Phường Song Liễu

Tổng quan

Ở khu phố Ngọc Lâm của phường Song Liễu có một điểm giao ranh của ba địa phương: thành phố Bắc Ninh, tỉnh Hưng Yên và thành phố Hà Nội (Wikipedia tiếng Việt). Phường nằm ở cực tây nam vùng Thuận Thành cũ, gồm bốn vùng: Xuân Lâm (khu đô thị, cụm công nghiệp), Hà Mãn (chùa Tổ thờ Phật Mẫu Man Nương), Ngũ Thái (làng rối nước Đồng Ngư, đền thờ Nguyễn Gia Thiều) và Song Liễu (các làng ven sông Dâu).

Phường rộng 17,75 km², dân số 31.758 người, mật độ khoảng 1.790 người/km². Trụ sở đặt tại trụ sở cũ của phường Xuân Lâm. Từ 20/9/2026 phường thuộc thành phố Bắc Ninh trực thuộc trung ương.

Tên gọi và ý nghĩa

Tên phường mới giữ tên xã Song Liễu cũ, dù trụ sở đặt ở Xuân Lâm; ba tên Xuân Lâm, Hà Mãn, Ngũ Thái thôi là tên hành chính. Theo Wikipedia tiếng Việt, đầu thời Nguyễn các làng Liễu Lâm, Liễu Khê (nay thuộc Song Liễu) thuộc tổng Liễu Lâm; xã Song Liễu cũ gồm 5 khu: Ngọc Tỉnh, Bến Long, Liễu Khê, Liễu Lâm (làng Mốt) và Ngọc Lâm (xóm Lựa Đông, Lựa Đoài).

Chữ Hán thường được hiểu là 雙柳: Song 雙 là đôi, hai; Liễu 柳 là cây liễu. "Song Liễu" là "hai cây liễu" – trùng hợp với việc xã có hai làng gốc cùng mang chữ "Liễu" (Liễu Lâm, Liễu Khê); tư liệu đã tra không ghi rõ tên xã được đặt theo hai làng này. Từ điển Wiki Ngôn Ngữ có mục Song Liễu (một xã thuộc huyện Thuận Thành).

Tên các đơn vị khác: Hà Mãn có hai làng Công Hà và Mãn Xá thuộc tổng Mỹ Tự thời Nguyễn – tên trùng chữ cuối của Công Hà và chữ đầu của Mãn Xá; Xuân Lâm có làng Doãn Xá thuộc tổng Cổ Biện (huyện Gia Lâm) thời Nguyễn.

Trùng tên: trong danh sách hiện hành, Song Liễu chỉ là tên phường này.

Địa lý

Phường nằm ở góc tây nam thành phố Bắc Ninh, giáp xã Thuận An của Hà Nội và xã Lạc Đạo của tỉnh Hưng Yên tại khu Ngọc Lâm (Wikipedia tiếng Việt); cực tây của thị xã Thuận Thành cũ nằm ở thôn Ngọc Lâm. Tỉnh lộ 283 qua phường chạy men theo sông Dâu (sông Đậu) – dòng sông cổ của vùng Luy Lâu. Cùng vùng Thuận Thành cũ có phường Trí Quả. Địa hình đồng bằng trũng, ruộng lúa hai vụ.

Lịch sử

Vùng đất gắn với Luy Lâu – trung tâm Giao Chỉ thời Bắc thuộc – và với tín ngưỡng Tứ Pháp: theo Wikipedia tiếng Việt, sự tích chùa Dâu gắn với Phật Mẫu Man Nương thờ ở chùa Tổ, làng Mèn (Mãn Xá), cách chùa Dâu khoảng 1 km. Sau 1945, Song Liễu, Ngũ Thái, Hà Mãn, Xuân Lâm là các xã của huyện Thuận Thành. Ngày 10/4/2023, khi lập thị xã Thuận Thành, Xuân Lâm và Hà Mãn thành phường; Song Liễu và Ngũ Thái vẫn là xã.

