Xã Mê Linh

Tổng quan

Xã Mê Linh nằm ở bờ tả sông Hồng, phía tây bắc Hà Nội, nơi có đền Hai Bà Trưng ở làng Hạ Lôi – Di tích quốc gia đặc biệt (2013), thờ Trưng Trắc, Trưng Nhị tại chính nguyên quán theo truyền thống địa phương. Đây cũng là vùng trồng hoa nổi tiếng: hoa hồng, hoa cúc Mê Linh từ các làng Hạ Lôi, Văn Quán, Đại Bái được đưa về chợ đầu mối Quảng Bá rồi tỏa đi khắp nơi.

Xã rộng 34,97 km², dân số 62.197 người, mật độ khoảng 1.778 người/km². Trụ sở đặt tại thôn Tráng Việt. Xã ghép từ đất của ba huyện cũ – Mê Linh, Đan Phượng và Đông Anh.

Tên gọi và ý nghĩa

Xã giữ tên xã Mê Linh cũ (một trong các đơn vị hợp thành), đồng thời kế thừa tên huyện Mê Linh. Tên này có lịch sử hai nghìn năm: Mê Linh là tên huyện thời thuộc Hán, quê hương và đất dấy nghĩa của Hai Bà Trưng năm 40. Năm 1977, khi hai huyện Bình Xuyên và Yên Lãng (tỉnh Vĩnh Phú) hợp nhất, huyện mới được đặt tên là Mê Linh – khôi phục tên đất cổ.

Vị trí của huyện Mê Linh cổ là vấn đề còn tranh luận. Dư địa chí của Nguyễn Trãi (1434) chép Mê Linh là Hát Môn, thuộc huyện Phúc Lộc; Đại Việt sử ký toàn thư (1479) chép trị sở thái thú thời Đông Hán ở Mê Linh tức Yên Lãng; Cương mục nhà Nguyễn lại chép Mê Linh ở địa phận hai huyện Phúc Lộc và Đường Lâm. Nhà nghiên cứu Đinh Văn Nhật (1973–1990) kết luận Mê Linh cổ ở phía nam sông Hồng; hội nghị khoa học về Hai Bà Trưng năm 1982 tại đền Đồng Nhân cũng xác định như vậy. Dù vậy, làng Hạ Lôi ở bờ bắc vẫn lưu giữ nhiều sự tích và là nơi có đền thờ Hai Bà được xếp hạng đặc biệt.

Mê Linh là địa danh cổ được ghi trong sử Trung Hoa thời Hán; các tài liệu đã tra không giải thích nghĩa của tên, nên ở đây không phân tích nghĩa từng chữ như với tên Hán Việt thông thường. Cả nước chỉ có một xã Mê Linh. Tên thôn trong xã giữ nhiều làng cổ: Hạ Lôi (1–4), Do Hạ, Do Thượng, Điệp Thôn, Đông Cao, Khê Ngoại, Tráng Việt, Trung Hậu Đoài, Văn Quán, Yên Nhân.

Địa lý

Xã Mê Linh giáp xã Phúc Thịnh và xã Thiên Lộc ở phía đông; xã Tiến Thắng và xã Yên Lãng ở phía tây; xã Ô Diên và phường Thượng Cát ở phía nam, ranh giới tự nhiên là sông Hồng; xã Quang Minh ở phía bắc, ranh giới là đường Mê Linh.

Địa hình đồng bằng ven sông Hồng, gồm đất trong đê và bãi bồi. Đất phù sa màu mỡ từng là vùng rau vụ đông, nay phần lớn chuyển sang trồng hoa.

Lịch sử

Đất Hai Bà Trưng

Làng Hạ Lôi (tên Nôm Kẻ Lói) có nhiều sự tích về Hai Bà Trưng. Đền Hạ Lôi và các đền vùng Yên Lãng thờ cả Thi Sách – chồng bà Trưng Trắc.

Từ Yên Lãng đến Mê Linh

Trước năm 1977, các xã Mê Linh, Tiền Phong, Tráng Việt, Văn Khê, Đại Thịnh thuộc huyện Yên Lãng, tỉnh Vĩnh Phú. Ngày 5/7/1977, Yên Lãng và Bình Xuyên hợp thành huyện Mê Linh. Huyện được chuyển về Hà Nội cuối năm 1978, trở lại tỉnh Vĩnh Phú năm 1991, thuộc tỉnh Vĩnh Phúc từ năm 1997 và về Hà Nội từ ngày 1/8/2008 (địa giới xác lập ngày 8/5/2009). Các xã Hồng Hà, Liên Hà, Liên Hồng, Liên Trung thuộc huyện Đan Phượng; xã Đại Mạch thuộc huyện Đông Anh.

