Phường Ô Môn

Tổng quan

Phường Ô Môn là trung tâm của vùng Ô Môn – cách trung tâm Thành phố Cần Thơ khoảng 20 km theo quốc lộ 91, bên sông Hậu. Đây là khu chợ, quận lỵ cũ (thị trấn Ô Môn trước 2004, phường Châu Văn Liêm 2004–2025), nơi có Học viện Phật giáo Nam tông Khmer và một phần Trung tâm Điện lực Ô Môn.

Phường rộng 54,69 km², dân số 73.412 người, mật độ khoảng 1.340 người/km². Trụ sở đặt tại trụ sở Ủy ban nhân dân quận Ô Môn cũ. Sau đợt sắp xếp tháng 6/2026, phường có 19 khu vực (gộp từ 43), trong đó 4 khu vực Châu Thành, Chợ Mới, Đồng Hòa, Đồng Tiến thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Tên gọi và ý nghĩa

Tên phường khôi phục tên quận Ô Môn (2004–2025) – không phường, xã cũ nào hợp thành mang tên này. Đây là một trong những địa danh cổ nhất của Cần Thơ, có ở ba cấp:

• Huyện Ô Môn: theo Wikipedia tiếng Việt, đầu triều Nguyễn có huyện Ô Môn được lập riêng cho người Khmer ở vùng đất dọc sông Hậu; năm 1813 đổi tên thành huyện Vĩnh Định. Khi lập huyện Phong Phú năm 1839, sử ghi huyện này gồm đất huyện Vĩnh Định và "đất thổ huyện Ô Môn".
• Làng Ô Môn: một làng thuộc tổng Thới Bảo, tỉnh Cần Thơ (thống kê năm 1917), về sau bị Pháp nhập với làng Thới Thạnh và Thới Thạnh Hạ thành làng Thới Thạnh.
• Quận Ô Môn: Pháp lập năm 1918, quận lỵ ban đầu đặt tại làng Ô Môn; năm 1958 chính quyền Sài Gòn đổi thành quận Phong Phú, còn phía cách mạng vẫn gọi huyện Ô Môn.

Về chữ: âm ô có nhiều chữ Hán đồng âm (烏 quạ, màu đen; 塢 ụ đất…) và môn thường ứng với 門 (cửa), nhưng các nguồn đã tra không cho biết địa danh được ghi bằng chữ Hán nào, cũng không xác nhận nghĩa gốc. Vì vậy nghĩa của "Ô Môn" ở đây để ngỏ, chỉ ghi nhận tên gắn với vùng đất người Khmer ven sông Hậu như sử nhà Nguyễn chép. Cả nước không có đơn vị nào khác tên Ô Môn.

Địa lý

Theo Wikipedia tiếng Việt, phía đông phường giáp xã Phong Hòa (tỉnh Đồng Tháp) qua sông Hậu; phía tây giáp xã Trường Thành; phía nam giáp phường Phước Thới; phía bắc giáp phường Thới Long.

Địa hình đồng bằng phù sa ven sông Hậu, phía trong là vùng ruộng – vườn của Thới Thạnh, Thới An. Sử liệu thời Nguyễn nhắc "cửa sông Ô Môn" đổ ra sông Hậu trong vùng này. Quốc lộ 91 chạy dọc phường theo hướng nam – bắc, song song với sông Hậu.

Lịch sử

Tổng Thới Bảo – quận Ô Môn

Năm 1836 vùng Ô Môn thuộc tổng Định Thới, huyện Vĩnh Định; thời Pháp, tổng Định Thới tách thêm tổng Thới Bảo. Năm 1917 tổng Thới Bảo có 8 làng: Định Môn, Ô Môn, Thới Lai, Thới Thạnh, Thới Thạnh Hạ, Trường Lạc, Trường Long, Trường Thành. Quận Ô Môn lập năm 1918; khi làng Ô Môn nhập vào Thới Thạnh, quận lỵ thuộc địa bàn làng Thới Thạnh. Năm 1947 chính quyền kháng chiến chia huyện thành Ô Môn A và Ô Môn B, năm 1954 hợp lại.

Thị trấn Ô Môn

Thời Việt Nam Cộng hòa, quận lỵ quận Phong Phú đặt tại xã Thới Thạnh. Sau 1975, thị trấn Ô Môn được lập từ đất xã Thới Thạnh làm huyện lỵ. Năm 1983 xã Thới Thạnh chia thành Tân Thạnh và Thới Thạnh, năm 1989 nhập lại.

