tỉnh Bắc Ninh | toàn bộ |
| Phường Tiền Ninh Vệ | Thành phố Bắc Ninh | Tỉnh Bắc Ninh | toàn bộ |
| Phường Vạn An | Thành phố Bắc Ninh | Tỉnh Bắc Ninh | toàn bộ |
| Phường Khúc Xuyên | Thành phố Bắc Ninh | Tỉnh Bắc Ninh | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Phường Kinh Bắc gồm những phường cũ nào?
Toàn bộ sáu phường Suối Hoa, Tiền Ninh Vệ, Vạn An, Hòa Long, Khúc Xuyên và Kinh Bắc của thành phố Bắc Ninh cũ (Nghị quyết 1658/NQ-UBTVQH15).
Tên Kinh Bắc có nghĩa là gì?
Kinh Bắc (京北) nghĩa là phía bắc kinh đô: kinh 京 là kinh thành, bắc 北 là phương bắc. Đây là tên trấn, xứ Kinh Bắc thời Lê, bao trùm vùng Bắc Ninh – Bắc Giang ngày nay.
Thành cổ Bắc Ninh thuộc phường nào?
Thành cổ Bắc Ninh, xây từ năm 1805, thuộc phường Kinh Bắc, thành phố Bắc Ninh.
Làng Diềm (Viêm Xá) ở đâu?
Làng Diềm – Viêm Xá, làng quan họ có đền thờ Vua Bà – nay là tổ dân phố Viêm Xá, phường Kinh Bắc.
Diện tích, dân số phường Kinh Bắc?
19,95 km², 84.275 người (số liệu sắp xếp năm 2025).
Cùng Thành phố Bắc Ninh trước đây
- Phường Hạp Lĩnh 22.630
- Phường Nam Sơn 43.511
- Phường Võ Cường 67.255
- Phường Vũ Ninh 45.480
← Toàn bộ 99 xã, phường của Bắc Ninh Tra tên xã cũ → mới