Ia Chia là xã biên giới thuộc tỉnh Gia Lai, giữ nguyên địa giới xã Ia Chia của huyện Ia Grai cũ khi sắp xếp đơn vị hành chính ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1664/NQ-UBTVQH15. Xã rộng 172,86 km², dân số 9.065 người – ít dân nhất trong năm xã kế thừa huyện Ia Grai.
Tổng quan
Khoảng 7 km sông Sê San làm thành đường biên giới giữa xã Ia Chia và tỉnh Ratanakiri của Campuchia. Xã thuộc tỉnh Gia Lai, nằm ở phía tây nam của vùng Ia Grai cũ, cách đô thị Pleiku khoảng 50 km về phía tây.
Ia Chia là một trong số ít xã của tỉnh được giữ nguyên trong đợt sắp xếp năm 2025 – hệ thống bản đồ ghi “giữ nguyên”, Wikipedia ghi “không thực hiện việc sắp xếp”. Xã rộng 172,86 km² nhưng chỉ có 9.065 người, mật độ khoảng 52 người/km², thưa nhất trong các xã của huyện Ia Grai cũ.
Các xã cùng gốc huyện Ia Grai: Ia Grai, Ia Hrung, Ia Krái, Ia O.
Tên gọi và ý nghĩa
Tên từ đâu ra: xã giữ nguyên tên xã Ia Chia cũ, có mặt từ danh sách 18 xã của huyện Chư Păh sau năm 1975. Tên này chưa từng đổi qua hai lần chuyển huyện (Chư Păh, rồi Ia Grai từ 1996).
Ba cách viết: Wikipedia tiếng Việt ghi tên xã “còn viết là Ia Chía hoặc Ia Chiă”; tên trường học trên địa bàn huyện cũ cũng dùng dạng “Ia Chía”. Sự dao động dấu thanh này là bình thường khi tiếng Gia Rai được ghi bằng chữ Quốc ngữ, vì tiếng Gia Rai không có hệ thanh điệu như tiếng Việt. Văn bản sắp xếp năm 2025 dùng dạng không dấu “Ia Chia”.
Gốc tên: tên tiếng Gia Rai, không có chữ Hán. Âm đầu ia chỉ nước, sông suối (Thủy Xá – vua Nước – tiếng Gia Rai gọi là P'tao Ia). Nghĩa của “Chia/Chía/Chiă” chưa tìm được nguồn; không nên hiểu theo nghĩa tiếng Việt “chia” (phân ra) vì đây chỉ là ký âm.
Tên làng: Tang, Bang, Põ, Beng, Lang, Kom Yố, Kom Ngó, Bía Ngó, Nú 1, Nú 2, Nú 3. Cặp “Kom Yố – Kom Ngó” theo kiểu ghép “Yố – Ngó” thường gặp ở các làng Gia Rai vùng Pleiku để phân biệt hai làng cùng gốc.
Trùng tên: cả nước chỉ có một xã Ia Chia.
Địa lý
Theo Wikipedia tiếng Việt, xã giáp xã Ia O ở phía bắc, xã Ia Krái ở phía đông bắc, xã Ia Dơk ở phía đông nam, xã Ia Dom ở phía nam; phía tây giáp huyện Andoung Meas, tỉnh Ratanakiri (Campuchia), ranh giới là sông Se San dài khoảng 7 km.
Xã thuộc vùng đồi thấp phía tây cao nguyên Pleiku, độ cao giảm dần về phía sông. Đất đồi xen thung lũng suối; rừng và đất rẫy còn chiếm phần đáng kể. Mùa khô ở vùng biên giới phía tây thường nóng và kéo dài hơn vùng cao nguyên quanh Pleiku.
Hai láng giềng phía nam và đông nam – Ia Dom, Ia Dơk – thuộc vùng Đức Cơ cũ, nên Ia Chia là điểm nối giữa vùng biên giới Ia Grai và vùng biên giới Đức Cơ. Sông Sê San sau khi qua đoạn biên giới này chảy sâu vào lãnh thổ Campuchia rồi nhập vào sông Mê Kông; nước sông ở đoạn này chịu ảnh hưởng của chuỗi hồ thủy điện ở thượng nguồn như Ialy, Sê San 3, Sê San 4.