Quận Ô Môn (2004–2025)

Nghị định 05/2004/NĐ-CP lập quận Ô Môn: thị trấn Ô Môn thành phường Châu Văn Liêm (1.658,42 ha, 30.485 nhân khẩu), xã Thới An thành phường Thới An (2.430,62 ha, 26.474 nhân khẩu); xã Thới Thạnh chuyển về huyện Cờ Đỏ. Nghị định 11/2007/NĐ-CP lập phường Thới Hòa từ 702,84 ha, 7.766 người của phường Châu Văn Liêm. Năm 2008, xã Thới Thạnh tách thêm xã Tân Thạnh rồi chuyển về huyện Thới Lai mới lập.

Sắp xếp năm 2025

Theo Nghị quyết 1668/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025, phường Ô Môn gồm toàn bộ các phường Châu Văn Liêm, Thới Hòa, Thới An và xã Thới Thạnh. Như vậy làng Thới Thạnh xưa – nơi có làng Ô Môn – được gom lại về một mối, cùng với thị trấn từng tách ra từ nó.

Dân cư – xã hội

Dân số 73.412 người. Bên cạnh người Kinh, Ô Môn là một trong những nơi người Khmer ở Cần Thơ sống tập trung (theo Wikipedia, người Khmer ở thành phố chủ yếu quanh các chùa ở Ninh Kiều, Ô Môn, Thốt Nốt); Ô Môn cũng nằm trong số các quận cũ có người Hoa sống tập trung.

Phường là trung tâm dịch vụ công của vùng Ô Môn cũ: Bệnh viện Lao và bệnh Phổi, Bệnh viện Tâm thần thành phố, bệnh viện đa khoa và trung tâm y tế quận cũ; Trường Cao đẳng Cơ điện và Nông nghiệp Nam Bộ; Trường Phổ thông Dân tộc nội trú; các trường THPT Lưu Hữu Phước, Lương Định Của (trên địa bàn quận cũ). Thành phố quy hoạch dời một số bệnh viện chuyên khoa cơ sở 2 về vùng Ô Môn.

Kinh tế

Kinh tế phường kết hợp thương mại khu chợ Ô Môn với công nghiệp năng lượng: theo Wikipedia, các nhà máy nhiệt điện Ô Môn I–IV (và Ô Môn V bổ sung) gắn với dự án khí lô B nằm ở các phường Phước Thới và Thới An – nay Thới An thuộc phường Ô Môn. Các khu đô thị Thành Đô, Nam Quốc lộ 91, Châu Văn Liêm được quy hoạch ở vùng Châu Văn Liêm cũ.

Vùng Thới Thạnh, Thới An phía trong vẫn trồng lúa, cây ăn trái và nuôi thủy sản theo nếp đồng bằng ven sông Hậu.

Văn hóa – tôn giáo

• Chùa Pothi Somron (số 1144 quốc lộ 91) – nơi đặt Học viện Phật giáo Nam tông Khmer, rộng 7 ha, đào tạo tăng sinh Khmer vùng Đồng bằng sông Cửu Long và cả học viên từ Lào, Campuchia, Thái Lan, Myanmar, Sri Lanka, Nepal. Ngày 25/3/2017, học viện khởi công cơ sở mới khoảng 10 ha tại khu vực 12 phường Châu Văn Liêm cũ.

Sinh hoạt văn hóa Khmer – chùa Nam tông, các lễ Chôl Chnăm Thmây (Tết cổ truyền), Sene Dolta, Ok Om Bok – hiện diện ở các khu vực có đồng bào Khmer; người Việt giữ nếp đình, chùa, miếu của làng Nam Bộ.

Nhân vật

• Châu Văn Liêm (1902–1930) sinh tại làng Thới Thạnh, tổng Thới Bảo, quận Ô Môn – nay thuộc phường Ô Môn; nhà cách mạng, một trong sáu người dự hội nghị thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam năm 1930. Tên ông từng đặt cho phường Châu Văn Liêm (2004–2025).
• Trần Kiết Tường (1924–1999), nhạc sĩ, sinh tại làng Thới Thạnh.

Bản đồ Phường Ô Môn

Ghim đặt tại vị trí trụ sở phường. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Phường Ô Môn được lập từ 4 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1668/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Quận Ô Môn, Huyện Thới Lai trước đây

• Phường Phước Thới 46.788
• Phường Thới Long 52.979
• Xã Đông Hiệp 22.762
• Xã Đông Thuận 24.586
• Xã Thới Lai 36.371
• Xã Trường Thành 37.802
• Xã Trường Xuân 36.405