Xã Long Điền

Tổng quan

Long Điền là xã cách phường Bà Rịa khoảng 7 km về phía đông, thuộc Thành phố Hồ Chí Minh. Đây là một trong những vùng đất có lịch sử lâu đời nhất của Bà Rịa xưa: Wikipedia ghi Long Điền “trước kia là đồn lũy của Chân Lạp”, thời Nguyễn là nơi đặt lỵ sở huyện Phước An (tại An Điền). Trên địa bàn có mộ Bà Rịa, lăng Quận công Châu Văn Tiếp, di tích Bàu Thành và hàng chục đình, chùa, miễu.

Diện tích 51,44 km², dân số 48.048 người, mật độ khoảng 934 người/km². Trụ sở đặt tại số 120 Dương Bạch Mai, khu phố Long Phượng, thị trấn Long Điền cũ. Xã Tam An nhập vào là nơi đặt nhà máy xử lý khí Dinh Cố của Tập đoàn Dầu khí Việt Nam.

Tên gọi và ý nghĩa

Nguồn gốc: theo Wikipedia tiếng Việt, tên xã kế thừa từ huyện Long Điền (2003–2024); trước đó Long Điền là tên quận thời Việt Nam Cộng hòa, tên xã sau 1975, thị trấn huyện lỵ huyện Long Đất từ năm 1984. Sau năm 1975, hai quận Long Điền và Đất Đỏ được nhập thành huyện Long Đất.

Phân tích chữ: Điền là 田 – ruộng; vùng này nổi tiếng với cánh đồng lúa và ruộng muối. Âm long có thể là 隆 (hưng thịnh) hoặc 龍 (rồng); tư liệu đã tra không cho biết tên dùng chữ nào, nên chỉ nêu Long Điền thường được hiểu là “ruộng hưng thịnh” (隆田) hoặc “ruộng rồng” (龍田). Thời Nguyễn, lỵ sở huyện Phước An đặt tại An Điền – nay thuộc Long Điền – cũng mang chữ “Điền”.

Tên Tam An: xã Tam An (thường hiểu 三安, “ba – yên ổn”) lập ngày 1/1/2025 từ ba xã An Ngãi, An Nhứt, Tam Phước – cả ba có chữ “An” hoặc “Tam”; trước đó, năm 1999, Tam An cũ đã được chia thành Tam Phước và An Nhứt. Các tên An Ngãi, An Nhứt, Tam Phước, Phước Lăng (Hắc Lăng) nay là tên ấp.

Trùng tên: còn xã Long Điền ở An Giang và Cà Mau; khi ghi địa chỉ nên kèm “Thành phố Hồ Chí Minh”.

Địa lý

Theo Wikipedia tiếng Việt, xã giáp xã Đất Đỏ ở phía đông, xã Phước Hải ở phía đông nam, xã Long Hải ở phía nam, các phường Phước Thắng và Bà Rịa ở phía tây, phường Tam Long ở phía bắc.

Xã nằm trong vùng thung lũng đồng bằng ven biển của Bà Rịa – Vũng Tàu cũ, có đồng lúa nước xen đồi thấp. Thắng cảnh gồm núi Dinh Cố, núi Chân Tiên, cánh đồng lúa và ruộng muối; dãy núi Minh Đạm (dài khoảng 8 km, đỉnh Chóp Mao) đi qua địa phận ba xã Long Điền, Long Hải, Phước Hải.

Lịch sử

Từ đồn lũy cổ đến huyện Phước An

Wikipedia ghi Long Điền trước kia là đồn lũy của Chân Lạp và còn nhiều di tích thời mở cõi như Bàu Thành. Thời Nguyễn, vùng Long Đất ứng với các tổng An Phú Thượng, Phước Hưng Thượng, Phước Hưng Hạ của huyện Phước An, phủ Phước Tuy, tỉnh Biên Hòa; lỵ sở huyện đặt tại An Điền. Thời Việt Nam Cộng hòa, Long Điền là một quận của tỉnh Phước Tuy.

