Phường Trị An

Tổng quan

Trị An là tên một hồ nước rộng hơn 300 km² và một nhà máy thủy điện – và từ năm 2025 là tên đơn vị hành chính bao quanh chúng. Lập ngày 1/7/2025 với tư cách xã Trị An, đơn vị này gồm thị trấn Vĩnh An (huyện lỵ Vĩnh Cửu cũ) cùng hai xã rừng Mã Đà, Trị An. Ngày 30/4/2026, theo Nghị quyết 237/NQ-UBTVQH16, xã Trị An được chuyển thành phường Trị An, giữ nguyên địa giới, cùng ngày tỉnh Đồng Nai thành Thành phố Đồng Nai trực thuộc trung ương.

Phường rộng 660,5 km² – Wikipedia tiếng Việt ghi đây là phường có diện tích lớn nhất cả nước – nhưng chỉ có 51.028 người (số liệu sắp xếp năm 2025), mật độ khoảng 77 người/km². Phần lớn diện tích là rừng và mặt hồ; dân cư tập trung ở khu Vĩnh An và quanh đập thủy điện. Trụ sở chính quyền đặt trên đường Nguyễn Tất Thành, khu phố 2, khu vực thị trấn Vĩnh An cũ.

Tên gọi và ý nghĩa

Tên phường kế thừa tên xã Trị An, và đó là một địa danh lâu đời: danh sách làng tỉnh Biên Hòa năm 1897 đã ghi làng Trị An thuộc tổng Phước Vĩnh Hạ; năm 1928 xã Trị An thuộc quận Tân Uyên. Sau năm 1975, tên Trị An càng được biết rộng khi đặt cho công trình thủy điện lớn trên sông Đồng Nai và hồ chứa của nó.

Hai chữ thường được hiểu là 治安: trị 治 là sửa sang, cai quản cho ngay ngắn; an 安 là yên ổn. Từ điển ghi từ trị an nghĩa là "sự giữ gìn trật tự và an ninh của xã hội". Chưa thấy văn bản Hán Nôm của làng để khẳng định chắc chắn cách viết, nên 治安 ở đây là cách hiểu phổ biến của hai âm.

Tên các đơn vị cũ còn trong tên khu phố: Vĩnh An (永安 – mãi mãi yên ổn, tên thị trấn và thị xã cũ), Mã Đà, Hiếu Liêm, Bà Hào. Cả nước không có xã, phường nào khác tên Trị An.

Địa lý

Phường nằm ở phía tây bắc vùng Đồng Nai cũ, cách phường Trấn Biên khoảng 35 km. Theo mô tả hiện có, phía bắc giáp xã Phú Lý và xã Tân Lợi; phía đông, qua mặt hồ Trị An, là các xã Thanh Sơn, La Ngà, Thống Nhất, Bàu Hàm; phía nam giáp xã Tân An; phía tây là sông Bé và suối Mã Đà, bên kia là các xã của Thành phố Hồ Chí Minh (vùng Bình Dương cũ).

Hồ Trị An là hồ nhân tạo trên sông Đồng Nai, khởi công năm 1984, hoàn thành đầu năm 1987, rộng khoảng 323 km², dung tích toàn phần khoảng 2,76 tỷ m³; trên hồ có khoảng 72 đảo lớn nhỏ. Hồ trải trên địa phận phường Trị An và nhiều xã lân cận. Phần phía tây, tây bắc phường là vùng rừng rộng của các lâm trường Mã Đà, Hiếu Liêm cũ, giáp vùng thượng nguồn có Vườn quốc gia Cát Tiên.

Lịch sử

Tuần Phước Vĩnh và làng Trị An

Thời Nguyễn, vùng này thuộc huyện Long Thành, phủ Phước Tuy, tỉnh Biên Hòa; triều đình đặt tuần Phước Vĩnh (trước gọi là nguồn Lá Bôn) – trạm thu thuế buôn bán giữa vùng xuôi với người dân tộc thiểu số. Năm 1897, Trị An là làng thuộc tổng Phước Vĩnh Hạ; từ 1928 thuộc quận Tân Uyên. Năm 1959 quận Tân Uyên về tỉnh Phước Thành, đến 1965 trở lại tỉnh Biên Hòa. Vùng rừng phía bắc sông Đồng Nai nằm trong Chiến khu Đ – căn cứ kháng chiến lớn của miền Đông Nam Bộ, ranh giới thời kháng Pháp kéo tới ngã ba Hiếu Liêm.

Thị xã Vĩnh An và các xã rừng

Năm 1976, các xã Cây Gáo, Trị An thuộc huyện Vĩnh Cửu; lâm trường Hiếu Liêm, Mã Đà thuộc huyện Tân Phú. Ngày 23/12/1985 (Quyết định 284-HĐBT), huyện Vĩnh Cửu thành thị xã Vĩnh An, Cây Gáo và Trị An thành hai phường. Ngày 29/8/1994 (Nghị định 109-CP), tái lập huyện Vĩnh Cửu: phường Cây Gáo thành thị trấn Vĩnh An, phường Trị An thành xã Trị An. Năm 2003 (Nghị định 25/2003/NĐ-CP), lập xã Mã Đà từ một phần thị trấn Vĩnh An và xã Hiếu Liêm từ một phần xã Trị An. Từ 1/11/2024, xã Hiếu Liêm nhập lại vào xã Trị An (Nghị quyết 1194/NQ-UBTVQH15).

