Tuy Phong là xã miền núi phía bắc vùng Tuy Phong cũ, giáp Khánh Hòa, tỉnh Lâm Đồng, lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1671/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở xã Phan Dũng và một phần xã Phong Phú. Diện tích 444,1 km², dân số 9.510 người.
Tổng quan
Tuy Phong là một xã miền núi của tỉnh Lâm Đồng, cách Phan Thiết khoảng 90 km về phía đông bắc. Xã chiếm toàn bộ vùng núi phía bắc của huyện Tuy Phong cũ, giáp tỉnh Khánh Hòa (vùng Ninh Thuận cũ) ở phía bắc và đông.
Xã rộng 444,1 km² nhưng chỉ có 9.510 người (số liệu sắp xếp năm 2025), mật độ khoảng 21 người/km² — tương phản rõ với hai xã ven biển Phan Rí Cửa, Liên Hương đông dân ngay phía nam. Trụ sở đặt tại UBND xã Phong Phú cũ.
Xã mới gồm trọn xã Phan Dũng và một phần xã Phong Phú; phần còn lại của Phong Phú về xã Phan Rí Cửa. Wikipedia mô tả xã nằm trong một lòng chảo bao quanh bởi các dãy núi lớn, với hai hồ chứa nước Sông Lòng Sông và Phan Dũng.
Tên gọi và ý nghĩa
Nguồn gốc: xã mới không lấy tên Phan Dũng hay Phong Phú mà giữ tên huyện Tuy Phong. Tên Phan Dũng còn trong tên thôn Phan Dũng.
Phân tích Hán Việt. Wikipedia tiếng Trung ghi huyện là 綏豐縣. 綏 (tuy) nghĩa là vỗ yên, làm cho yên ổn; 豐 (phong) là dồi dào, được mùa. Tuy Phong vì thế mang nghĩa “yên ổn và sung túc”. Vùng Bình Thuận thời Nguyễn còn có các huyện Tuy Lý, Tuy Định cùng mở đầu bằng âm “Tuy”; tư liệu đã tra không cho chữ Hán của hai tên này.
Lịch sử tên. Wikipedia về tỉnh Bình Thuận ghi năm 1831 vua Minh Mạng đặt hai phủ Ninh Thuận, Hàm Thuận và hai huyện Tuy Phong, Tuy Định. Wikipedia về huyện Tuy Phong lại ghi địa danh này có từ “năm Minh Mạng thứ 13 (1827)” khi đặt phủ Ninh Thuận gồm hai huyện Yên Phước và Tuy Phong — mốc năm này tự mâu thuẫn (năm Minh Mạng thứ 13 là 1832). Thời Việt Nam Cộng hòa có quận Tuy Phong; sau 1975 nhập vào huyện Bắc Bình, năm 1982 tái lập, đến 30/6/2025.
Trùng tên: không có đơn vị cấp xã nào khác mang tên Tuy Phong.
Địa lý
Theo Wikipedia tiếng Việt, xã Tuy Phong giáp xã Phước Hà (tỉnh Khánh Hòa) ở phía đông; xã Anh Dũng (tỉnh Khánh Hòa) ở phía bắc; các xã Phan Sơn và Tà Năng ở phía tây; các xã Bắc Bình và Hải Ninh ở phía tây nam; các xã Vĩnh Hảo và Liên Hương ở phía đông nam; xã Phan Rí Cửa ở phía nam.
Wikipedia mô tả địa hình gồm ba dạng: núi cao, trung bình và thấp (chủ yếu, ở phía bắc giáp Lâm Đồng cũ); đồi ở phía nam và tây; bậc thềm cao ven sông Lòng Sông. Địa hình cao dần từ nam lên bắc, nhiều khe lớn, khó bố trí sản xuất và mở đường, giữ nước kém. Đất phổ biến là đất cát trầm tích sông biển và đất đỏ vàng trên đá macma axit, khả năng giữ nước và phân kém.
