Tiền Phong là phường thuộc thành phố Bắc Ninh, lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1658/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở bốn phường Nội Hoàng, Song Khê, Đồng Sơn và Tiền Phong của thành phố Bắc Giang cũ. Diện tích 30,7 km², dân số 36.335 người.
Tổng quan
Tiền Phong là phường phía nam đô thị Bắc Giang cũ, thuộc thành phố Bắc Ninh. Vùng đất này có truyền thống khoa bảng hiếm có: làng Song Khê là quê của cha con Hoàng giáp Đào Toàn Bân và Trạng nguyên Đào Sư Tích thời Trần; nay cũng là nơi có khu công nghiệp Song Khê – Nội Hoàng.
Phường rộng 30,7 km², dân số 36.335 người, mật độ khoảng 1.184 người/km². Trụ sở đặt tại trụ sở phường Đồng Sơn cũ (Wikipedia ghi trụ sở UBND ở tổ dân phố Chùa).
Tên gọi và ý nghĩa
Nguồn gốc. Phường mới kế thừa tên phường Tiền Phong; ba tên Nội Hoàng, Song Khê, Đồng Sơn thôi là tên hành chính.
Lịch sử tên. Theo Wikipedia về huyện Yên Dũng, tháng 6/1956 xã Mỹ Nội chia thành hai xã Nội Hoàng và Tiền Phong; cùng đợt, xã Phấn Dũng chia thành Đồng Sơn và Tân Liễu. Tiền Phong là tên mới đặt khi ấy. Ngược lại, Nội Hoàng và Song Khê là tên cổ: cuối thế kỷ XIX, tổng Phúc Tằng của huyện Yên Dũng gồm các xã Phúc Tằng, Phúc Long, Phấn Sơn, Phấn Trì, Ám Chương, Nội Hoàng, Song Khê, Hà Liễu, Liêm Xuyên…; thời thuộc Minh, Nội Hoàng là lỵ sở của huyện Yên Ninh. Xã Chí Minh về sau được khôi phục tên lịch sử Song Khê (theo Thông tư 5904/CQNT của Bộ Nội vụ).
Phân tích Hán Việt. "Tiền Phong" là từ Hán Việt quen thuộc 前鋒: tiền 前 là trước, phong 鋒 là mũi nhọn — đội quân đi đầu, mũi tiên phong. Song Khê thường đọc là 雙溪 — "hai dòng suối"; tư liệu không ghi chữ của tên làng.
Trùng tên. Sau 2025 còn xã Tiền Phong ở Nghệ An và Phú Thọ; ghi địa chỉ cần kèm "thành phố Bắc Ninh".
Địa lý
Theo Wikipedia, phường giáp phường Tân Tiến ở phía đông, phường Nếnh ở phía tây, phường Yên Dũng ở phía nam, các phường Bắc Giang và Đa Mai ở phía bắc.
Địa hình đồng bằng. Theo Wikipedia, thời thuộc Minh, dãy Nham Biền là ranh giới giữa huyện Yên Ninh (phía bắc, lỵ sở Nội Hoàng) và huyện Cổ Dũng (phía nam).
Lịch sử
Đất khoa bảng Song Khê
Theo Wikipedia, vùng Song Khê có nhiều người đỗ đại khoa: Quách Nhẫn đỗ Thám hoa khoa Ất Hợi (1275); Đào Toàn Bân (1308–1386) đỗ Hoàng giáp khoa Nhâm Thìn (1352); con ông, Đào Sư Tích (1350–1396), đỗ Trạng nguyên khoa Giáp Dần (1374) đời Trần Duệ Tông; Đào Thúc Viện đỗ Tiến sĩ năm 1502; Ninh Triết đỗ Tiến sĩ năm 1571. Bài Wikipedia về Đào Sư Tích ghi nguyên quán ông là làng Song Khê, sau dời nhà đi nơi khác; phần mở đầu bài lại ghi ông người làng Cổ Lễ (Thiên Trường) — tư liệu chưa thống nhất. Theo bài này, tháng 5/1381 ông giữ chức Tả tư lang trung, Nhập nội hành khiển; tháng 12/1383 được vua Trần Phế Đế giao đề tựa sách Bảo Hòa dư bút; năm 1392 bị giáng chức vì liên quan bức thư của Đào Xuân Lôi phê phán sách Minh đạo của Hồ Quý Ly.
Thời cận – hiện đại
Song Khê còn là quê của Nguyễn Khắc Nhu (1882–1930), một trụ cột của Việt Nam Quốc dân Đảng; con ông là nhà sử học Nguyễn Khắc Đạm (1918–2006). Năm 1956 các xã Nội Hoàng, Tiền Phong, Đồng Sơn ra đời. Ngày 27/9/2010, Đồng Sơn và Song Khê chuyển từ huyện Yên Dũng về thành phố Bắc Giang; ngày 1/1/2025, Nội Hoàng, Tiền Phong cũng về thành phố, cả bốn xã thành phường (Tiền Phong khi đó 10,35 km², 11.287 người).
