Phường Ninh Chử

Tổng quan

Phường Ninh Chử ghép một phường của thành phố với thị trấn huyện lỵ của huyện bên cạnh: Văn Hải thuộc Phan Rang – Tháp Chàm, Khánh Hải là trung tâm huyện Ninh Hải suốt ba thập niên. Trụ sở phường đặt luôn tại khu cơ quan Huyện ủy, HĐND, UBND huyện Ninh Hải cũ.

Phường rộng 20,4 km², có 39.556 người, mật độ khoảng 1.940 người/km². Phường có bãi tắm Ninh Chữ — được Wikipedia nêu cùng Vườn quốc gia Núi Chúa và vịnh Vĩnh Hy là ba điểm du lịch của huyện Ninh Hải cũ — và có bến thuyền trên đầm Nại. Biển, đầm và khu hành chính cũ tạo nên ba mặt của một phường vừa đô thị vừa du lịch thuộc tỉnh Khánh Hòa.

Tên gọi và ý nghĩa

Nguồn gốc: phương án dự kiến tháng 4/2025 ghi tạm phường Phan Rang 3. Khi tỉnh Ninh Thuận bỏ đánh số, đơn vị này không lấy tên Văn Hải hay Khánh Hải mà chọn Ninh Chử — tên của bãi biển và vùng vịnh nằm ngay trong địa giới, vốn là thương hiệu du lịch quen thuộc của tỉnh. Đây là trường hợp tên địa hình – cảnh quan được nâng thành tên hành chính.

Hai cách viết: văn bản nghị quyết viết Ninh Chử (dấu hỏi), trong khi bãi biển, khu du lịch xưa nay thường viết Ninh Chữ (dấu ngã). Địa chỉ hành chính phải dùng đúng “Ninh Chử”.

Phân tích Hán Việt: Ninh trong địa danh thường là 寧 — yên ổn, như trong chính tên Ninh Thuận, Ninh Hải. Âm chử trong từ điển wiki.ngonngu có nhiều chữ: 陼 (bãi nhỏ giữa nước), 杵 (cái chày)… nhưng chưa có văn bản gốc nào cho biết tên Ninh Chữ viết bằng chữ nào, cũng chưa rõ đây là tên Hán Việt. Vì vậy, an toàn nhất là hiểu phần “Ninh” thường hiểu là “yên”, còn nghĩa cả tên chưa thống nhất.

Tên các đơn vị cũ: Khánh Hải (thường hiểu là 慶海 — biển vui mừng) và Văn Hải thuộc loạt tên đuôi “-Hải” của huyện Ninh Hải thời Thuận Hải. Trong cả nước chỉ có một phường Ninh Chử.

Địa lý

Theo Wikipedia tiếng Việt, phường giáp xã Xuân Hải ở phía bắc, xã Ninh Hải ở phía đông, biển ở đông nam, Đông Hải và Phan Rang ở phía nam, Bảo An ở phía tây.

Địa hình chủ yếu là đồng bằng ven biển. Đầm Nại thông ra vịnh Phan Rang. Phía bắc là đầm Nại — đầm nước lợ khoảng 700 ha mặt nước thường xuyên, thông ra vịnh Phan Rang; vùng ven đầm xưa có rừng ngập mặn, sau nhiều năm bị phá để đào ao nuôi tôm, đến năm 2015 có dự án phục hồi. Trong địa giới còn có núi Đá Chồng.

Lịch sử

• 1976–1977 — Văn Hải, Khánh Hải là xã của huyện Ninh Hải, tỉnh Thuận Hải.
• 1981 — Văn Hải, Khánh Hải cùng Thành Hải được chuyển về thị xã Phan Rang – Tháp Chàm.
• 1991 — tỉnh Ninh Thuận tái lập; Khánh Hải trở về huyện Ninh Hải và được chọn làm nơi đặt huyện lỵ.
• 28/5/1994 — xã Khánh Hải thành thị trấn Khánh Hải, huyện lỵ Ninh Hải.
• 2008 — xã Văn Hải lên phường Văn Hải (TP Phan Rang – Tháp Chàm).
• 16/6/2025 — Nghị quyết 1667/NQ-UBTVQH15 hợp nhất phường Văn Hải và thị trấn Khánh Hải thành phường Ninh Chử, hiệu lực 1/7/2025, khi huyện Ninh Hải và thành phố Phan Rang – Tháp Chàm cùng chấm dứt hoạt động.

Như vậy hai đơn vị từng nằm chung một thị xã (1981–1991), tách ra hơn ba mươi năm, rồi hợp lại thành một phường. Các tổ dân phố được sắp xếp lại năm 2026.

Dân cư – xã hội

Dân số 39.556 người (tính đến 31/12/2024). Theo Wikipedia tiếng Việt, cư dân huyện Ninh Hải cũ chủ yếu là người Kinh và người Chăm. Phường kế thừa khu cơ quan của một huyện lỵ; ảnh minh họa trên Wikipedia còn ghi nhận một cơ sở của trường đại học nông lâm và một bệnh viện trên địa bàn.

Sau sắp xếp phường có 21 tổ dân phố; đợt sắp xếp lại sau đó rút còn khoảng 14 tổ (Wikipedia ghi số liệu chưa thống nhất).

Kinh tế

Theo Wikipedia tiếng Việt, kinh tế huyện Ninh Hải cũ gồm nông nghiệp (bông, lúa, dừa), ngư nghiệp (nuôi tôm, đánh bắt và chế biến hải sản, sản xuất muối) và công nghiệp nhỏ (cơ khí sửa chữa, khai thác đá, vật liệu xây dựng); du lịch dựa vào Vườn quốc gia Núi Chúa, vịnh Vĩnh Hy và bãi tắm Ninh Chữ. Phường Ninh Chử là nơi hội tụ phần đô thị – du lịch của vùng ấy: bãi biển, bến thuyền đầm Nại và khu hành chính cũ.

Sau khi huyện lỵ không còn, khu cơ quan cũ trở thành trụ sở phường — giống nhiều đơn vị khác ở Khánh Hòa mới như xã Thuận Bắc, xã Thuận Nam, nơi trụ sở xã đặt tại trụ sở huyện cũ.

Văn hóa

Đình Dư Khánh là công trình tín ngưỡng được Wikipedia ghi nhận bằng hình ảnh; núi Đá Chồng là cảnh quan đặc trưng của phường. Trong cùng vùng Phan Rang, cụm tháp Po Klong Garai (phường Đô Vinh) và tháp Hòa Lai (xã Thuận Bắc) là hai di tích quốc gia đặc biệt của người Chăm.

Hành chính

Địa chỉ: “…, phường Ninh Chử, tỉnh Khánh Hòa” (dấu hỏi). Cư dân thị trấn Khánh Hải cũ không còn ghi “huyện Ninh Hải”; cư dân Văn Hải không ghi “TP Phan Rang – Tháp Chàm”. Thủ tục làm tại UBND phường Ninh Chử.

Bản đồ Phường Ninh Chử

Ghim đặt tại vị trí trụ sở phường. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Phường Ninh Chử được lập từ 2 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1667/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Thành phố Phan Rang-Tháp Chàm, Huyện Ninh Hải trước đây

• Phường Bảo An 45.995
• Phường Đô Vinh 33.207
• Phường Đông Hải 54.615
• Phường Phan Rang 72.250
• Xã Ninh Hải 31.115
• Xã Phước Dinh 35.301
• Xã Vĩnh Hải 36.879
• Xã Xuân Hải 45.104