Xã Thanh Miện

Tổng quan

Xã Thanh Miện thuộc Thành phố Hải Phòng là vùng trung tâm của huyện Thanh Miện cũ, ở góc tây nam vùng Hải Dương cũ, giáp tỉnh Hưng Yên ở phía tây. Phố Neo – huyện lỵ từ năm 1961 – nay là lõi của xã; trụ sở xã đặt tại trụ sở Huyện ủy, HĐND, UBND huyện cũ. Quốc lộ 38B từ khu Hải Dương cũ chạy qua thị trấn cũ và các xã Cao Thắng, Tứ Cường cũ, đi Ninh Bình.

Xã rộng 33,47 km², dân số 45.388 người – đông nhất trong các xã thuộc vùng Thanh Miện cũ – mật độ khoảng 1.360 người/km². Theo mô tả phổ biến, xã cách trung tâm Hà Nội khoảng 60 km.

Tên gọi và ý nghĩa

Tên xã kế thừa tên thị trấn Thanh Miện và huyện Thanh Miện. Tư liệu huyện ghi thời thuộc Minh, Thanh Miện đã là một huyện thuộc châu Hạ Hồng, phủ Tây An; đời Quang Thuận (1460–1469) huyện thuộc phủ Hạ Hồng (cùng Trường Tân, Tứ Kỳ, Vĩnh Lại), từ năm 1822 thuộc phủ Ninh Giang; thời Pháp có lúc thuộc phủ Bình Giang. Tên huyện giữ đến năm 2025, trừ giai đoạn 1979–1996 hợp với Ninh Giang thành huyện Ninh Thanh.

Âm thanh có thể ứng với nhiều chữ như 清 (trong) hay 青 (xanh); âm miện có các chữ như 沔 (nước tràn, tên sông) hay 冕 (mũ miện). Các nguồn tra được không ghi chữ Hán gốc của tên huyện, nên bài không khẳng định nghĩa.

Thị trấn Thanh Miện lập năm 1996 trên xã Lê Bình; xã Lê Bình lập đầu năm 1946 từ năm xã Phượng Hoàng Thượng, Phượng Hoàng Hạ, Bất Nạo, Vô Hối, An Lạc. Cùng lúc, Phù Nội, Thái Thạch, Triệu Nội hợp thành xã Hùng Sơn. Xã Ngũ Hùng được lập sau Cách mạng tháng Tám từ 5 trong 6 xã của tổng La Ngoại, các xã cũ chuyển thành thôn. Cả nước chỉ có một xã Thanh Miện; xã có hai láng giềng mang tên ghép theo phương hướng là Bắc Thanh Miện và Nam Thanh Miện.

Địa lý

Theo mô tả địa giới phổ biến, phía bắc xã giáp các xã Bắc Thanh Miện, Trường Tân; phía nam giáp xã Nam Thanh Miện; phía đông giáp các xã Tân An, Hồng Châu; phía tây giáp xã Quang Hưng của tỉnh Hưng Yên.

Đất nông nghiệp vùng Thanh Miện dốc từ tây bắc xuống đông nam, cao thấp xen kẽ; tư liệu huyện ghi phần lớn đất nghèo lân và chua. Vùng nằm trong hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải, có các nhánh sông Hàng Kẻ Sặt, Cửu An. Khí hậu nhiệt đới gió mùa, lượng mưa trung bình trên 1.600 mm/năm, nhiệt độ trung bình khoảng 23,3 °C, độ ẩm 81–87%.

Lịch sử

Trước năm 1945, đất thị trấn cũ gồm 8 làng xã thuộc tổng Phù Nội, huyện Thanh Miện, phủ Bình Giang. Đầu năm 1961, huyện lỵ chuyển từ phố Chương (xã Lam Sơn) về phố Neo thuộc xã Lê Bình. Giai đoạn 1979–1996 huyện lỵ Ninh Thanh đặt tại Lê Bình. Ngày 23/3/1996 lập thị trấn Thanh Miện trên toàn bộ xã Lê Bình; năm 2019 nhập xã Hùng Sơn vào thị trấn.

