Xã Việt Yên

Tổng quan

Xã Việt Yên chiếm phía tây vùng Yên Mỹ cũ, giáp đất Khoái Châu, nơi địa hình cao nhất huyện cũ và là đất của miến dong Lại Trạch, bánh mỳ Thái Nội, nghề cơ khí – nội thất ô tô Quảng Uyên. Phần lớn diện tích xã từng thuộc huyện Châu Giang trước năm 1999 – dấu vết của những lần chia tách, nhập lại giữa Yên Mỹ và Khoái Châu.

Diện tích 23,99 km², dân số 43.502 người, mật độ khoảng 1.810 người/km². Trụ sở xã đặt tại thôn Châu Xá. Xã thuộc tỉnh Hưng Yên.

Tên gọi và ý nghĩa

Tên xã kế thừa tên xã Việt Yên – đơn vị mới lập ngày 1/12/2024 theo Nghị quyết 1248/NQ-UBTVQH15, từ ba xã Yên Hòa, Minh Châu và Việt Cường. Nhìn vào ba tên gốc có thể thấy chữ Việt trùng chữ đầu của Việt Cường, chữ Yên trùng chữ đầu của Yên Hòa – một kiểu tên ghép thường gặp trong đợt sắp xếp xã 2024. Năm 2025, khi Việt Yên nhập thêm Yên Phú và Thanh Long, tên này được giữ.

Chữ Hán: 越 việt – vượt qua; cũng là chữ trong quốc danh Việt Nam; 安 yên (an) – yên ổn. Ghép lại thường hiểu là "đất Việt yên bình". Do tên mới ghép, chữ Hán nêu ở đây là chữ phổ biến của âm "Việt" và "Yên" trong địa danh, không phải chữ trên văn bản cổ.

Từ điển nhà ghi mục Việt Yên là tên một huyện của Bắc Giang – nay là phường Việt Yên thuộc tỉnh Bắc Ninh. Hai đơn vị trùng tên khác loại (xã ở Hưng Yên, phường ở Bắc Ninh), khi viết địa chỉ cần ghi rõ tỉnh.

Địa lý

Theo Wikipedia tiếng Việt, xã giáp xã Yên Mỹ ở phía đông, xã Triệu Việt Vương ở phía tây, xã Việt Tiến ở phía nam, các xã Hoàn Long và Nguyễn Văn Linh ở phía bắc.

Tài liệu huyện Yên Mỹ cho biết vùng cao nhất huyện (cốt đến +4 m) tập trung ở các xã Hoàn Long, Yên Phú, Yên Hòa – hai trong số đó nay thuộc Việt Yên. Sông Nghĩa Trụ chảy từ cống Xuân Quan (Văn Giang) về tới Minh Châu thì chia hai nhánh: nhánh đông đổ ra sông Kẻ Sặt, nhánh tây sang Khoái Châu đổ vào sông Nghĩa Xuyên.

Lịch sử

Giữa Yên Mỹ và Khoái Châu

Huyện Yên Mỹ được lập năm 1890 trong đạo Bãi Sậy từ các tổng của Đông Yên, Ân Thi, Mỹ Hào và Văn Giang; năm 1891 về Hưng Yên. Năm 1977 Yên Mỹ hợp với Văn Giang thành huyện Văn Yên.

Năm 1979, khi huyện Văn Yên bị chia, các xã Yên Phú, Yên Hòa, Minh Châu, Việt Cường cùng Hoàn Long được đưa vào huyện Châu Giang (cùng Khoái Châu). Theo Nghị định 60/1999/NĐ-CP, năm 1999 năm xã Minh Châu, Việt Cường, Yên Phú, Yên Hòa, Hoàn Long được điều chỉnh từ Châu Giang cũ về huyện Yên Mỹ tái lập. Thanh Long là xã của Yên Mỹ.

