Xuân Hải là xã thuộc tỉnh Khánh Hòa, nằm ngay phía bắc vùng đô thị Phan Rang, bên bờ tây đầm Nại; xã được lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1667/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở ba xã Xuân Hải, Hộ Hải và Tân Hải của huyện Ninh Hải, tỉnh Ninh Thuận cũ. Diện tích 43,4 km², dân số 45.104 người.
Tổng quan
Với hơn 45 nghìn dân trên chỉ 43,4 km², xã Xuân Hải có mật độ khoảng 1.040 người/km² — dày như một phường. Đây là vùng nông thôn ven đô sát phía bắc Phan Rang, nơi ba xã đông dân của huyện Ninh Hải cũ nằm nối nhau giữa quốc lộ 1 và bờ tây đầm Nại.
Xã thuộc tỉnh Khánh Hòa từ 1/7/2025; trụ sở đặt tại UBND xã Hộ Hải cũ. Trong vùng Ninh Hải cũ, Xuân Hải là xã đông dân nhất sau sắp xếp, với 17 thôn như An Hòa, An Nhơn, Đá Bắn, Gò Đền, Thủy Lợi.
Tên gọi và ý nghĩa
Nguồn gốc: phương án tháng 4/2025 gọi tạm là xã Ninh Hải 2; bản chốt giữ tên Xuân Hải của một trong ba xã hợp thành — xã mà theo Wikipedia tiếng Việt từng được cắt đất để lập các xã mới vào các năm 1979 và 1983. Tên Hộ Hải, Tân Hải không còn là tên hành chính.
Phân tích Hán Việt: Xuân là 春 — mùa xuân, sức sống, tươi mới; Hải là 海 — biển. Xuân Hải có thể hiểu là “biển mùa xuân”, hàm ý một vùng ven biển tươi tốt. Từ điển wiki.ngonngu ghi “Xuân Hải” là tên chung của các xã ở Nghi Xuân (Hà Tĩnh), Ninh Hải (Ninh Thuận) và Sông Cầu (Phú Yên) — trước 2025, cả nước có ít nhất ba xã cùng tên này.
Hệ tên “-Hải”: cả ba xã cũ đều mang đuôi “Hải”, đúng quy luật đặt tên của huyện Ninh Hải: Xuân Hải, Hộ Hải (có thể là 護海 — che chở biển; chưa có văn bản xác nhận), Tân Hải (新海 — biển mới). Cách đặt tên đồng loạt này được thấy rõ qua đợt đổi tên năm 1979.
Trùng tên: sau sắp xếp 2025, đơn vị cấp xã tên Xuân Hải chỉ còn ở Khánh Hòa.
Địa lý
Theo Wikipedia tiếng Việt, xã giáp Thuận Bắc và Mỹ Sơn ở phía bắc, Bảo An và Ninh Chử ở phía nam, xã Ninh Hải ở phía đông, Đô Vinh ở phía tây. Trung tâm xã cách phường Phan Rang khoảng 10 km.
Địa hình đồng bằng ven đầm, phía tây cao dần lên vùng đồi; phía đông chạm bờ đầm Nại với bãi triều, ao nuôi trồng thủy sản. Đầm Nại là một trong mười hai hệ đầm phá tiêu biểu ven biển miền Trung; quanh đầm, các xã Xuân Hải, Ninh Hải và phường Ninh Chử có dân cư đông đúc. Khí hậu khô nóng điển hình của Ninh Thuận, lượng mưa thấp, phụ thuộc lớn vào thủy lợi.
Lịch sử
- 1976–1977 — vùng đất thuộc huyện Ninh Hải, tỉnh Thuận Hải.
- 1979, 1983 — một phần đất xã Xuân Hải được cắt ra để lập các xã mới của huyện.
- 1983 — huyện lỵ Ninh Hải chuyển về thôn Ba Tháp (khi đó thuộc xã Tân Hải), trước khi chuyển hẳn về Khánh Hải vào đầu thập niên 1990.
- 1991 — tỉnh Ninh Thuận tái lập.
- 2005 — một phần huyện Ninh Hải tách lập huyện Thuận Bắc.
- 16/6/2025 — Nghị quyết 1667/NQ-UBTVQH15 hợp nhất Xuân Hải, Hộ Hải, Tân Hải thành xã Xuân Hải; hiệu lực 1/7/2025.
