Xã Phước Dinh

Tổng quan

Ba huyện cũ góp đất cho xã Phước Dinh: xã Phước Dinh của Thuận Nam, xã An Hải của Ninh Phước và thôn Phú Thọ tách từ phường Đông Hải của thành phố. Kết quả là một xã dài dọc bờ biển phía nam vịnh Phan Rang, từ cửa sông Dinh xuống tới Mũi Dinh — mũi đất nổi tiếng với hải đăng thời Pháp, đồi cát và những dự án năng lượng gió, mặt trời.

Xã rộng 154,0 km², dân số 35.301 người, mật độ khoảng 229 người/km². Trụ sở đặt tại UBND xã An Hải cũ, ở phần phía bắc gần thành phố. Đây cũng là địa bàn được quy hoạch cho nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1, dự án Quốc hội quyết định tiếp tục triển khai cuối năm 2024.

Xã thuộc tỉnh Khánh Hòa từ 1/7/2025.

Tên gọi và ý nghĩa

Nguồn gốc: theo phương án tháng 4/2025, đơn vị này có tên tạm xã Thuận Nam 4. Khi bỏ số thứ tự, tỉnh Ninh Thuận chọn Phước Dinh — tên xã cũ có diện tích lớn nhất và chứa Mũi Dinh, thay vì tên An Hải nơi đặt trụ sở.

Phân tích Hán Việt: Phước là cách đọc phương Nam của Phúc — chữ 福 (phúc lành), yếu tố mở đầu của hàng loạt tên xã ở Ninh Thuận cũ: Phước Hà, Phước Nam, Phước Minh, Phước Diêm… Âm dinh trong từ điển wiki.ngonngu thường ứng với 營 (dinh trại, doanh trại; cũng chỉ nơi thờ như “dinh Ông”), nhưng chưa có văn bản gốc cho biết tên xã viết chữ nào.

Mối liên hệ với Mũi Dinh, sông Dinh: theo Wikipedia tiếng Việt, tên Mũi Dinh có thể bắt nguồn từ dinh Ông — miếu thờ cá voi ở thôn Sơn Hải — hoặc từ địa danh Diên Chủy ghi trong Đại Nam nhất thống chí; người Pháp gọi mũi đất này là Cap Padaran, phiên từ một tên Chăm. Sông Cái Phan Rang cũng được gọi là sông Dinh. Tên xã có chung chữ “Dinh” với Mũi Dinh, sông Dinh, nhưng chưa có nguồn giải thích riêng tên xã; nghĩa gốc của chữ “Dinh” chưa thống nhất.

Tên xã cũ An Hải: thường hiểu là 安海 — biển yên, cùng loạt tên đuôi “-Hải” ven biển Ninh Thuận. Cả nước chỉ có một xã Phước Dinh.

Địa lý

Theo Wikipedia tiếng Việt, xã giáp phường Đông Hải và phường Phan Rang ở phía bắc (ranh là sông Dinh), xã Cà Ná ở phía nam, Ninh Phước và Thuận Nam ở phía tây, biển ở phía đông.

Địa hình gồm đồng bằng ven sông ở phía bắc, các đụn cát rộng dọc bờ biển và khối đồi đá ở Mũi Dinh. Mũi đất nằm trên một ngọn đồi cao khoảng 178 m, nơi đặt hải đăng. Đây là vùng khô hạn bậc nhất cả nước: lượng mưa khu vực Mũi Dinh chỉ khoảng 600 mm/năm, năm hạn xuống quanh 300 mm.

Lịch sử

• 1899 — chính quyền Trung Kỳ đặt trạm quan sát ở Mũi Dinh; 1904 người Pháp xây hải đăng cao khoảng 16 m, tầm chiếu sáng khoảng 30 hải lý.
• 1976–1977 — vùng đất thuộc tỉnh Thuận Hải, huyện Ninh Hải.
• 1981 — Phước Dinh, An Hải thuộc huyện Ninh Phước mới lập.
• 1991 — trở về tỉnh Ninh Thuận.
• 2009 — Nghị quyết 26/NQ-CP lập huyện Thuận Nam; Phước Dinh chuyển sang Thuận Nam, An Hải ở lại Ninh Phước.
• 16/6/2025 — Nghị quyết 1667/NQ-UBTVQH15 nhập An Hải, Phước Dinh và thôn Phú Thọ (phường Đông Hải) thành xã Phước Dinh, hiệu lực 1/7/2025.