Theo Nghị quyết 1658/NQ-UBTVQH15, toàn bộ hai phường Xuân Lâm, Hà Mãn và hai xã Ngũ Thái, Song Liễu hợp thành phường Song Liễu từ 1/7/2025; từ 20/9/2026 phường thuộc thành phố Bắc Ninh trực thuộc trung ương.

Dân cư – xã hội

Dân số 31.758 người. Vùng Xuân Lâm có các khu đô thị mới Hồng Hạc, Khai Sơn và cơ sở 2 của Trường Đại học Công nghiệp Dệt may Thời trang Hà Nội; Hà Mãn có Trường Trung cấp nghề Kinh tế – kỹ thuật Hà Nội (Wikipedia tiếng Việt). Các làng ven sông Dâu giữ nếp sống làng quê. Trường học, trạm y tế kế thừa từ bốn đơn vị cũ.

Kinh tế

Theo Wikipedia tiếng Việt, ở vùng Song Liễu cũ nông nghiệp là chủ đạo, hầu hết đất trồng lúa hai vụ, một số chân cao trồng vụ đông (khoai lang, khoai tây, lạc) không mang tính hàng hoá; một số hộ chăn nuôi lợn quy mô lớn ở Bến Long, Liễu Khê; lao động trẻ ngày càng đi làm công nghiệp. Ở Xuân Lâm có cụm công nghiệp Xuân Lâm (49,48 ha) và một phần cụm công nghiệp Hà Mãn – Trí Quả; nhiều khu đô thị mới.

Văn hóa – di tích

• Chùa Tổ (Mẫu Tứ Pháp, Hà Mãn) thờ Phật Mẫu Man Nương.
• Đình Đông Cốc (Hà Mãn) – có vườn cây sưa được công nhận cây di sản.
• Múa rối nước làng Đồng Ngư (Ngũ Thái) – theo Wikipedia tiếng Việt đã có từ rất lâu, người làng ai cũng thuộc các tích trò.
• Đền thờ Nguyễn Gia Thiều (Liễu Ngạn, Ngũ Thái); đình làng Cửu Yên thờ trạng nguyên Vũ Kiệt.
• Lễ hội các khu Bến Long, Liễu Lâm (12–15 tháng Ba), Ngọc Lâm (15 tháng Ba), Liễu Khê (12 tháng Hai); hội đình Đa Tiện (Xuân Lâm, mồng 10 tháng Ba).

Giao thông

Đường vành đai 4 vùng thủ đô và tỉnh lộ 283 (từ Trí Quả đến Liễu Khê) đi qua phường; quốc lộ 17 qua ngã ba Bắc Hà (Xuân Lâm) – Công Hà (Hà Mãn). Theo Wikipedia tiếng Việt, khu Song Liễu cũ không có tuyến xe buýt dừng đỗ; tuyến 69 của Hà Nội chỉ quay đầu ở Ngọc Lâm.

Nhân vật

Nguyễn Gia Thiều – tác giả "Cung oán ngâm khúc", được thờ ở đền làng Liễu Ngạn; trạng nguyên Vũ Kiệt được thờ ở đình Cửu Yên (Wikipedia tiếng Việt). Tên Vũ Kiệt được đặt cho trường THCS năng khiếu của Thuận Thành.

Hành chính

Địa chỉ mới ghi: "…, phường Song Liễu, thành phố Bắc Ninh". Cư dân hai phường Xuân Lâm, Hà Mãn và hai xã Ngũ Thái, Song Liễu cũ chuyển trọn sang phường mới.

Bản đồ Phường Song Liễu

Ghim đặt tại vị trí trụ sở phường. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Phường Song Liễu được lập từ 4 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1658/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Thị xã Thuận Thành trước đây

• Phường Mão Điền 42.785
• Phường Ninh Xá 22.369
• Phường Thuận Thành 52.318
• Phường Trạm Lộ 21.132
• Phường Trí Quả 34.574