Lịch sử
Xã Ia Chia thuộc huyện Chư Păh của tỉnh Gia Lai – Kon Tum sau năm 1975, rồi thuộc huyện Chư Păh của tỉnh Gia Lai khi tỉnh được tái lập năm 1991. Theo Nghị định 70/CP ngày 11/11/1996, Ia Chia là một trong 9 xã tách khỏi Chư Păh để lập huyện Ia Grai, huyện mới rộng 115.720,5 ha với 50.431 người.
Theo Nghị quyết 1664/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025, xã Ia Chia giữ nguyên và không sắp xếp; từ 1/7/2025 xã trực thuộc tỉnh Gia Lai mới (hợp nhất từ Gia Lai và Bình Định cũ). Trên tuyến biên giới Việt Nam – Campuchia, Wikipedia liệt kê sáu xã biên giới của tỉnh Gia Lai là Ia O, Ia Chia, Ia Dom, Ia Nan, Ia Pnôn, Ia Púch, với tổng chiều dài biên giới khoảng 90 km.
Dân cư – xã hội
Với 9.065 người trong mười một làng, xã có mật độ dân cư thấp. Danh sách đơn vị dân cư chỉ gồm làng mang tên Gia Rai, không có thôn mang tên Hán Việt. Trên địa bàn có trường trung học cơ sở Lê Hồng Phong và trường tiểu học Hà Huy Tập (theo danh sách trường của huyện Ia Grai cũ), cùng trạm y tế xã. Theo cùng danh sách, ba trường trung học phổ thông của huyện cũ đặt ở các xã Ia Grai, Ia Krăi và Ia Hrung, không có trường nào ở Ia Chia.
Kinh tế
Nông nghiệp là sinh kế chính, với cây lâu năm trên đất đồi và cây lương thực ở thung lũng. Kinh tế hộ dựa vào rẫy, vườn và chăn nuôi gia súc. Do xa trung tâm và ít dân, hạ tầng thương mại chủ yếu là chợ nhỏ và các điểm thu mua nông sản; hàng hóa lớn thường đi qua khu Ia Kha (xã Ia Grai) hoặc Đức Cơ.
Văn hóa – di tích
Đời sống văn hóa của xã gắn với các làng Gia Rai: nhà rông, cồng chiêng, các lễ cúng theo mùa rẫy và lễ bỏ mả – nghi lễ quan trọng của người Gia Rai. Chưa tìm thấy di tích xếp hạng trên địa bàn trong các nguồn đã tra.
Hành chính
Địa chỉ mới ghi: “…, xã Ia Chia, tỉnh Gia Lai”. Xã giữ nguyên địa giới nên tên làng, ranh giới làng không đổi do sắp xếp năm 2025. Hoạt động gần đường biên giới tuân theo quy chế khu vực biên giới đất liền. Thủ tục hành chính làm tại trung tâm phục vụ hành chính công của xã hoặc trực tuyến.
Bản đồ Xã Ia Chia
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Ia Chia được lập từ 1 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1664/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Ia Chia | Huyện Ia Grai | Tỉnh Gia Lai | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Ia Chia có sáp nhập không?
Không. Xã Ia Chia giữ nguyên địa giới, từ 1/7/2025 trực thuộc tỉnh Gia Lai.
Tên Ia Chia có nghĩa là gì?
Tên gốc Gia Rai, còn viết Ia Chía, Ia Chiă; “ia” là nước, sông suối. Phần sau chưa có nguồn giải nghĩa.
Xã Ia Chia giáp Campuchia ở đâu?
Phía tây giáp huyện Andoung Meas, tỉnh Ratanakiri, ranh giới là sông Sê San dài khoảng 7 km.
Diện tích, dân số xã Ia Chia?
172,86 km², 9.065 người (số liệu năm 2025).
Cùng Huyện Ia Grai trước đây
- Xã Gào 15.957
- Xã Ia Grai 24.625
- Xã Ia Hrung 37.219
- Xã Ia Krái 28.889
- Xã Ia O 11.301
← Toàn bộ 135 xã, phường của Gia Lai Tra tên xã cũ → mới