Xã Văn Giang

Tổng quan

Xã Văn Giang nằm bên tả ngạn sông Hồng, đối diện làng gốm Bát Tràng của Hà Nội, cách trung tâm thủ đô khoảng 24 km và cách phường Phố Hiến khoảng 36 km. Đây là phần lõi của huyện Văn Giang cũ: huyện lỵ, làng cổ Đan Nhiễm, làng hoa cây cảnh Liên Nghĩa và đình trăm cột Đa Ngưu. Tên xã giữ lại tên của cả một huyện vốn nổi tiếng với nghề hoa, cây cảnh chơi Tết.

Diện tích 22,96 km², dân số 40.599 người, mật độ khoảng 1.770 người/km². Trụ sở xã đặt tại thôn Công Luận 1. Theo Wikipedia tiếng Việt, tháng 8/2026 Hội đồng nhân dân tỉnh Hưng Yên thông qua chủ trương đưa Văn Giang vào danh sách các xã được quy hoạch lên phường.

Tên gọi và ý nghĩa

Tên xã kế thừa tên thị trấn Văn Giang (lập năm 1999 từ xã Văn Phúc) và rộng hơn là tên huyện Văn Giang – một huyện lâu đời của vùng nam sông Đuống. Theo Wikipedia tiếng Việt, thời 12 sứ quân thế kỷ X vùng này gọi là Tế Giang, căn cứ của sứ quân Lã Đường; tên Văn Giang là tên huyện về sau. Trước năm 1947 huyện thuộc tỉnh Bắc Ninh, rồi mới về Hưng Yên.

Chữ Hán: 文 văn – văn chương, vẻ đẹp, nét hoa văn, đối với võ; 江 giang – sông lớn. "Văn Giang" có thể hiểu là "dòng sông văn vẻ" hoặc "đất văn bên sông". Cả hai thành tố đều hợp với thực tế: xã nằm sát sông Hồng, và làng Đan Nhiễm trong xã được sử sách ghi có tới 18 người đỗ tiến sĩ. Tuy vậy, chưa thấy văn bản nào giải thích chính thức lý do đặt tên huyện, nên đây chỉ là nghĩa của chữ.

Từ điển nhà ghi mục Văn Giang còn là tên một phường cũ của thị xã Ninh Bình – một trùng tên đã không còn sau sắp xếp. Hiện cả nước chỉ có một đơn vị cấp xã tên Văn Giang là xã này.

Địa lý

Theo Wikipedia tiếng Việt, xã giáp các xã Phụng Công, Nghĩa Trụ ở phía bắc; các xã Mễ Sở, Hoàn Long ở phía nam; phía tây, tây bắc là sông Hồng, bên kia sông là xã Nam Phù và xã Bát Tràng của Hà Nội.

Đất phù sa sông Hồng, vùng ngoài đê được bồi đắp hằng năm – điều kiện lý tưởng cho nghề trồng hoa, cây cảnh, cây ăn quả. Trong xã có dấu tích sông Kim Ngưu gắn với truyền thuyết Trâu Vàng. Khí hậu nhiệt đới gió mùa của đồng bằng Bắc Bộ.

Lịch sử

Đất Tế Giang

Thế kỷ X, vùng Văn Giang là trung tâm cát cứ của sứ quân Lã Đường. Đầu năm 968, quân Hoa Lư của Đinh Bộ Lĩnh do Đinh Liễn, Nguyễn Bặc chỉ huy đánh dẹp; theo thần tích đình Thắm làng Đan Nhiễm, tướng nhà Đinh người làng này đã đánh bại Lã Đường. Dấu vết của cuộc chiến còn trong tên làng và tục thờ: đình Phi Liệt (vùng Liên Nghĩa cũ) thờ Lã Đường; làng Phù Liệt gần đó thờ các tướng giúp vua Đinh.