Năm 2026, các thôn được sắp xếp lại, xã còn 11 thôn. Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, vùng biển ngoài Mũi Dinh là nơi một số tàu bị đánh chìm, theo Wikipedia tiếng Việt.

Dân cư – xã hội

Dân số 35.301 người, mật độ khoảng 229 người/km². Trụ sở xã ở An Hải cũ, phía bắc, cách phường Phan Rang khoảng 10 km; Sơn Hải là thôn ven biển ở Mũi Dinh. Theo Wikipedia tiếng Việt, huyện Thuận Nam cũ có các dân tộc Kinh, Chăm và Raglai.

Xã Phước Dinh được ghép từ ba đơn vị thuộc ba huyện, thành phố cũ khác nhau (Thuận Nam, Ninh Phước, Phan Rang – Tháp Chàm).

Kinh tế

Năng lượng là điểm nổi bật của Phước Dinh. Theo Wikipedia tiếng Việt, trên địa bàn có nhà máy điện mặt trời Bàu Ngứ (50 MW, hoàn thành tháng 12/2018, một phần đặt trên mặt hồ), điện mặt trời Gelex Ninh Thuận (50 MWp) và trang trại điện gió Mũi Dinh (37,6 MW, 16 tua-bin, vận hành từ tháng 1/2019, khoảng 105 triệu kWh/năm). Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 1 được chọn đặt tại xã từ khi Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư điện hạt nhân năm 2009; dự án tạm dừng năm 2016 và được khởi động lại cuối năm 2024.

Ngoài ra là khai thác và nuôi trồng thủy sản — Ninh Thuận cũ được biết đến về sản xuất tôm giống — và du lịch: Wikipedia nêu Mũi Dinh là một điểm du lịch của huyện Thuận Nam cũ.

Văn hóa

Hải đăng Mũi Dinh do người Pháp xây năm 1904, cao khoảng 16 m, là công trình kiến trúc tiêu biểu của xã. Ở thôn Sơn Hải có dinh Ông — miếu thờ cá voi của ngư dân, gắn với tục thờ cá Ông của ngư dân ven biển. Theo Wikipedia tiếng Việt, đây có thể là nguồn gốc tên Mũi Dinh. Địa chất vùng Mũi Dinh gồm đá tảng và đụn cát.

Giao thông

Theo Wikipedia tiếng Việt, trung tâm xã cách phường Phan Rang khoảng 10 km, phường Cam Ranh khoảng 55 km và phường Nha Trang khoảng 105 km; Mũi Dinh cách phường Đông Hải khoảng 40 km theo đường ven biển Ninh Thuận cũ. Phía bắc, sông Dinh là ranh giới giữa xã với hai phường Đông Hải và Phan Rang.

Hành chính

Địa chỉ: “…, xã Phước Dinh, tỉnh Khánh Hòa”. Ba nhóm cư dân ghi địa chỉ mới giống nhau: xã Phước Dinh cũ (huyện Thuận Nam), xã An Hải cũ (huyện Ninh Phước) và thôn Phú Thọ (phường Đông Hải cũ). Trụ sở xã tại UBND xã An Hải cũ.

Bản đồ Xã Phước Dinh

Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã Phước Dinh được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1667/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Thành phố Phan Rang-Tháp Chàm, Huyện Ninh Phước, Huyện Thuận Nam trước đây

• Phường Bảo An 45.995
• Phường Đô Vinh 33.207
• Phường Đông Hải 54.615
• Phường Ninh Chử 39.556
• Phường Phan Rang 72.250
• Xã Cà Ná 24.903
• Xã Ninh Phước 70.203
• Xã Phước Hà 8.900
• Xã Phước Hậu 49.465
• Xã Phước Hữu 35.572
• Xã Thuận Nam 27.262