Xã Ái Quốc

Tổng quan

Xã Ái Quốc là đơn vị nhỏ nhất trong tám xã kế tục huyện Tiền Hải cũ – 14,98 km², 16.704 người, mật độ khoảng 1.120 người/km² – nhưng có Bệnh viện Đa khoa Tiền Hải và là quê của nhiều nhân vật: thiếu tướng Tạ Xuân Thu, Tư lệnh đầu tiên của Quân chủng Hải quân; nhạc sĩ Thái Cơ, tác giả "Rặng trâm bầu", "Khi thành phố lên đèn"; các nhà lãnh đạo Ngô Duy Đông, Nguyễn Ngọc Trìu.

Trụ sở xã đặt tại thôn Bắc. Xã nằm ngay phía nam trung tâm Tiền Hải cũ và thuộc tỉnh Hưng Yên từ năm 2025.

Tên gọi và ý nghĩa

Tên xã kế thừa tên xã Ái Quốc – đơn vị lập ngày 1/11/2024 theo Nghị quyết 1201/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở hai xã Tây Phong và Tây Tiến. Năm 2025, Ái Quốc nhập thêm xã Tây Giang. Như vậy cả ba xã gốc đều mang chữ "Tây" – các tên trong danh sách 26 xã của huyện Tiền Hải sau năm 1945 (Tây Giang, Tây Phong, Tây Tiến) – còn tên mới thì mang một ý nghĩa khác hẳn.

Chữ Hán: 愛 ái – yêu; 國 quốc – nước, đất nước. "Ái quốc" là yêu nước – một từ Hán Việt quen thuộc (như trong lòng ái quốc, nhà ái quốc). Tên xã vì vậy mang nghĩa rõ ràng, không có dị bản. Các nguồn đã tra không giải thích lý do chọn tên năm 2024.

Tên Ái Quốc trùng với phường Ái Quốc của Hải Phòng; khi viết địa chỉ cần ghi "xã Ái Quốc, tỉnh Hưng Yên". Lưu ý thêm: xã Nam Cường lân cận có trụ sở đặt tại một thôn cũng tên Ái Quốc.

Địa lý

Theo Wikipedia tiếng Việt, xã giáp các xã Đồng Châu, Nam Cường ở phía đông; xã Tây Tiền Hải ở phía tây; xã Nam Tiền Hải ở phía nam; xã Tiền Hải ở phía bắc; cách trung tâm Hà Nội khoảng 85 km. Xã nằm trong đồng, không giáp biển, trên vùng đất trẻ được khẩn hoang từ thế kỷ XIX.

Lịch sử

Vùng Tiền Hải được Nguyễn Công Trứ khai lập từ năm 1828. Theo Wikipedia tiếng Việt, cuối năm 1955 thôn Thư Điền của xã Công Trứ được tách về xã Tây Giang mới thành lập; ngày 13/12/1986, 56,70 ha với 1.653 nhân khẩu của Tây Giang được cắt để lập thị trấn Tiền Hải. Ngày 11/11/2024, Tây Giang nằm trong khu vực thị trấn Tiền Hải mở rộng đạt tiêu chí đô thị loại IV. Ngày 1/11/2024, Tây Phong và Tây Tiến hợp thành xã Ái Quốc.

Theo Wikipedia, Nguyễn Ngọc Trìu là người "cùng quê với các ông Trần Độ, Hoàng Văn Thái"; trong đó Đại tướng Hoàng Văn Thái quê làng An Khang thuộc xã Tây An cũ, nay thuộc xã Tiền Hải ngay phía bắc Ái Quốc.

Theo Nghị quyết 1666/NQ-UBTVQH15, từ 1/7/2025 xã Ái Quốc gồm toàn bộ xã Ái Quốc và xã Tây Giang.