Sau 1975

Hai quận Long Điền, Đất Đỏ nhập thành huyện Long Đất (tỉnh Đồng Nai, từ 1991 thuộc Bà Rịa – Vũng Tàu). Quyết định 12-HĐBT ngày 17/1/1984 lập thị trấn Long Điền – huyện lỵ huyện Long Đất. Năm 1994, 100 ha của ấp Long An được chuyển sang lập phường Long Toàn của thị xã Bà Rịa. Nghị định 152/2003/NĐ-CP chia Long Đất thành hai huyện Long Điền và Đất Đỏ; thị trấn Long Điền là huyện lỵ huyện Long Điền. Nghị quyết 1256/NQ-UBTVQH15 (hiệu lực 1/1/2025) tái lập huyện Long Đất và nhập An Ngãi, An Nhứt, Tam Phước thành xã Tam An.

Sắp xếp 2025

Nghị quyết 1685/NQ-UBTVQH15 sắp xếp toàn bộ thị trấn Long Điền và xã Tam An thành xã Long Điền. Ban đầu xã có 23 ấp; tháng 6/2026 gộp còn 13: An Ngãi, An Nhứt, An Thạnh, Long Bình, Long Hiệp, Long Liên, Long Nguyên, Long Phượng, Long Sơn, Long Tân, Phước Lăng, Tam An, Tam Phước.

Dân cư – xã hội

Xã có 48.048 người. Đây là vùng cư dân Việt lâu đời của Bà Rịa, với rất nhiều đình, chùa, miễu được Wikipedia liệt kê. Năm 2003, huyện Long Điền khi mới lập có 7.699,36 ha và 110.485 nhân khẩu. Trường học, cơ sở y tế cấp huyện trước đây đặt ở thị trấn Long Điền; thủ tục làm tại trung tâm phục vụ hành chính công của xã.

Kinh tế

Theo Wikipedia, nhà máy xử lý khí Dinh Cố ở Tam An xử lý khí dẫn từ các giàn Bạch Hổ, Lan Tây, Lan Đỏ qua đường ống Nam Côn Sơn, sản xuất khoảng 1,5 tỷ m³ khí khô, 130.000 tấn condensate và 350.000 tấn LPG mỗi năm. Nghề truyền thống gồm làng nghề bánh tráng An Ngãi và ruộng muối An Ngãi; nông nghiệp lúa nước trên đồng bằng ven biển. Khu đô thị Gia Long Seaside đặt tại thị trấn Long Điền cũ. Không có số liệu kinh tế chính thức riêng cho xã mới.

Văn hóa – di tích

Wikipedia liệt kê trên địa bàn xã: các đình thần An Ngãi, Long Thạnh, An Nhứt, Hắc Lăng (di tích cấp tỉnh), Phước An, Phước Hưng, Phạm Quới Công; các miễu Bà Cây Trường, An Cao Lầu, Đá Giăng, Tam Vì, An Nhứt; nhiều chùa, trong đó chùa Long Hòa, chùa Thiên Thai là di tích cấp tỉnh, cùng chùa Sắc Tứ Vạn An Phước Trinh, Kim Sơn Tự; chùa Long Bàn, đình thần Long Điền, Bàu Thành; mộ Bà Rịa và lăng Quận công Châu Văn Tiếp. Ngoài ra có giáo điểm Tam Phước và thánh thất An Nhứt.

Nhân vật

Theo Wikipedia: bác sĩ Phạm Hữu Chí (1905–1938, quê An Ngãi), chuyên chữa bệnh cho người nghèo; nhà phê bình văn học Kiều Thanh Quế (1914–1947, quê Hắc Lăng); Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Cao Văn Ngọc (1897–1961, quê An Ngãi); quan nhà Nguyễn Nguyễn Văn Hưng (Nguyễn Túc Trưng, quê Hắc Lăng), tham gia chỉ huy đánh Pháp ở Suối Cầu, Biên Hòa.

Bản đồ Xã Long Điền

Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã Long Điền được lập từ 2 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1685/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Huyện Long Đất trước đây

• Xã Đất Đỏ 43.862
• Xã Long Hải 109.149
• Xã Phước Hải 43.615