Xã Cà Ná

Tổng quan

Sau khi Ninh Thuận nhập vào Khánh Hòa, xã Cà Ná trở thành đơn vị hành chính cấp xã nằm xa nhất về phía nam của tỉnh Khánh Hòa mới — cách phường Nha Trang khoảng 135 km, cách phường Phan Rang khoảng 35 km. Phía tây xã là ranh giới với tỉnh Lâm Đồng (vùng Bình Thuận cũ), phía nam là biển.

Xã rộng 63,9 km², dân số 24.903 người, mật độ khoảng 390 người/km² — dày nhất trong bốn xã kế thừa huyện Thuận Nam cũ. Trụ sở đặt tại UBND xã Phước Diêm cũ. Tên Cà Ná quen thuộc với cả nước qua cánh đồng muối Cà Ná, được Wikipedia nêu là một điểm du lịch của huyện Thuận Nam cũ.

Tên gọi và ý nghĩa

Nguồn gốc: phương án tháng 4/2025 đặt tạm tên xã Thuận Nam 2. Khi bỏ đánh số, tỉnh Ninh Thuận chọn Cà Ná — tên của xã cũ lập năm 2009, cũng là tên vùng muối, vùng biển nổi tiếng — thay vì tên Phước Diêm, dù trụ sở đặt ở Phước Diêm.

Không phải tên Hán Việt. Tra từ điển wiki.ngonngu, âm “cà” chỉ có vài chữ dùng phiên âm (như 迦, chữ chuyên dùng để phiên âm tiếng nước ngoài), âm “ná” có chữ 那 — không tổ hợp nào tạo nghĩa Hán Việt. Theo Wikipedia tiếng Việt, tên Cà Ná nhiều khả năng bắt nguồn từ tiếng Chăm Canah hoặc Canah kluw; nguồn này nêu hai cách hiểu: “rạn đá” — ứng với nhiều đá ngầm ngoài khơi — hoặc một từ chỉ chỗ đường rẽ nhánh. Chưa có nguồn ngôn ngữ học thống nhất, nên nghĩa của tên được xem là chưa thống nhất.

Tên xã cũ Phước Diêm: Phước là 福 (phúc); âm diêm trong từ điển có chữ 鹽 nghĩa là muối, bên cạnh các chữ đồng âm khác (檐 – mái hiên). Chưa có văn bản xác nhận tên xã viết bằng chữ nào, cũng chưa có nguồn nói tên được đặt theo nghề muối. Thôn Thương Diêm của xã hiện nay giữ lại âm “Diêm”.

Cả nước chỉ có một đơn vị hành chính tên Cà Ná.

Địa lý

Theo Wikipedia tiếng Việt, xã giáp xã Phước Dinh ở đông bắc, xã Thuận Nam ở tây bắc, xã Vĩnh Hảo (tỉnh Lâm Đồng) ở phía tây và biển ở phía nam. Từ xã đến phường Cam Ranh khoảng 80 km.

Xã nằm trong vùng khí hậu khô hạn nhất Việt Nam: Ninh Thuận cũ có lượng mưa khoảng 700–800 mm/năm, lượng bốc hơi lớn; vùng Mũi Dinh ngay phía đông bắc chỉ khoảng 600 mm/năm. Theo nguồn Wikipedia về tên gọi, vùng biển ngoài khơi Cà Ná có nhiều đá ngầm.

Lịch sử

• 1976 — Ninh Thuận nhập với Bình Thuận, Bình Tuy thành tỉnh Thuận Hải; vùng Phước Diêm lần lượt thuộc huyện Ninh Hải rồi Ninh Phước.
• 1991 — tỉnh Ninh Thuận tái lập.
• 10/6/2009 — Nghị quyết 26/NQ-CP lập huyện Thuận Nam; cùng đợt, xã Cà Ná được lập từ một phần xã Phước Diêm.
• 16/6/2025 — Nghị quyết 1667/NQ-UBTVQH15 hợp nhất Phước Diêm và Cà Ná thành xã Cà Ná; hiệu lực 1/7/2025, cùng lúc Ninh Thuận nhập vào Khánh Hòa.

Như vậy, sau 16 năm tách riêng, hai xã trở lại thành một đơn vị — lần này mang tên Cà Ná. Năm 2026, các thôn được sắp xếp lại còn tám thôn: Lạc Nghiệp 1, Lạc Nghiệp 2, Lạc Sơn 1, Lạc Sơn 2, Lạc Tân 1, Lạc Tân 2, Lạc Tân 3 và Thương Diêm.

Dân cư – xã hội

Dân số 24.903 người (tính đến 31/12/2024), mật độ khoảng 390 người/km². Theo Wikipedia tiếng Việt, huyện Thuận Nam cũ có ba dân tộc chính là Kinh, Chăm và Raglai; tư liệu công khai chưa cho biết cơ cấu dân tộc riêng của xã. Bảy trong tám thôn mang chữ “Lạc” (Lạc Nghiệp, Lạc Sơn, Lạc Tân) — một cụm tên thống nhất dễ nhận ra.

Là xã giáp tỉnh, Cà Ná có quan hệ đi lại thường xuyên với vùng Vĩnh Hảo, Tuy Phong của Lâm Đồng mới ở phía tây và với trung tâm huyện cũ ở xã Thuận Nam phía bắc.

Kinh tế

Muối là sản phẩm gắn với tên Cà Ná: Wikipedia liệt kê cánh đồng muối ở biển Cà Ná trong các điểm du lịch của huyện Thuận Nam cũ, và Ninh Thuận cũ được biết đến là tỉnh sản xuất muối. Bên cạnh đó là nghề biển (đánh bắt, nuôi trồng thủy sản) — Ninh Thuận cũ có bờ biển khoảng 105 km với ba cửa biển và nổi tiếng về sản xuất tôm giống.

Tư liệu công bố riêng về cơ cấu kinh tế của xã còn ít; các số liệu sản lượng muối, thủy sản cấp xã chưa được tìm thấy ở nguồn công khai.

Văn hóa

Cánh đồng muối là cảnh quan văn hóa – lao động đặc trưng nhất của xã. Chưa ghi nhận di tích được xếp hạng trên địa bàn. Gần Cà Ná về phía đông bắc là Mũi Dinh (xã Phước Dinh) với hải đăng do người Pháp xây năm 1904 và dinh Ông thờ cá voi ở thôn Sơn Hải — dấu tích của tục thờ cá Ông phổ biến ở cư dân ven biển miền Trung.

Văn hóa vùng Thuận Nam cũ gồm lớp văn hóa người Việt ven biển, người Chăm (lễ hội Katê) và người Raglai (các nhạc cụ như mã la, đàn chapi, đàn đá).

Giao thông

Theo Wikipedia tiếng Việt, xã cách phường Phan Rang khoảng 35 km, phường Cam Ranh khoảng 80 km và phường Nha Trang khoảng 135 km. Cao tốc Cam Lâm – Vĩnh Hảo đi qua vùng Thuận Nam cũ; Vĩnh Hảo, điểm có trong tên tuyến cao tốc, là xã giáp ranh phía tây Cà Ná.

Hành chính

Địa chỉ: “…, xã Cà Ná, tỉnh Khánh Hòa”. Cư dân Phước Diêm cũ ghi tên xã mới là Cà Ná; trụ sở UBND xã đặt tại trụ sở Phước Diêm cũ.

Bản đồ Xã Cà Ná

Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã Cà Ná được lập từ 2 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1667/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Huyện Thuận Nam trước đây

• Xã Phước Dinh 35.301
• Xã Phước Hà 8.900
• Xã Thuận Nam 27.262