Theo Nghị quyết 1669/NQ-UBTVQH15, xã Thanh Miện mới gồm phần lớn thị trấn Thanh Miện (9,58 km², 16.263 người), toàn bộ xã Cao Thắng (5,95 km², 6.791 người), Ngũ Hùng (8,69 km², 9.823 người), Tứ Cường (9,25 km², 12.511 người). Phần nhỏ còn lại của thị trấn (0,02 km², không dân cư) thuộc xã Trường Tân. Xã hoạt động từ 1/7/2025.

Dân cư – xã hội

Dân số 45.388 người. Là trung tâm huyện cũ, xã tập trung trường học, bệnh viện, cơ quan; dịch vụ phát triển ở thị trấn cũ. Danh sách người nổi tiếng của xã có Đoàn Thế Bạt (đỗ thủ khoa năm 1576 đời Mạc Mậu Hợp), Bùi Bá Kỳ (sinh 1344, võ tướng cuối Trần – thuộc Minh), Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam, doanh nhân Trần Đình Long (Chủ tịch Tập đoàn Hòa Phát), các cầu thủ bóng đá Vũ Văn Thanh, Trương Tiến Anh.

Kinh tế

Huyện Thanh Miện cũ được chú trọng phát triển công nghiệp; trên địa bàn xã có các cụm công nghiệp Cao Thắng và Ngũ Hùng – Thanh Giang (hai trong bốn cụm của huyện). Nghề truyền thống: thêu tranh, móc sợi La Ngoại và làm dây thừng Nại Trì (Ngũ Hùng cũ); vặn chổi rơm, thợ xây An Nghiệp (Tứ Cường cũ). Nông nghiệp lúa – màu vẫn là sinh kế của nhiều hộ.

Văn hóa – di tích

Đình Phạm Khê (Cao Thắng cũ) – di tích lịch sử cấp tỉnh (2009), thờ hai vị thành hoàng: thần Uy Vũ, vị tướng có công đánh giặc ngoại xâm, và tiến sĩ Nguyễn Hữu Lâm (thụy Đoan Chính Nghiêm Minh, dân gian gọi Quan Tư Nghị), đại thần triều Lê. Trong lịch sử cách mạng, đình từng là nơi đóng quân của lực lượng Quân khu 3 và là nơi thành lập chi bộ Đảng đầu tiên của xã Cao Thắng. Các làng An Lạc, Phù Nội, Phượng Hoàng, Thái Thạch, La Ngoại giữ đình, chùa và lệ hội đầu xuân.

Giao thông

Quốc lộ 38B qua thị trấn cũ, Cao Thắng, Tứ Cường cũ, nối khu Hải Dương cũ với Ninh Bình. Đường tỉnh 20A nối trung tâm huyện cũ với Bình Giang đi Hà Nội; các tuyến 20B, 39D chạy theo trục bắc nam, đông tây. Vùng Thanh Miện có đường thủy trên sông Luộc, sông Cửu An, sông Hàng Kẻ Sặt.

Hành chính

Địa chỉ mới ghi: "…, xã Thanh Miện, thành phố Hải Phòng". Cư dân thị trấn Thanh Miện (gồm Hùng Sơn cũ), Cao Thắng, Ngũ Hùng, Tứ Cường cũ đều về xã này. Trụ sở xã đặt tại khu trụ sở huyện Thanh Miện cũ.

Bản đồ Xã Thanh Miện

Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã Thanh Miện được lập từ 4 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1669/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Huyện Thanh Miện trước đây

• Xã Bắc Thanh Miện 27.227
• Xã Hải Hưng 27.314
• Xã Nam Thanh Miện 33.230
• Xã Nguyễn Lương Bằng 33.838
• Xã Thượng Hồng 24.584
• Xã Trường Tân 31.736