Thời cận – hiện đại

Văn Giang thuộc tỉnh Bắc Ninh đến năm 1947 thì nhập Hưng Yên. Năm 1977 Văn Giang hợp với Yên Mỹ thành huyện Văn Yên; năm 1979 phần lớn Văn Giang cũ nhập với Khoái Châu thành huyện Châu Giang. Ngày 14/5/1999 (Nghị định 35/1999/NĐ-CP) xã Văn Phúc thành thị trấn Văn Giang, rộng 677,91 ha, 8.590 nhân khẩu; ngày 24/7/1999 huyện Văn Giang được tái lập, thị trấn là huyện lỵ.

Sắp xếp năm 2025

Theo Nghị quyết 1666/NQ-UBTVQH15, xã Văn Giang gồm toàn bộ thị trấn Văn Giang, xã Liên Nghĩa và xã Tân Tiến.

Dân cư – xã hội

Dân số 40.599 người. Thôn Đan Nhiễm là thôn cổ nhất và hiện là trung tâm xã; sử sách ghi làng có 18 người đỗ tiến sĩ, phía đông bắc làng còn di chỉ văn chỉ hàng huyện với bia khắc tên các vị. Câu ca "Con gái Phụng Công, đàn ông Đan Nhiễm" nói về trai tài gái sắc hai làng; theo thần tích, xưa dân hai làng có hiềm khích vì chuyện Lã Đường – chuyện được kể lại như một phần ký ức làng. Đô thị hoá nhanh (huyện cũ đạt khoảng 65% năm 2020) khiến dân cư ngày càng đa dạng.

Kinh tế

Nghề hoa, cây cảnh là thế mạnh: làng nghề hoa cây cảnh Liên Nghĩa, vùng quất, bưởi cảnh phía tây Tân Tiến – dịp giáp Tết, vùng Văn Giang bạt ngàn quất cảnh, bưởi cảnh, cam cảnh và nhiều loại hoa chơi Tết. Làng Đan Kim (Liên Nghĩa) làm cây giống; Công Luận I làm mây tre đan; thị trấn cũ có nghề bánh tẻ (bánh răng bừa); Đan Nhiễm làm vàng mã, có bánh tẻ, cam đường canh. Khu đô thị Ecopark một phần nằm trên đất thị trấn Văn Giang cũ, cùng khu đô thị mới bắc Văn Giang.

Văn hóa – di tích

• Đình trăm cột Đa Ngưu (vùng Tân Tiến cũ): đình trăm cột lim, thờ Chử Đồng Tử, Tiên Dung, Tây Sa công chúa; hội ngày 10 tháng 2 âm lịch, 5 năm mở hội lớn một lần.
• Chùa ông Khổng (Công Luận) thờ danh y Khổng Minh Không (theo truyền thuyết từng chữa bệnh cho vua Lý Thần Tông), gắn truyền thuyết đúc chuông và Trâu Vàng tạo ra sông Kim Ngưu, làng Đa Ngưu; hội mùng 3–5 Tết.
• Đình Thắm, đình Hạ, đình Thượng, chùa Phổ Huệ, chùa Đàm, đền Thánh Mẫu ở Đan Nhiễm; lễ hội làng mùng 5 Tết.
• Đình Phi Liệt thờ Lã Đường.

Giao thông

Tỉnh lộ 378 dọc đê sông Hồng; tỉnh lộ 379 nối vành đai 3 Hà Nội đi đô thị Hưng Yên; tỉnh lộ 379B (179 cũ) sang Gia Lâm; tỉnh lộ 377 đi Khoái Châu, Kim Động, Ân Thi.

Nhân vật

Wikipedia tiếng Việt ghi nhà kinh tế Nguyễn Xuân Oánh (1921–2003) gắn với địa bàn xã.

Hành chính

Địa chỉ mới ghi: "…, xã Văn Giang, tỉnh Hưng Yên". Cư dân thị trấn Văn Giang, xã Liên Nghĩa, Tân Tiến cũ chuyển trọn sang xã mới.

Bản đồ Xã Văn Giang

Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã Văn Giang được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1666/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Huyện Văn Giang trước đây

• Xã Mễ Sở 30.138
• Xã Nghĩa Trụ 46.561
• Xã Phụng Công 31.524