Sắp xếp năm 2025

Theo Nghị quyết 1656/NQ-UBTVQH15, xã Mê Linh mới gồm toàn bộ xã Tráng Việt; một phần các xã Tiền Phong, Văn Khê, Mê Linh; một phần diện tích xã Đại Thịnh và xã Hồng Hà; phần còn lại của các xã Liên Hà, Liên Hồng, Liên Trung (sau khi phần lớn nhập vào xã Ô Diên) và phần còn lại của xã Đại Mạch (phần kia sang xã Thiên Lộc). Xã có 20 thôn; năm 2026 lập thêm thôn Trung Yên.

Dân cư – xã hội

Dân số 62.197 người, sống trong các làng ven đê và giữa vùng hoa. Người dân là người Kinh; đời sống tín ngưỡng gắn với tục thờ Hai Bà Trưng và các thành hoàng làng. Nhiều lao động trẻ làm việc ở khu công nghiệp Quang Minh và khu công nghiệp Thăng Long (Đông Anh) lân cận.

Hệ thống trường học, trạm y tế của các xã cũ tiếp tục phục vụ theo xã mới; các tuyến xe buýt 35B, 63 nối xã với nội đô.

Kinh tế

Mê Linh có thế mạnh nông nghiệp. Trước đây vùng này trồng nhiều rau vụ đông – hành tây, khoai tây, bắp cải – cho giá trị cao hơn lúa; sau đó nhiều diện tích chuyển sang trồng hoa, đầu tiên là hoa hồng rồi đến hoa cúc và các loại hoa cao cấp. Một số hộ làm kho lạnh bảo quản hoa. Hoa Mê Linh được tiêu thụ qua chợ hoa của huyện và chợ đầu mối Quảng Bá.

Danh mục làng nghề của huyện cũ ghi: làng hoa, cây cảnh Hạ Lôi; nghề trồng hoa, cây cảnh Văn Quán (Văn Khê); trồng rau củ Đông Cao và trồng dâu nuôi tằm ở Tráng Việt.

Văn hóa – di tích

Đền Hai Bà Trưng (đền Hạ Lôi) – thờ Trưng Trắc, Trưng Nhị; Di tích quốc gia đặc biệt (2013). Lễ hội đền mở từ sau Tết Nguyên đán đến mồng 10 tháng Giêng âm lịch, chính hội ngày mồng 6. Ở bờ nam sông Hồng, đền Hát Môn (vùng Phúc Thọ cũ) cũng là nơi thờ Hai Bà.

Các làng khác có đình, chùa, miếu thờ thành hoàng; hội làng mở chủ yếu vào mùa xuân.

Giao thông

Quốc lộ 23 nối Phúc Yên với nút giao cầu vượt Kim Chung (trước đây xuống đê tả sông Hồng đối diện Chèm); đường trục Mê Linh là ranh giới với xã Quang Minh; đường liên xã đi Văn Khê và khu công nghiệp Quang Minh. Đường vành đai 4 vùng Thủ đô đi qua vùng Mê Linh cũ.

Hành chính

Địa chỉ mới ghi: "Thôn …, xã Mê Linh, Thành phố Hà Nội". Vì xã ghép từ phần đất của ba huyện cũ, cư dân các xã Tiền Phong, Văn Khê, Mê Linh, Đại Thịnh, Hồng Hà, Liên Hà, Liên Hồng, Liên Trung, Đại Mạch cũ cần kiểm tra thôn của mình. Thủ tục hành chính làm tại trung tâm phục vụ hành chính công của xã hoặc qua Cổng dịch vụ công.

Bản đồ Xã Mê Linh

Bản đồ tìm theo tên, ranh giới có thể chưa cập nhật sau sáp nhập. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã Mê Linh được lập từ 10 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1656/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Huyện Mê Linh, Huyện Đan Phượng, Huyện Đông Anh trước đây

• Xã Đan Phượng 47.629
• Xã Đông Anh 118.183
• Xã Hoài Đức 69.239
• Xã Liên Minh 47.769
• Xã Ô Diên 97.506
• Xã Phúc Thịnh 95.951
• Xã Quang Minh 69.623
• Xã Thiên Lộc 74.597
• Xã Thư Lâm 102.580
• Xã Tiến Thắng 64.246
• Xã Vĩnh Thanh 64.698
• Xã Yên Lãng 71.339