Dân cư – xã hội

Dân số 16.704 người. Theo Wikipedia, trên địa bàn có trường mầm non, tiểu học Tây Giang, trường THCS Giang Phong (hai cơ sở Tây Giang, Tây Phong), trạm y tế xã (khu 9, thôn Bắc) và Bệnh viện Đa khoa Tiền Hải (khu 4, thôn Nam). Huyện Tiền Hải cũ có khoảng 30% dân số theo Công giáo.

Kinh tế

Nông nghiệp lúa và màu là chính. Ở cấp huyện cũ, công nghiệp chiếm phần lớn giá trị sản xuất: khu công nghiệp Tiền Hải là một trong những khu công nghiệp đầu tiên của Thái Bình cũ, với các doanh nghiệp sứ, gạch men, thuỷ tinh; vùng Tây Giang của xã nằm trong khu vực đô thị Tiền Hải mở rộng đạt tiêu chí đô thị loại IV năm 2024.

Văn hóa – di tích

• Nhà thờ họ Tạ (khu 8, thôn Đoài).
• Chùa Thư Điền (khu 8, thôn Đoài) – mang tên thôn Thư Điền xưa của xã Công Trứ.
• Đình Chính thờ thành hoàng làng, theo ghi nhận của Wikipedia tiếng Việt.

Nhạc sĩ Thái Cơ có ca khúc "Nghe tiếng trống quê hương" viết về chính quê hương Tiền Hải, theo tài liệu huyện trên Wikipedia.

Giao thông

Xã nằm trên các trục từ trung tâm Tiền Hải cũ đi xuống vùng phía nam huyện (Nam Tiền Hải, Hưng Phú) và ra biển (Đồng Châu, Nam Cường); Quốc lộ 37B và dự án cao tốc Ninh Bình – Hải Phòng đi qua vùng Tiền Hải cũ.

Nhân vật

• Thiếu tướng Tạ Xuân Thu (1916–1971), tên thật Tạ Tiếu, quê xã Tây Giang; theo Wikipedia ông tham gia cách mạng năm 1937, bị Pháp bắt năm 1940, vượt ngục tháng 9/1944 lên chiến khu Việt Bắc; tháng 3/1945 chỉ huy một đội Giải phóng quân đánh các đồn Chợ Chu, Chiêm Hóa, Sơn Dương; về sau là Tư lệnh đầu tiên của Quân chủng Hải quân, thụ phong thiếu tướng năm 1961.
• Nhạc sĩ Thái Cơ (Đậu Vũ Như, 1934–2004), quê xã Tây Tiến; ca khúc đầu tay "Tiếng còi thi đua" viết khi làm tuyên huấn ở Nhà máy Gỗ Cầu Đuống; năm 1972 sáng tác "Rặng trâm bầu", "Qua bến đò Quan"; còn có "Khi thành phố lên đèn", "Hát với con đê quê hương".
• Nguyễn Ngọc Trìu (1926–2016), sinh ở xã Tây Giang; Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Bình, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp, Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng.
• Ngô Duy Đông (1917–1993), Bí thư Tỉnh ủy Thái Bình, Bí thư Tỉnh ủy Hải Hưng, Trưởng ban Nông nghiệp Trung ương; thiếu tướng Tô Quốc Trịnh (sinh 1946).

Hành chính

Địa chỉ mới ghi: "…, xã Ái Quốc, tỉnh Hưng Yên". Cư dân Tây Giang và xã Ái Quốc cũ (Tây Phong, Tây Tiến trước 11/2024) chuyển trọn sang xã mới.

Bản đồ Xã Ái Quốc

Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã Ái Quốc được lập từ 2 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1666/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Huyện Tiền Hải trước đây

• Xã Đồng Châu 30.501
• Xã Đông Tiền Hải 37.027
• Xã Hưng Phú 25.802
• Xã Nam Cường 37.759
• Xã Nam Tiền Hải 30.698
• Xã Tây Tiền Hải 25.235
• Xã Tiền Hải 42.707