Phường Thuận Thành

Tổng quan

Ở phường Thuận Thành, trong một bán kính vài cây số có làng tranh Đông Hồ – nghề được UNESCO ghi danh là di sản văn hoá phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp – lăng và đền thờ Kinh Dương Vương ở Á Lữ, chùa Linh Ứng (chùa Khám) với ba pho tượng Tam Thế đá là bảo vật quốc gia, và đền thờ Sĩ Nhiếp. Phường là khu trung tâm (thị trấn Hồ cũ) của vùng Thuận Thành, đầu cầu Hồ trên sông Đuống, nơi quốc lộ 17 và quốc lộ 38 giao nhau ở ngã tư Đông Côi.

Phường rộng 26,58 km², dân số 52.318 người, mật độ khoảng 1.970 người/km². Trụ sở đặt tại trụ sở Thị ủy và UBND thị xã Thuận Thành cũ. Từ 20/9/2026 phường thuộc thành phố Bắc Ninh trực thuộc trung ương.

Tên gọi và ý nghĩa

Wikipedia tiếng Việt ghi tên phường kế thừa tên thị xã Thuận Thành; không đơn vị nào trong bốn đơn vị hợp thành mang tên này. Gốc xa hơn là phủ Thuận Thành của tỉnh Bắc Ninh thời Nguyễn – theo Wikipedia tiếng Việt, đầu thế kỷ XIX vùng này là đất các huyện Siêu Loại, Gia Lâm thuộc phủ Thuận An; từ năm 1831 các huyện Gia Bình, Lang Tài… thuộc phủ Thuận Thành. Sau 1945 bỏ cấp phủ, huyện Thuận Thành được lập; năm 2023 thành thị xã.

Chữ Hán thường được ghi là 順成: Thuận 順 là thuận theo, êm xuôi; Thành 成 là nên, hoàn thành. Ghép lại là "thuận lợi mà nên việc". Âm thành còn có chữ 城 (thành luỹ) – dễ liên tưởng với thành Luy Lâu trong vùng – nhưng tên phủ thường được ghi bằng chữ 成; cách ghi này chưa được đối chiếu với văn bản gốc trong tư liệu đã tra. Từ điển Wiki Ngôn Ngữ có mục Thuận Thành (một huyện thuộc tỉnh Bắc Ninh).

Tên các đơn vị cũ: Hồ là tên thị trấn lập năm 1997 (cầu Hồ, bến Hồ); Song Hồ lập năm 1966 từ hai xã Bắc Hồ và Tú Hồ; Gia Đông lập năm 1966 từ hai xã Gia Định và Đông Côi – tên ghép từ chữ đầu mỗi xã.

Trùng tên: Wikipedia tiếng Việt ghi trước đây có phường Thuận Thành ở Phổ Yên (Thái Nguyên) và ở Huế, xã Thuận Thành ở Long An – nay đều đã đổi; trong danh sách hiện hành, Thuận Thành chỉ là tên phường này.

Địa lý

Phường nằm ở bờ nam sông Đuống, phía bắc vùng Thuận Thành cũ; bên kia sông là vùng Tiên Du – Quế Võ cũ. Địa hình đồng bằng phù sa; có các cảng sông Á Lữ và Bến Hồ (Wikipedia tiếng Việt). Cùng vùng Thuận Thành cũ còn có các phường Trí Quả, Mão Điền, Trạm Lộ, Song Liễu, Ninh Xá; bên kia sông Đuống là các xã Phật Tích, Tân Chi (theo Wikipedia tiếng Việt, hai xã này giáp phường Thuận Thành qua sông). Khí hậu nhiệt đới gió mùa.

Lịch sử

Vùng Thuận Thành là đất cổ, gắn với Luy Lâu – trị sở quận Giao Chỉ thời Bắc thuộc – và với truyền thuyết thuỷ tổ: lăng Kinh Dương Vương ở Á Lữ được xếp hạng di tích lịch sử năm 1993 (Wikipedia tiếng Việt). Đầu thời Nguyễn, Lạc Thổ (phường Hồ, Song Hồ ngày nay) thuộc tổng Lạc Thổ; Đại Đồng (Đại Đồng Thành) thuộc tổng Đình Tổ.

