Phường Hai Bà Trưng

Tổng quan

Phường Hai Bà Trưng là phần phía bắc của quận Hai Bà Trưng cũ, nối khu phố Pháp quanh hồ Thiền Quang với vùng phố cũ Lò Đúc, Phố Huế, chợ Hôm và dải dân cư sát đê sông Hồng. Trong địa bàn có ngôi đền thờ Hai Bà Trưng ở Đồng Nhân – gốc của tên quận, nay là tên phường – cùng công viên Thống Nhất, một trong những công viên lớn nhất nội đô Thành phố Hà Nội.

Diện tích 2,65 km², dân số 87.801 người, mật độ khoảng 33.100 người/km². Trụ sở ủy ban đặt tại số 30 phố Lê Đại Hành; trung tâm phục vụ hành chính công ở số 6 phố Yên Bái 1. Cuối năm 2025 phường được xác định là đô thị loại II.

Tên gọi và ý nghĩa

Tên phường kế thừa tên quận Hai Bà Trưng cũ – không phường cũ nào hợp thành mang tên này. Tên quận lấy theo Hai Bà Trưng: hai chị em Trưng Trắc, Trưng Nhị, người lãnh đạo cuộc khởi nghĩa năm 40 chống ách cai trị của nhà Đông Hán, được tôn thờ ở nhiều nơi, trong đó có đền Đồng Nhân nằm ngay trong phường.

Về cấu tạo, đây là tên ghép Việt – Hán. Hai và Bà là từ thuần Việt (số đếm và từ tôn xưng phụ nữ); Trưng là họ, viết bằng chữ Hán 徵 – chữ này nghĩa gốc là triệu tập, vời đến, cũng là tên một âm trong ngũ âm. Trong văn bản chữ Hán, Hai Bà thường được gọi là Trưng Vương hay Nhị Trưng (hai vị họ Trưng); "Hai Bà Trưng" là cách gọi tiếng Việt quen thuộc trong dân gian. Ghép lại, tên phường nghĩa là "hai bà họ Trưng".

Tên Hai Bà Trưng được dùng cho khu phố từ năm 1961, cho quận từ năm 1981; trước đó vùng này thuộc các tổng Hậu Nghiêm (Thanh Nhàn), Tả Nghiêm (Kim Liên), Tiền Nghiêm (Vĩnh Xương) của huyện Thọ Xương. Cả nước không có xã, phường nào khác cùng tên; cũng không nên nhầm với phố Hai Bà Trưng ở phường Cửa Nam.

Địa lý

Theo mô tả ranh giới sau sắp xếp, phường giáp phường Hồng Hà ở phía đông (đê Nguyễn Khoái), phường Văn Miếu – Quốc Tử Giám ở phía tây (đường Lê Duẩn), các phường Bạch Mai và Vĩnh Tuy ở phía nam (Đại Cồ Việt – Trần Khát Chân), phường Cửa Nam ở phía bắc (Nguyễn Du, Lê Văn Hưu, Hàn Thuyên, Trần Hưng Đạo).

Địa hình bằng phẳng; có hai mặt nước lớn: hồ Thiền Quang (khoảng 6 ha) và hồ Bảy Mẫu trong công viên Thống Nhất. Bản đồ năm 1831 ghi hồ Thiền Quang tên Liên Thủy, rộng hơn nhiều và thông với hồ Bảy Mẫu.

Lịch sử

Các làng phía nam kinh thành

Vùng phường thuộc các tổng của huyện Thọ Xương và một phần huyện Thanh Trì. Quanh hồ Thiền Quang có các làng Liên Thủy, Thiền Quang, Quang Hoa; làng Đồng Nhân xưa ở bãi sông, thuộc huyện Thanh Trì, đến năm 1914 mới nhập vào Hà Nội. Theo thần tích, năm 1142 đời Lý Anh Tông, đền thờ Hai Bà được dựng trên bãi sông làng Đồng Nhân; năm 1819 đất lở, dân làng dời đền vào khu Cựu Võ Sở thời Lê ở thôn Hương Viên – vị trí hiện nay.

Khu phố – quận Hai Bà Trưng

Năm 1961 lập khu phố Hai Bà Trưng. Sau ngày 2/7/1976 có các tiểu khu Bạch Đằng, Bùi Thị Xuân, Đống Mác, Đồng Nhân, Lê Đại Hành, Ngô Thì Nhậm, Nguyễn Du, Phạm Đình Hổ, Phố Huế, Thanh Nhàn; năm 1981 thành phường. Năm 2020 hai phường Bùi Thị Xuân, Ngô Thì Nhậm được nhập vào Nguyễn Du, Phạm Đình Hổ; tháng 11/2024 phường Đống Mác nhập vào Đồng Nhân.

