Xã Nhơn Ái

Tổng quan

Xã Nhơn Ái có ấp Thị Tứ Vàm Xáng, mang tên ngã ba Vàm Xáng – nơi kênh Xà No tách khỏi sông Cần Thơ để chạy về phía tây. Xã thuộc Thành phố Cần Thơ, ở phía nam vùng Phong Điền cũ, giáp phường Cái Răng và vùng Châu Thành A của Hậu Giang cũ; đây là miệt vườn đã được nhắc tới từ thời chợ nổi Phong Điền còn là chợ của làng Nhơn Ái.

Xã rộng 38,16 km², dân số 40.707 người, mật độ khoảng 1.067 người/km². Trụ sở đặt tại trụ sở Ủy ban nhân dân xã Nhơn Ái cũ. Hai xã hợp thành – Nhơn Ái và Nhơn Nghĩa – vốn có chung chữ "Nhơn" và cùng thuộc một vùng làng cũ của tổng Định Bảo.

Tên gọi và ý nghĩa

Tên xã kế thừa tên xã Nhơn Ái, một trong hai xã hợp thành, đồng thời là tên làng có từ thời Pháp: Địa phương chí tỉnh Cần Thơ (1904) ghi chợ Phong Điền thuộc làng Nhơn Ái, tổng Định Bảo (theo Wikipedia). Danh sách năm 1897 của tổng Định Bảo (11 làng) có cả hai làng Nhơn Ái và Nhơn Nghĩa, bên cạnh Mỹ Khánh, Tân An, Thường Thạnh… Cụ Cử Phan Văn Trị mất năm 1910 "tại làng Nhơn Ái, tổng Định Bảo, quận Châu Thành, tỉnh Cần Thơ". Khu chợ cũ, đình thần Nhơn Ái và khu mộ cụ Phan Văn Trị nay nằm trong xã Phong Điền vì năm 2007 phần đất đó đã được tách khỏi Nhơn Ái để lập thị trấn Phong Điền.

Nhơn là cách đọc Nam Bộ của chữ 仁 (nhân) – lòng nhân, đức thương người, một trong năm đức của Nho giáo. Ái là 愛 – yêu thương. "Nhơn Ái" chính là "nhân ái" 仁愛: lòng nhân từ, thương người. Từ điển wiki.ngonngu.com có mục "Nhơn Ái", ghi là một xã thuộc huyện Châu Thành, tỉnh Cần Thơ.

Xã cũ còn lại, Nhơn Nghĩa, ghép nhơn 仁 với nghĩa 義 – "nhân nghĩa". Cặp tên Nhơn Ái – Nhơn Nghĩa, cùng các tên ấp Nhơn Bình, Nhơn Hưng, Nhơn Khánh, Nhơn Phú, Nhơn Thọ, Nhơn Thuận, cho thấy chữ "Nhơn" là chữ đầu chung của cả vùng làng này. Năm 2001 xã Nhơn Nghĩa còn tách ra xã Nhơn Nghĩa A (nay thuộc xã Tân Hòa).

Cả nước hiện chỉ có một xã tên Nhơn Ái. Cách viết chuẩn hành chính là "Nhơn", không viết "Nhân Ái".

Địa lý

Theo Wikipedia, xã Nhơn Ái giáp phường Cái Răng ở phía đông; xã Tân Hòa và xã Trường Long ở phía tây; xã Thạnh Xuân ở phía nam; phường An Bình và xã Phong Điền ở phía bắc.

Địa bàn thuộc đồng bằng phù sa ngọt của hạ lưu sông Hậu. Sông Cần Thơ chảy qua phía bắc; tại Vàm Xáng, kênh xáng Xà No rẽ về hướng tây nam. Theo Wikipedia, kênh Xà No dài khoảng 40 km, rộng chừng 60 m, do Pháp cho đào trong ba năm 1901–1903, nối rạch Cần Thơ với rạch Cái Tư (nhánh sông Cái Lớn) thông ra vịnh Thái Lan; đây là công trình thủy nông lớn nhất Nam Kỳ thời đó. Tên ấp Thị Tứ Vàm Xáng ghi lại cụm dân cư buôn bán ở đầu kênh.

Theo Wikipedia, sau khi sắp xếp ấp năm 2026 (Nghị quyết 21/NQ-HĐND ngày 24/6/2026) xã có 12 ấp, phần lớn mang chữ đầu Nhơn, cùng ấp Thị Tứ Vàm Xáng.

Lịch sử

Làng Nhơn Ái, tổng Định Bảo

Thời Pháp, Nhơn Ái là làng thuộc tổng Định Bảo, tỉnh Cần Thơ; chợ Phong Điền họp trên đất làng. Năm 1966 chính quyền Việt Nam Cộng hòa lập quận Phong Điền, trong đó có các xã Nhơn Ái, Nhơn Nghĩa (lấy từ quận Châu Thành), quận lỵ đặt tại chợ Phong Điền.