Sau 1945 huyện Thuận Thành có 22 xã. Ngày 9/2/1966, Quyết định 34-NV hợp Bắc Hồ – Tú Hồ thành Song Hồ, Gia Định – Đông Côi thành Gia Đông. Ngày 18/2/1997 lập thị trấn Hồ (huyện lỵ) từ 261,45 ha của Song Hồ và 223,36 ha của Gia Đông. Ngày 10/4/2023 huyện thành thị xã; Hồ, Song Hồ, Gia Đông thành phường. Theo Nghị quyết 1658/NQ-UBTVQH15, toàn bộ phường Hồ, phường Song Hồ, phường Gia Đông và xã Đại Đồng Thành hợp thành phường Thuận Thành từ 1/7/2025.

Dân cư – xã hội

Dân số 52.318 người. Theo Wikipedia tiếng Việt, phường có 3 trường mầm non, 3 tiểu học, 3 THCS, 2 THPT, 1 trung tâm GDTX và Học viện Kỹ thuật và Công nghệ An ninh; trường Đại học Kỹ thuật – Hậu cần Công an nhân dân được ghi đóng tại phường Hồ cũ. Phường có Trung tâm Văn hoá Luy Lâu (quảng trường, thuỷ đình rối nước, nhà trưng bày). Làng Đông Hồ, Á Lữ, Đông Côi, Lạc Thổ, Đạo Tú, Tú Tháp, Đồng Đông, Đồng Đoài giữ đình chùa và hội làng.

Kinh tế

Kinh tế phường gồm thương mại – dịch vụ trung tâm (chợ trung tâm Thuận Thành, các khu đô thị mới ở Hồ, Gia Đông), nghề truyền thống và nông nghiệp. Tranh dân gian Đông Hồ in khắc gỗ trên giấy điệp với màu tự nhiên (đen than lá tre, xanh gỉ đồng, vàng hoa hoè…) là nghề tiêu biểu; tranh xưa bán chủ yếu dịp Tết. "Gà Hồ" có tên trong danh sách đặc sản Bắc Ninh.

Văn hóa – di tích

• Lăng và đền thờ Kinh Dương Vương (Á Lữ) – lễ hội 16–18 tháng Giêng.
• Đình Đồng Đông (di tích 1992) và nghè Đồng Đoài (1996) – lễ rước đại nghênh tứ vị thành hoàng sáng mồng 8 tháng Hai, năm năm một lần.
• Chùa Linh Ứng (Gia Đông) – ba pho tượng Tam Thế đá cẩm thạch là bảo vật quốc gia; hội Khám mồng 7 tháng Tư ("mùng bảy hội Khám, mùng tám hội Dâu").
• Đền thờ Sĩ Nhiếp (Nam Giao học tổ) – hội Sĩ Vương mồng 7 tháng Giêng.
• Đình Đạo Tú (di tích quốc gia), đình Tú Tháp, đình làng Hồ, đình Lạc Thổ; hội thi mã Đông Hồ mồng 6–7 tháng Giêng.

Giao thông

Quốc lộ 38 (cầu Hồ – ngã tư Đông Côi – Trạm Lộ) và quốc lộ 17 (Xuân Lâm – Cầu Dâu – Gia Đông – Đông Côi – An Bình) cắt nhau tại ngã tư Đông Côi; tỉnh lộ 280 qua Đại Đồng Thành – Song Hồ. Xe buýt 204 (Long Biên – phường Hồ) và BN01 (Bắc Ninh – Hồ – Thứa).

Hành chính

Địa chỉ mới ghi: "…, phường Thuận Thành, thành phố Bắc Ninh". Cư dân phường Hồ, Song Hồ, Gia Đông và xã Đại Đồng Thành cũ chuyển trọn sang phường mới.

Bản đồ Phường Thuận Thành

Bản đồ tìm theo tên, ranh giới có thể chưa cập nhật sau sáp nhập. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Phường Thuận Thành được lập từ 4 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1658/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Thị xã Thuận Thành trước đây

• Phường Mão Điền 42.785
• Phường Ninh Xá 22.369
• Phường Song Liễu 31.758
• Phường Trạm Lộ 21.132
• Phường Trí Quả 34.574