Phước Hữu là xã thuộc tỉnh Khánh Hòa, lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1667/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở hai xã Phước Thái và Phước Hữu của huyện Ninh Phước (tỉnh Ninh Thuận cũ). Diện tích 177,7 km², dân số 35.572 người; trên địa bàn có tháp Chăm Po Rome.
Tổng quan
Phước Hữu là vùng đất của những làng Chăm lớn phía tây nam đồng bằng Phan Rang, thuộc tỉnh Khánh Hòa từ ngày 1/7/2025. Trên một ngọn đồi của xã là tháp Po Rome — ngôi tháp Chăm xây vào thế kỷ 17 theo phong cách muộn — nơi mỗi năm đồng bào Chăm theo đạo Bàlamôn về làm lễ Katê.
Xã gồm hai xã cũ Phước Hữu và Phước Thái, rộng 177,7 km², dân số 35.572 người, mật độ khoảng 200 người/km². Trụ sở đặt tại trụ sở UBND xã Phước Hữu cũ.
Tên gọi và ý nghĩa
Nguồn gốc: xã giữ nguyên tên xã Phước Hữu cũ. Theo phương án đầu tháng 4/2025, đơn vị này dự kiến mang tên Ninh Phước 2; Nghị quyết 36/NQ-TU ngày 25/4/2025 của Tỉnh ủy Ninh Thuận đổi thành Phước Hữu. Tên Phước Thái không còn là tên xã.
Phân tích Hán Việt:
- Phước — chữ 福: phúc, điều tốt lành (đọc “phước” theo giọng phương Nam).
- Hữu — âm này ứng với nhiều chữ: 有 (có), 佑 (giúp đỡ, phù hộ), 友 (bạn), 右 (bên phải).
Chưa tìm thấy văn bản gốc ghi chữ Hán của tên xã, nên nghĩa thường được hiểu theo hai khả năng hợp với lối đặt tên cát tường: Phước Hữu là “có phúc” (福有) hoặc “phúc được phù hộ” (福佑). Chữ Phước đứng đầu là dấu hiệu chung của các xã thuộc huyện Ninh Phước cũ.
Tên xã cũ còn lại: Phước Thái ghép phước với thái — thường hiểu là 泰, yên vui, thịnh trị (như trong “thái bình”).
Tên làng Chăm: các làng Chăm trong xã có tên Chăm riêng bên cạnh tên hành chính; ví dụ làng Như Bình còn gọi là Palei Padra.
Trùng tên: cả nước hiện chỉ có một xã Phước Hữu.
Địa lý
Xã nằm cách Phan Rang khoảng 15 km về phía tây nam. Theo Wikipedia tiếng Việt, xã giáp Phước Hậu và Mỹ Sơn ở phía bắc, Thuận Nam và Phước Hà ở phía nam, xã Ninh Phước ở phía đông, Anh Dũng ở phía tây.
Huyện Ninh Phước cũ nằm ở hạ lưu sông Dinh, có cả núi, sông, biển và đồng bằng, và thường bị ngập vào khoảng tháng 10–11 hằng năm. Nước từ hồ Đa Nhim sau phát điện — hơn 550 triệu m³ mỗi năm — là nguồn tưới cho hơn 20.000 ha đất canh tác của Ninh Thuận cũ.
Lịch sử
Tháp Po Rome thờ vua Po Rome, vua của tiểu quốc Panduranga (Chiêm Thành) từ năm 1627 đến năm 1651, được người Chăm thần hóa. Năm 1631, công nữ Ngọc Khoa được gả cho Po Rome. Tháp dựng vào thế kỷ 17 theo phong cách muộn.
- 1976 — Phước Hữu, Phước Thái thuộc huyện An Phước, tỉnh Thuận Hải.
- 1977 — thuộc huyện An Sơn.
- 1/9/1981 — thuộc huyện Ninh Phước mới lập.
- 1991 — thuộc tỉnh Ninh Thuận tái lập.
- 2009 — lập huyện Thuận Nam; hai xã vẫn ở lại Ninh Phước.
- 16/6/2025 — Nghị quyết 1667/NQ-UBTVQH15 nhập Phước Thái và Phước Hữu thành xã Phước Hữu, hiệu lực từ 1/7/2025.
Dân cư – xã hội
Xã có 35.572 người, gồm người Chăm và người Kinh. Mười bốn thôn của xã là Đá Trắng, Hậu Sanh, Hoài Ni, Hoài Trung, Hữu Đức, La Chữ, Mông Đức, Nhuận Đức, Như Bình, Như Ngọc, Tà Dương, Tân Đức, Thái Giao và Thành Đức. Hữu Đức, Hậu Sanh và Như Bình là những làng Chăm được báo chí địa phương nhắc nhiều trong các mùa lễ hội.