Năm 2025–2026

Theo Nghị quyết 1662/NQ-UBTVQH15, thị trấn Vĩnh An và các xã Mã Đà, Trị An hợp thành xã Trị An từ 1/7/2025. Nghị quyết 237/NQ-UBTVQH16 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội thành lập 10 phường của tỉnh Đồng Nai, trong đó có phường Trị An trên toàn bộ địa giới xã Trị An, hiệu lực từ 30/4/2026. Ngày 26/6/2026, phường gộp 19 khu phố còn 6: Trị An, Hiếu Liêm, Mã Đà, Bà Hào, Vĩnh An 1, Vĩnh An 2.

Dân cư – xã hội

Dân số 51.028 người theo số liệu sắp xếp năm 2025. Dân cư tập trung ở khu Vĩnh An – nơi có các cơ quan, trường học, chợ của huyện lỵ cũ – và khu vực gần đập thủy điện; vùng Mã Đà, Hiếu Liêm thưa dân, có các điểm dân cư ven rừng, ven hồ. Trên vùng hồ có nhà dân sinh sống rải rác trên các đảo.

Vùng Vĩnh Cửu cũ có Phật giáo, Công giáo, Tin Lành và Cao Đài; tài liệu về huyện cũ ghi các chi hội Tin Lành ở Vĩnh An và Hiếu Liêm. Một phần địa bàn phường thuộc giáo hạt Hòa Thanh của giáo phận Xuân Lộc, với giáo họ biệt lập Trị An.

Kinh tế

Nhà máy thủy điện Trị An – xây dựng với sự hỗ trợ của Liên Xô từ năm 1984, phát điện tổ máy số 1 ngày 30/4/1988, khánh thành năm 1991 – có 4 tổ máy, tổng công suất 400 MW, sản lượng trung bình khoảng 1,7 tỷ kWh/năm. Ngoài phát điện, hồ Trị An còn cấp nước sinh hoạt, tưới tiêu, đẩy mặn và điều tiết lũ cho vùng hạ du.

Huyện Vĩnh Cửu cũ có tỷ lệ đất lâm nghiệp rất cao (khoảng 65.900 ha), phần lớn thuộc vùng Mã Đà, Hiếu Liêm nay trong địa giới phường; lâm nghiệp, bảo vệ rừng và nuôi trồng thủy sản trên hồ là các nghề đặc trưng. Vùng này cũng có khoáng sản vật liệu xây dựng như cát, đá. Khu Vĩnh An là trung tâm thương mại – dịch vụ của vùng.

Văn hóa – di tích

Vùng rừng Mã Đà – Hiếu Liêm gắn với lịch sử Chiến khu Đ – căn cứ địa của Khu 7 thời kháng chiến chống Pháp và của lực lượng giải phóng miền Đông Nam Bộ thời kháng chiến chống Mỹ, được thi tướng Huỳnh Văn Nghệ nhắc trong nhiều bài thơ. Các tài liệu về huyện Vĩnh Cửu cũ nêu Chiến khu Đ và khu du lịch Đảo Ó – Đồng Trường trên lòng hồ Trị An là các điểm tham quan của vùng.

Du lịch

Lòng hồ Trị An với hàng chục đảo nhỏ, vùng rừng phía tây và các điểm di tích kháng chiến tạo thành cụm du lịch sinh thái – lịch sử của vùng Vĩnh Cửu cũ. Khu du lịch Đảo Ó – Đồng Trường nằm trên lòng hồ. Từ phường có thể đi tiếp theo đường tỉnh 761 lên xã Phú Lý và vùng rừng giáp Cát Tiên.

Giao thông

Đường tỉnh 768 nối khu Vĩnh An với Tân Triều và trung tâm Biên Hòa; đường tỉnh 767 nối với vùng Trảng Bom qua xã Tân An; đường tỉnh 761 đi lên Phú Lý và hướng Bình Phước cũ. Tuyến xe buýt số 7 và số 8 nối Biên Hòa với bến xe Vĩnh Cửu.

Hành chính

Địa chỉ ghi: "Phường Trị An, Thành phố Đồng Nai". Giấy tờ lập trong khoảng 1/7/2025 – 29/4/2026 ghi "xã Trị An, tỉnh Đồng Nai" vẫn chỉ cùng một địa bàn. Từ tháng 6/2026 phường có 6 khu phố.

Bản đồ Phường Trị An

Ghim đặt tại vị trí trụ sở phường. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Phường Trị An được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1662/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Huyện Vĩnh Cửu trước đây

• Phường Tân Triều 101.608
• Phường Trảng Dài 104.972
• Xã Phú Lý 15.992
• Xã Tân An 39.291