Hàm Liêm là xã ven đô phía bắc Phan Thiết, tỉnh Lâm Đồng, lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1671/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở hai xã Hàm Liêm và Hàm Chính của huyện Hàm Thuận Bắc cũ. Diện tích 113,81 km², dân số 31.253 người.
Tổng quan
Hàm Liêm là một xã của tỉnh Lâm Đồng, cách trung tâm Phan Thiết khoảng 15 km về phía bắc. Xã ghép hai xã liền kề Hàm Liêm và Hàm Chính — cặp xã nằm giữa vùng đô thị Phan Thiết và thị trấn Ma Lâm cũ.
Xã rộng 113,81 km², có 31.253 người (số liệu sắp xếp năm 2025), mật độ khoảng 275 người/km². Trụ sở đặt tại xã Hàm Liêm cũ.
Đây là vùng nông nghiệp ven đô của Hàm Thuận Bắc, nơi thanh long — cây làm thay đổi đời sống nông thôn của huyện cũ theo Wikipedia — chiếm vai trò lớn. Hàm Liêm từng được nêu trong số những vùng giáp ranh có thể chuyển về thành phố Phan Thiết khi đô thị mở rộng.
Tên gọi và ý nghĩa
Nguồn gốc: xã mới giữ tên xã Hàm Liêm, đơn vị lớn hơn trong hai xã hợp thành; tên Hàm Chính còn lại trong tên thôn Hàm Chính.
Chữ “Hàm”. Sau 1975, phần lớn các xã của huyện Hàm Thuận mang chữ đầu “Hàm” (Hàm Liêm, Hàm Chính, Hàm Thắng, Hàm Hiệp, Hàm Trí, Hàm Phú, Hàm Đức…), trùng chữ đầu tên huyện. Hàm Thuận viết 咸順 (Wikipedia tiếng Trung ghi 咸順北縣); chữ 咸 nghĩa là “đều, khắp”.
Chữ “Liêm” thường là 廉 — ngay thẳng, trong sạch, như trong thanh liêm, liêm chính. Văn bản gốc ghi chữ Hán tên xã chưa tra được, vì vậy 咸廉 là cách hiểu phổ biến.
Tên Hàm Chính và tên thôn. Xã hợp thành thứ hai, Hàm Chính, cũng mang chữ đầu “Hàm”; chữ “chính” có thể là 正 (ngay thẳng) hoặc 政 (việc cai trị), tư liệu chưa cho biết chữ nào. Trong bảy thôn hiện nay, ba thôn bắt đầu bằng chữ “Thuận” — Thuận Dân, Thuận Thắng, Thuận Thành — và một thôn tên Ninh Thuận; chữ “thuận” (順, hòa thuận) cũng là chữ thứ hai trong tên huyện Hàm Thuận. Thôn Ninh Thuận trùng tên với tỉnh Ninh Thuận cũ, nhưng tư liệu đã tra không giải thích nguồn gốc tên thôn.
Huyện cũ còn có xã Hồng Liêm (nay thuộc xã Hồng Sơn) cùng mang chữ “Liêm”.
Trùng tên: không có đơn vị cấp xã nào khác mang tên Hàm Liêm.
Địa lý
Theo Wikipedia tiếng Việt, xã Hàm Liêm giáp xã Hàm Thuận ở phía bắc, phường Hàm Thắng ở phía đông nam, phường Bình Thuận ở phía tây nam, xã Hàm Thạnh ở phía tây.
Địa hình thuộc dải đồng bằng phù sa ven sông và gò đồi thấp của Hàm Thuận Bắc cũ, thấp dần về phía Phan Thiết. Khí hậu bán khô hạn, mùa mưa tháng 5–10, mùa khô tháng 11–4; nắng nhiều quanh năm. Nước tưới là điều kiện quyết định cho canh tác, nhất là trong mùa khô dài.
Vị trí sát ranh đô thị khiến xã chịu ảnh hưởng trực tiếp của quá trình mở rộng Phan Thiết về phía bắc.
Lịch sử
Theo Wikipedia, vùng đất Hàm Thuận Bắc hình thành từ khoảng thế kỷ XVIII–XIX; trước 1975, phía chính quyền cách mạng gọi vùng này là huyện Hàm Thuận, còn chính quyền Sài Gòn gọi là quận Thiện Giáo. Sau năm 1975, Hàm Liêm và Hàm Chính là hai xã của huyện Hàm Thuận, tỉnh Thuận Hải. Quyết định 204-HĐBT ngày 30/12/1982 lập huyện Hàm Thuận Bắc gồm 12 xã của huyện Hàm Thuận (trong đó có Hàm Liêm, Hàm Chính) và xã La Dạ của huyện Đức Linh. Từ năm 1992, hai xã thuộc tỉnh Bình Thuận tái lập.