Sắp xếp ngày 1/7/2025
Theo Nghị quyết 1658/NQ-UBTVQH15, toàn bộ phường Nội Hoàng, phường Song Khê, phường Đồng Sơn và phường Tiền Phong hợp thành phường Tiền Phong; từ 20/9/2026 thuộc thành phố Bắc Ninh (Nghị quyết 39/2026/QH16).
Dân cư – xã hội
Dân số 36.335 người. Wikipedia ghi thêm những người gắn với vùng: nhà cách mạng, chính khách Ninh Văn Phan (1908–1980), Trung tướng Lưu Văn Miểu (sinh 1956), Giám đốc Học viện Hậu cần. Trường học, trạm y tế của bốn phường cũ được duy trì để phục vụ cư dân phường mới.
Kinh tế
Theo Wikipedia về tỉnh Bắc Giang cũ, khu công nghiệp Song Khê – Nội Hoàng rộng khoảng 154,6 ha — một trong sáu khu công nghiệp của tỉnh được liệt kê; các khu này hầu hết nằm dọc quốc lộ 1A. Bài về thành phố Bắc Giang cũ nhắc khu công nghiệp này cùng Quang Châu, Đình Trám, Vân Trung như những khu công nghiệp liền kề đô thị.
Văn hóa – di tích
- Đền thờ Hoàng giáp Đào Toàn Bân và Trạng nguyên Đào Sư Tích.
- Linh Quang tự (chùa Liêm Xuyên): di tích lịch sử – văn hóa cấp tỉnh.
- Mục Ngưu tự (chùa Trẻ), Hoa Khê tự (chùa Yên Khê), đền An Khê (nghè làng Yên Khê).
Theo Wikipedia, các làng tổ chức hội xuân: hội làng Yên Khê ngày mồng 9 tháng Giêng ở Hoa Khê tự; hội làng Song Khê ngày 15 tháng Giêng; hội làng Liêm Xuyên ngày 10 tháng Hai ở Linh Quang tự. Trò hội có vật, cờ tướng, đập niêu, đặc biệt là chèo thuyền hát quan họ giao duyên trên ao đình. Làng Yên Khê xưa có tục đuổi chim cuốc ngày mồng 4 tháng Giêng, nay đã thất truyền.
Hành chính
Địa chỉ mới ghi: "…, phường Tiền Phong, thành phố Bắc Ninh". Cư dân Nội Hoàng, Song Khê, Đồng Sơn, Tiền Phong cũ đều về trọn phường mới. Theo Wikipedia, trung tâm phục vụ hành chính công đặt ở tổ dân phố Chùa.
Bản đồ Phường Tiền Phong
Ghim đặt tại vị trí trụ sở phường. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Phường Tiền Phong được lập từ 4 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1658/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Phường Đồng Sơn | Thành phố Bắc Giang | Tỉnh Bắc Giang | toàn bộ |
| Phường Song Khê | Thành phố Bắc Giang | Tỉnh Bắc Giang | toàn bộ |
| Phường Nội Hoàng | Thành phố Bắc Giang | Tỉnh Bắc Giang | toàn bộ |
| Phường Tiền Phong | Thành phố Bắc Giang | Tỉnh Bắc Giang | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Phường Tiền Phong gồm những phường cũ nào?
Bốn phường Nội Hoàng, Song Khê, Đồng Sơn và Tiền Phong của thành phố Bắc Giang cũ, theo Nghị quyết 1658/NQ-UBTVQH15.
Tên Tiền Phong có nghĩa là gì?
Tiền Phong (前鋒): tiền là trước, phong là mũi nhọn — đội đi đầu. Tên đặt năm 1956 khi xã Mỹ Nội chia thành Nội Hoàng và Tiền Phong.
Trạng nguyên Đào Sư Tích có quê ở đây không?
Wikipedia ghi nguyên quán Đào Sư Tích là làng Song Khê (nay thuộc phường Tiền Phong), nơi có đền thờ ông và cha là Hoàng giáp Đào Toàn Bân; tuy vậy cũng có tư liệu ghi ông người làng Cổ Lễ.
Khu công nghiệp Song Khê – Nội Hoàng rộng bao nhiêu?
Theo Wikipedia, khoảng 154,6 ha.
Diện tích, dân số phường Tiền Phong là bao nhiêu?
Diện tích 30,7 km², dân số 36.335 người (số liệu sắp xếp năm 2025).
Cùng Thành phố Bắc Giang trước đây
- Phường Bắc Giang 122.838
- Phường Cảnh Thụy 26.928
- Phường Đa Mai 51.733
- Phường Tân An 37.816
- Phường Tân Tiến 34.321
- Phường Yên Dũng 44.149
- Xã Đồng Việt 26.714
← Toàn bộ 99 xã, phường của Bắc Ninh Tra tên xã cũ → mới