Sau 1975

Hai xã thuộc huyện Châu Thành. Quyết định 70-HĐBT ngày 15/9/1981 chia Nhơn Nghĩa thành Nhơn Hòa và Nhơn Nghĩa; Quyết định 128-HĐBT ngày 16/9/1989 nhập Nhơn Hòa trở lại Nhơn Nghĩa. Nghị định 64/2000/NĐ-CP đưa cả hai xã về huyện Châu Thành A tái lập. Nghị định 37/2001/NĐ-CP tách 1.840 ha và 11.999 nhân khẩu của Nhơn Nghĩa lập xã Nhơn Nghĩa A; Nhơn Nghĩa còn 2.066 ha và 16.713 nhân khẩu.

Khi chia tỉnh Cần Thơ năm 2003, Nhơn Ái và Nhơn Nghĩa thuộc thành phố Cần Thơ trực thuộc trung ương, còn Nhơn Nghĩa A ở lại huyện Châu Thành A, tỉnh Hậu Giang. Từ năm 2004, hai xã thuộc huyện Phong Điền; huyện lỵ đặt tại Nhơn Ái. Ngày 16/1/2007, Nghị định 11/2007/NĐ-CP tách 753,82 ha và 11.852 nhân khẩu của Nhơn Ái lập thị trấn Phong Điền.

Sắp xếp năm 2025

Khoản 32 Điều 1 Nghị quyết 1668/NQ-UBTVQH15 sắp xếp toàn bộ diện tích, dân số của xã Nhơn Nghĩa và xã Nhơn Ái thành xã Nhơn Ái, hiệu lực từ 1/7/2025.

Dân cư – xã hội

Dân số 40.707 người, mật độ khoảng 1.067 người/km², thuộc nhóm cao trong các xã ngoại thành Cần Thơ do nằm sát phường Cái Răng và các trục lộ về trung tâm thành phố. Dân cư tập trung thành dải dọc sông Cần Thơ, kênh Xà No và các lộ liên xã. Theo Wikipedia, khu tái định cư số 11 (Cái Răng – Phong Điền) quy mô 296 ha được quy hoạch trên đất xã Nhơn Nghĩa cũ – dấu hiệu đô thị hóa lan từ phía Cái Răng.

Người Kinh chiếm đa số; sinh hoạt tín ngưỡng gồm thờ tổ tiên, Phật giáo, thờ thần ở đình làng. Trường học và trạm y tế kế thừa từ hai xã cũ.

Kinh tế

Nhơn Ái là vùng vườn truyền thống của Phong Điền. Wikipedia (bài Chợ nổi Phong Điền) xếp Nhơn Ái, Nhơn Nghĩa cùng Tân Thới, Trường Lạc vào vùng "kinh tế vườn nổi tiếng từ xưa" – nơi khách xuôi rạch sau buổi chợ nổi để thăm vườn cây ăn trái. Ngoài cây ăn trái, xã có lúa, rau màu và thủy sản nuôi trong ao, mương vườn.

Thương mại – dịch vụ phát triển quanh thị tứ Vàm Xáng và dọc các đường tỉnh.

Văn hóa

Lịch sử văn hóa của Nhơn Ái gắn chặt với khu chợ Phong Điền: đình thần Nhơn Ái, khu mộ và đền thờ cụ Phan Văn Trị vốn trên đất làng Nhơn Ái, nay thuộc xã Phong Điền sau lần tách đất năm 2007. Cụ Phan Văn Trị (1830–1910) về sống ở Phong Điền những năm cuối đời, dạy học, bốc thuốc, làm thơ và mất tại làng Nhơn Ái.

Nếp sinh hoạt miệt vườn – đờn ca tài tử, lễ cúng đình, giỗ, Tết – vẫn là nét chính. Ẩm thực địa phương gắn với trái cây theo mùa và các món cá đồng, rau vườn quen thuộc của vùng sông nước Cần Thơ.

Giao thông

Theo Wikipedia, các tuyến qua vùng Nhơn Ái – Nhơn Nghĩa cũ gồm Quốc lộ 61C, đường tỉnh 926 (Phong Điền – Nhơn Nghĩa), đường tỉnh 932 (Nhơn Ái – Nhơn Nghĩa) và đường vành đai nối Quốc lộ 80 với Quốc lộ 61C có điểm cuối tại Nhơn Nghĩa. Về đường thủy, kênh Xà No từ Vàm Xáng là trục vận tải đi Vị Thanh và vùng tây sông Hậu.

Bản đồ Xã Nhơn Ái

Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã Nhơn Ái được lập từ 2 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1668/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Huyện Phong Điền trước đây

• Phường An Bình 50.150
• Xã Phong Điền 51.949
• Xã Trường Long 24.064