Báo chí địa phương ghi nhận đồng bào Chăm theo đạo Bàlamôn trong xã làm lễ Katê; lễ Rija Nagar ở Như Bình là lễ chung của cả Chăm Bàlamôn và Chăm Bàni, do các chức sắc Maduen, Kadhar, Ka-ing chủ trì.
Kinh tế
Theo tư liệu về huyện Ninh Phước cũ, nho từng là cây trồng chủ lực; vài năm gần đây người dân chuyển sang trồng táo và thanh long.
Trên địa bàn xã có cụm Điện mặt trời Phước Thái, dự án năm 2019 gồm ba nhà máy Phước Thái 1, 2, 3 với công suất lắp máy 50, 100 và 50 MWp (tổng 200 MW). Nhà máy Phước Thái 1 khởi công tháng 9/2019, rộng 65 ha, sản lượng điện khoảng 81 triệu kWh/năm; chủ đầu tư là Ban Quản lý dự án Điện 3 thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam.
Văn hóa
Tháp Po Rome (Pôrômê) ở thôn Hậu Sanh là tháp vuông ba tầng, cao khoảng 8 m, cạnh đáy gần 8 m, xây bằng gạch, cửa mở hướng đông có tiền sảnh; đỉnh nóc là một khối đá lớn hình tháp. Bên trong thờ tượng vua Po Rome cao khoảng 1,2 m đặt dưới tán gỗ.
Lễ hội Katê của người Chăm Bàlamôn diễn ra vào khoảng tháng 10 dương lịch: y trang thờ được rước về, nghi lễ chính cử hành tại tháp Po Rome và đền Pô Inư Nưgar, kèm múa đồng diễn, trò chơi dân gian và văn nghệ ở các thôn Hữu Đức, Hậu Sanh. Lễ Rija Nagar — lễ đón năm mới chung của cả Chăm Bàlamôn và Chăm Bàni vùng Ninh Thuận – Bình Thuận cũ — được tổ chức ở làng Như Bình (Palei Padra) vào hai ngày đầu tháng Giêng lịch Chăm, nổi bật với nghi thức Ong Ka-ing: thầy Ka-ing hóa thân nhiều vị thần, múa roi và múa đạp lửa để tiễn điều xui của năm cũ.
Du lịch
Tháp Po Rome là điểm tham quan chính của xã. Cùng vùng Phan Rang còn có tháp Po Klong Garai và làng gốm Bàu Trúc ở xã Ninh Phước. Thời điểm có nhiều hoạt động nhất là mùa Katê và mùa Rija Nagar.
Hành chính
Địa chỉ ghi: “thôn …, xã Phước Hữu, tỉnh Khánh Hòa”. Người dân hai xã cũ làm thủ tục tại UBND xã Phước Hữu (trụ sở xã Phước Hữu cũ).
Bản đồ Xã Phước Hữu
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Phước Hữu được lập từ 2 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1667/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Phước Thái | Huyện Ninh Phước | Tỉnh Ninh Thuận | toàn bộ |
| Xã Phước Hữu | Huyện Ninh Phước | Tỉnh Ninh Thuận | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Phước Hữu gồm những xã cũ nào?
Hai xã Phước Thái và Phước Hữu của huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận cũ.
Tên Phước Hữu có nghĩa là gì?
Phước (福) là phúc; hữu thường hiểu là có (有) hoặc phù hộ (佑) — tức “có phúc” hoặc “phúc được phù hộ”. Xã giữ tên xã Phước Hữu cũ; tên dự kiến ban đầu là Ninh Phước 2.
Tháp Po Rome thuộc xã nào?
Thôn Hậu Sanh, xã Phước Hữu, tỉnh Khánh Hòa (trước thuộc huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận).
Lễ Katê ở Phước Hữu tổ chức ở đâu?
Nghi lễ chính tại tháp Po Rome và đền Pô Inư Nưgar, kèm các hoạt động văn hóa ở các thôn Chăm như Hữu Đức, Hậu Sanh.
Rija Nagar là lễ gì?
Lễ đón năm mới chung của người Chăm Bàlamôn và Chăm Bàni, tổ chức đầu tháng Giêng lịch Chăm; ở Phước Hữu diễn ra tại làng Như Bình (Palei Padra).
Cùng Huyện Ninh Phước trước đây
- Xã Ninh Phước 70.203
- Xã Phước Dinh 35.301
- Xã Phước Hậu 49.465
← Toàn bộ 65 xã, phường của Khánh Hòa Tra tên xã cũ → mới