Dân cư – xã hội
Dân số 45.104 người theo số liệu sắp xếp (Wikipedia có chỗ ghi 45.401 — chênh nhỏ giữa các nguồn), mật độ khoảng 1.040 người/km² — cao nhất trong các xã của vùng Ninh Hải, Thuận Bắc, Thuận Nam cũ. Theo Wikipedia tiếng Việt, cư dân huyện Ninh Hải cũ chủ yếu là người Kinh và người Chăm.
Xã có 17 thôn, trong đó có An Hòa, An Nhơn, Đá Bắn, Gò Đền, Thủy Lợi. Trung tâm xã cách phường Phan Rang khoảng 10 km, cách vùng Cam Ranh khoảng 40 km và Nha Trang khoảng 90 km.
Kinh tế
Theo Wikipedia tiếng Việt, kinh tế huyện Ninh Hải cũ gồm nông nghiệp (bông, lúa, dừa), ngư nghiệp (nuôi tôm, đánh bắt và chế biến hải sản, sản xuất muối) và công nghiệp nhỏ (cơ khí sửa chữa, khai thác đá, vật liệu xây dựng). Xuân Hải nằm giữa đồng bằng ven quốc lộ và bờ tây đầm Nại, nên có cả hai mảng nông nghiệp và thủy sản của huyện cũ. Đầm Nại được mô tả là có nguồn lợi thủy sản phong phú.
Ở cấp tỉnh, Ninh Thuận cũ nổi tiếng về nho, tỏi, hành tím, muối và tôm giống.
Văn hóa
Chưa ghi nhận di tích được xếp hạng riêng trên địa bàn xã. Xuân Hải nằm giữa hai di tích quốc gia đặc biệt của người Chăm: tháp Po Klong Garai trên đồi Trầu (phường Đô Vinh) ở phía tây nam và tháp Hòa Lai ở thôn Ba Tháp (xã Thuận Bắc) ở phía bắc. Lễ hội Katê của người Chăm được tổ chức hằng năm tại tháp Po Klong Garai, thường vào ngày 1 tháng 7 lịch Chăm.
Giao thông
Theo Wikipedia tiếng Việt, hệ thống giao thông của huyện Ninh Hải cũ gồm quốc lộ 1, đường sắt Bắc – Nam và tỉnh lộ 702. Xuân Hải nằm trên trục quốc lộ 1 ngay phía bắc đô thị Phan Rang; theo hướng bắc, quốc lộ 1 đi qua xã Thuận Bắc, Công Hải ra vùng Cam Ranh, Nha Trang. Ga đường sắt chính của vùng là ga Tháp Chàm ở phường Đô Vinh liền kề phía tây. Các đường liên xã đi về phía đông tới bờ đầm Nại và phường Ninh Chử.
Hành chính
Địa chỉ: “…, xã Xuân Hải, tỉnh Khánh Hòa”. Cư dân Hộ Hải, Tân Hải cũ làm thủ tục tại UBND xã Xuân Hải (đặt ở trụ sở Hộ Hải cũ).
Trong bốn đơn vị kế thừa huyện Ninh Hải cũ (xã Ninh Hải, Xuân Hải, Vĩnh Hải và phường Ninh Chử), Xuân Hải là đơn vị đông dân nhất.
Bản đồ Xã Xuân Hải
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Xuân Hải được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1667/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Xuân Hải | Huyện Ninh Hải | Tỉnh Ninh Thuận | toàn bộ |
| Xã Hộ Hải | Huyện Ninh Hải | Tỉnh Ninh Thuận | toàn bộ |
| Xã Tân Hải | Huyện Ninh Hải | Tỉnh Ninh Thuận | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Xuân Hải gồm những xã cũ nào?
Ba xã Xuân Hải, Hộ Hải và Tân Hải của huyện Ninh Hải, tỉnh Ninh Thuận cũ.
Tên Xuân Hải có nghĩa là gì?
春海 — Xuân là mùa xuân, Hải là biển; thường hiểu là vùng biển tươi mới. Tên giữ từ xã Xuân Hải cũ.
Trụ sở xã Xuân Hải ở đâu?
Tại trụ sở UBND xã Hộ Hải cũ.
Xã Xuân Hải rộng bao nhiêu?
43,4 km², dân số 45.104 người, mật độ khoảng 1.040 người/km².
Cùng Huyện Ninh Hải trước đây
- Phường Ninh Chử 39.556
- Xã Ninh Hải 31.115
- Xã Vĩnh Hải 36.879
← Toàn bộ 65 xã, phường của Khánh Hòa Tra tên xã cũ → mới