Sắp xếp năm 2025

Theo Nghị quyết 1656/NQ-UBTVQH15, phường gồm toàn bộ hai phường Đồng Nhân, Phố Huế; một phần các phường Bạch Đằng, Lê Đại Hành, Nguyễn Du, Thanh Nhàn; và phần còn lại của Phạm Đình Hổ (sau khi chuyển một phần sang phường Cửa Nam). Từ tháng 6/2026, phường có 25 tổ dân phố mang tên các phường cũ: Bạch Đằng, Đồng Nhân, Lê Đại Hành, Nguyễn Du, Phạm Đình Hổ, Phố Huế.

Dân cư – xã hội

Dân cư sống trong nhà phố cũ dọc Lò Đúc, Phố Huế, Hàng Chuối, Lê Đại Hành, các khu tập thể nhỏ và dải dân cư sát chân đê phía Bạch Đằng. Đây là vùng đô thị hóa sớm, nhiều gia đình sống lâu đời. Phường có nhiều cơ quan, bệnh viện, trường học, rạp xiếc trung ương (cạnh công viên Thống Nhất) và các trung tâm thương mại trên phố Bà Triệu, Lê Đại Hành.

Kinh tế

Kinh tế phường là thương mại – dịch vụ. Chợ Hôm – Đức Viên trên Phố Huế là chợ lớn, lâu đời của phía nam nội đô; Phố Huế, Bà Triệu, Lê Đại Hành tập trung cửa hàng thời trang, điện máy, ăn uống. Dọc đường Đại Cồ Việt, Trần Khát Chân là văn phòng, khách sạn và trung tâm mua sắm.

Văn hóa – di tích

• Cụm di tích Đền – Chùa – Đình Hai Bà Trưng (phố Đồng Nhân – Hương Viên): đền thờ Hai Bà, chùa Viên Minh và đình Đồng Nhân, được công nhận di tích quốc gia đặc biệt ngày 31/12/2019. Trong đền có pho tượng mà theo thần tích là tượng đá nổi trên sông Nhị năm 1142.
• Chùa Vua (chùa Hưng Khánh và điện thờ Đế Thích), dựng từ thời Lê, là nơi thi cờ tướng nổi tiếng của Thăng Long; hội cờ mở từ mồng 6 đến mồng 9 tháng Giêng.
• Công viên Thống Nhất với hồ Bảy Mẫu, xây dựng bằng sức lao động tự nguyện của người Hà Nội sau năm 1954; từng mang tên công viên Lê-nin (1980–2003).
• Hồ Thiền Quang – tên hồ theo làng Thiền Quang cũ, nghĩa là ánh sáng của thiền.

Giao thông

Các trục chính: Lê Duẩn ở phía tây, Đại Cồ Việt – Trần Khát Chân ở phía nam, Phố Huế – Bạch Mai chạy dọc, Lò Đúc – Trần Thánh Tông và đê Nguyễn Khoái ở phía đông. Nhiều tuyến xe buýt đi qua công viên Thống Nhất và chợ Hôm.

Hành chính

Địa chỉ mới ghi: "…, phường Hai Bà Trưng, Thành phố Hà Nội". Cư dân Đồng Nhân, Phố Huế cũ chuyển trọn; cư dân Bạch Đằng, Lê Đại Hành, Nguyễn Du, Thanh Nhàn, Phạm Đình Hổ cũ cần kiểm tra tổ dân phố vì các phường này bị chia. Thủ tục hành chính làm tại trung tâm phục vụ hành chính công số 6 phố Yên Bái 1 hoặc qua cổng dịch vụ công.

Bản đồ Phường Hai Bà Trưng

Ghim đặt tại vị trí trụ sở phường. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Phường Hai Bà Trưng được lập từ 7 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1656/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Quận Hai Bà Trưng trước đây

• Phường Bạch Mai 129.571
• Phường Cửa Nam 52.751
• Phường Hồng Hà 123.282
• Phường Lĩnh Nam 20.706
• Phường Tương Mai 136.292
• Phường Văn Miếu - Quốc Tử Giám 105.604
• Phường Vĩnh Hưng 67.561
• Phường Vĩnh Tuy 90.583