Ngày 1/12/2024, Yên Hòa, Minh Châu, Việt Cường hợp thành xã Việt Yên. Theo Nghị quyết 1666/NQ-UBTVQH15, từ 1/7/2025 xã Việt Yên mới gồm toàn bộ các xã Việt Yên, Yên Phú và Thanh Long.

Dân cư – xã hội

Dân số 43.502 người, sống chủ yếu theo làng: Châu Xá (nơi đặt trụ sở), Lại Trạch, Thái Nội, Quảng Uyên, Thụy Lân… Lao động trẻ làm việc ở các khu công nghiệp vùng Yên Mỹ – Phố Nối và trong các xưởng cơ khí, nội thất ô tô tại chỗ. Đời sống tín ngưỡng theo nếp chung của Yên Mỹ với chùa, đình, điện thờ Mẫu và lễ hội xuân thu.

Kinh tế

Tài liệu huyện Yên Mỹ ghi trên địa bàn xã mới:

• Miến dong Lại Trạch (Yên Phú cũ) – Wikipedia cũng liệt kê "miến dong Lại Trạch" trong các đặc sản Hưng Yên.
• Nghề trồng rau truyền thống ở Yên Phú.
• Làm bánh mỳ, bánh ngọt Thái Nội và cơ khí, nội thất ô tô Quảng Uyên (vùng Việt Yên).
• Mộc Thụy Lân (Thanh Long cũ).

Ở cấp huyện cũ, nông nghiệp chuyển mạnh sang hàng hoá: thu nhập bình quân trên một héc-ta canh tác tăng từ khoảng 31 triệu đồng (2000) lên 141 triệu đồng (2018), tỷ trọng chăn nuôi tăng dần so với trồng trọt. Yên Phú nằm trong nhóm xã sớm về đích nông thôn mới của huyện (tính đến 2018).

Văn hóa – di tích

Các làng của xã giữ đình, chùa, đền và lễ hội làng. Theo mô tả chung của huyện Yên Mỹ cũ, chùa làng thường có gian Tam bảo thờ Phật ở phía trước và điện thờ Mẫu Liễu Hạnh ở phía sau; đình thờ thành hoàng; đền, miếu, nghè thờ những người có công với làng, với nước. Vào mùa xuân và mùa thu, làng nào cũng mở hội; theo tài liệu huyện, lễ hội ở Yên Mỹ ngoài nghi thức tế lễ còn có hát trống quân, hát ví, hát giao duyên, hát chèo và trò chơi dân gian. Yên Mỹ được mô tả là nơi hội tụ ba vùng văn hoá Kinh Bắc, xứ Đông và Sơn Nam Thượng. Ẩm thực địa phương gắn với miến dong và các loại bánh.

Giao thông

Quốc lộ 39 chạy qua vùng Yên Mỹ từ Nguyễn Văn Linh tới Việt Yên (khoảng 11 km); tỉnh lộ 379 đi qua Hoàn Long, Yên Phú, Việt Yên; tỉnh lộ 381 từ Yên Phú đi Từ Hồ, Dân Tiến.

Nhờ tỉnh lộ 379 – trục nối đường vành đai 3 Hà Nội qua Văn Giang về đô thị Hưng Yên – xã có đường đi thẳng lên Hà Nội không phải vòng qua Quốc lộ 5; các tuyến cao tốc Hà Nội – Hải Phòng, Chợ Bến – Yên Mỹ đi qua vùng Yên Mỹ cũ.

Hành chính

Địa chỉ mới ghi: "…, xã Việt Yên, tỉnh Hưng Yên". Cư dân Yên Phú, Thanh Long và xã Việt Yên cũ (Yên Hòa, Minh Châu, Việt Cường trước 12/2024) chuyển trọn sang xã mới.

Bản đồ Xã Việt Yên

Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã Việt Yên được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1666/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Huyện Yên Mỹ trước đây

• Xã Hoàn Long 32.997
• Xã Nguyễn Văn Linh 47.867
• Xã Yên Mỹ 75.876