Wikipedia về huyện Hàm Thuận Bắc ghi rằng, theo nhu cầu đô thị hóa quanh thời điểm Phan Thiết lên đô thị loại II (2009), một số vùng giáp ranh như Hàm Liêm, Hàm Thắng, Hàm Hiệp và thị trấn Phú Long được tính tới việc chuyển về Phan Thiết. Năm 2025, Hàm Thắng, Hàm Hiệp, Phú Long đã về các phường mới; Hàm Liêm vẫn là xã.
Ngày 16/6/2025, Nghị quyết 1671/NQ-UBTVQH15 sắp xếp hai xã Hàm Liêm và Hàm Chính thành xã Hàm Liêm, hiệu lực 1/7/2025. Xã có 13 thôn; tháng 6/2026 gom còn 7 thôn.
Dân cư và xã hội
Bảy thôn hiện nay là Bình An, Hàm Chính, Hội Nhơn An Phú, Ninh Thuận, Thuận Dân, Thuận Thắng và Thuận Thành. Thôn Ninh Thuận được giữ nguyên tên khi sắp xếp năm 2026. Dân cư chủ yếu là người Kinh, sống theo thôn xóm dọc các trục đường từ Phan Thiết lên Ma Lâm.
Với hơn 31 nghìn người, Hàm Liêm là xã đông dân của vùng Hàm Thuận Bắc cũ. Tôn giáo phổ biến trong huyện cũ gồm Phật giáo, Công giáo, Tin Lành và tín ngưỡng dân gian. Trường học và trạm y tế kế thừa từ hai xã cũ; gần Phan Thiết nên cư dân tiếp cận dễ các bệnh viện, trường tuyến tỉnh.
Wikipedia ghi nhận liệt sĩ, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Hội (1931–1974) trong mục danh nhân của xã.
Kinh tế
Nông nghiệp là chính. Wikipedia mô tả Hàm Thuận Bắc là huyện thuần nông, đời sống tăng rõ rệt nhờ cây thanh long, nhiều trang trại thanh long hình thành cùng rừng cao su và cây ăn trái. Hàm Liêm, nằm trong vùng đồng bằng và gò đồi sát Phan Thiết, là một phần của vùng trồng ấy; bên cạnh là lúa và hoa màu nơi có nước.
Ngoài trồng trọt, xã có chăn nuôi hộ gia đình và các dịch vụ nhỏ dọc trục đường nối với Phan Thiết; tư liệu đã tra không ghi khu công nghiệp trên địa bàn.
Văn hóa
Đời sống văn hóa mang nếp làng người Việt vùng ven Phan Thiết: đình, chùa, nhà thờ theo các cộng đồng tôn giáo, lễ Tết và các dịp cúng giỗ theo tín ngưỡng thờ tổ tiên. Tư liệu đã tra chưa ghi di tích được xếp hạng trên địa bàn xã.
Trong ký ức địa phương, Hàm Liêm gắn với các nhân vật thời kháng chiến như Anh hùng Nguyễn Hội được Wikipedia ghi nhận.
Hành chính
Địa chỉ mới ghi: “thôn …, xã Hàm Liêm, tỉnh Lâm Đồng”. Thủ tục hành chính làm tại trung tâm phục vụ hành chính công xã, trụ sở ở Hàm Liêm cũ.
Bản đồ Xã Hàm Liêm
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Hàm Liêm được lập từ 2 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1671/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Hàm Chính | Huyện Hàm Thuận Bắc | Tỉnh Bình Thuận | toàn bộ |
| Xã Hàm Liêm | Huyện Hàm Thuận Bắc | Tỉnh Bình Thuận | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Hàm Liêm gồm những xã cũ nào?
Gồm xã Hàm Liêm và xã Hàm Chính của huyện Hàm Thuận Bắc cũ, theo Nghị quyết 1671/NQ-UBTVQH15, từ 1/7/2025.
Tên Hàm Liêm có nghĩa là gì?
“Hàm” là chữ đầu chung của nhiều xã huyện Hàm Thuận cũ (咸, “đều, khắp”); “Liêm” thường là 廉 — thanh liêm, ngay thẳng.
Diện tích, dân số xã Hàm Liêm?
113,81 km² và 31.253 người (số liệu sắp xếp năm 2025).
Xã Hàm Liêm cách Phan Thiết bao xa?
Khoảng 15 km về phía bắc khu trung tâm Phan Thiết cũ.
Xã Hàm Liêm có bao nhiêu thôn?
7 thôn (từ tháng 6/2026): Bình An, Hàm Chính, Hội Nhơn An Phú, Ninh Thuận, Thuận Dân, Thuận Thắng, Thuận Thành.
Cùng Huyện Hàm Thuận Bắc trước đây
- Phường Bình Thuận 47.858
- Phường Hàm Thắng 54.544
- Xã Đông Giang 5.131
- Xã Hàm Thuận 50.680
- Xã Hàm Thuận Bắc 29.855
- Xã Hồng Sơn 29.875
- Xã La Dạ 9.435
← Toàn bộ 124 xã, phường của Lâm Đồng Tra tên xã cũ → mới