Khí hậu nhiệt đới gió mùa hai mùa; nhiệt độ trung bình năm khoảng 26,6 °C, lượng mưa trung bình năm chỉ khoảng 540 mm, độ ẩm 80–83%. Dòng chảy chính là sông Tà Hoàng chảy xuống Tân Phú, Tân Lê, Chu Rí rồi về sông Lòng Sông, có nước quanh năm; chế độ dòng chảy điều tiết bởi hồ Sông Lòng Sông và hồ Phan Dũng.
Lịch sử
Wikipedia về Tuy Phong ghi từ đầu thế kỷ XVII, do chiến tranh Trịnh – Nguyễn, người Đàng Ngoài vào vùng ven biển bắc Bình Thuận lập nghiệp. Năm 1886 (Đồng Khánh thứ 4), đạo Ninh Thuận nhập tỉnh Khánh Hòa nhưng huyện Tuy Phong vẫn thuộc Bình Thuận, theo Đại Nam nhất thống chí.
Sau năm 1975, Phan Dũng và Phong Phú là xã của huyện Bắc Bình, tỉnh Thuận Hải. Ngày 30/12/1982, Quyết định 204-HĐBT tách 10 xã và thị trấn Phan Rí Cửa để tái lập huyện Tuy Phong, trong đó có Phan Dũng, Phong Phú. Từ 1992, huyện thuộc tỉnh Bình Thuận.
Ngày 16/6/2025, Nghị quyết 1671/NQ-UBTVQH15 sắp xếp xã Phan Dũng và một phần xã Phong Phú thành xã Tuy Phong, hiệu lực 1/7/2025. Xã có 6 thôn (1, 2, La Bá, Phan Dũng, Tuy Tịnh 1, Tuy Tịnh 2); ngày 22/6/2026, Nghị quyết 17/NQ-HĐND sắp xếp còn 5 thôn.
Dân cư và xã hội
Năm thôn hiện nay: 1, 2, Phan Dũng, Tuy Tịnh 1 và Tuy Tịnh 2. Dân cư khoảng 9,5 nghìn người trên địa bàn rộng hơn 440 km².
Wikipedia về tỉnh Bình Thuận ghi người Chăm, Raglai là hai dân tộc đông nhất sau người Kinh của tỉnh cũ; tư liệu đã tra không có cơ cấu dân tộc riêng của xã Tuy Phong. Trường học, trạm y tế kế thừa từ hai xã cũ.
Kinh tế
Nông – lâm nghiệp là chính, chịu ràng buộc của đất cát, đất đỏ vàng nghèo nước và lượng mưa rất thấp. Hồ Sông Lòng Sông và hồ Phan Dũng giữ vai trò điều tiết nước cho sản xuất. Ở cấp huyện cũ, Wikipedia ghi nông nghiệp Tuy Phong chủ yếu là lúa, dừa, điều, đặc sản thuốc lá; chăn nuôi bò, dê, cừu.
Wikipedia về tỉnh Bình Thuận nhắc việc xây dựng thử nghiệm nhà máy phong điện tại huyện Tuy Phong; tư liệu đã tra không nói rõ vị trí.
Văn hóa
Tư liệu đã tra chưa ghi di tích được xếp hạng trên địa bàn xã. Ở cấp huyện cũ, Wikipedia nêu các điểm như chùa Cổ Thạch, Gành Son, đình Bình An, lăng Ngư ông Nam Hải — đều thuộc các xã ven biển phía nam (Liên Hương, Phan Rí Cửa).
Cảnh quan lòng chảo núi với hai hồ chứa là nét tự nhiên riêng của xã so với dải ven biển khô cát.
Hành chính
Địa chỉ mới ghi: “thôn …, xã Tuy Phong, tỉnh Lâm Đồng”. Cư dân phần Phong Phú cũ cần đối chiếu: một phần thuộc xã Tuy Phong, phần còn lại thuộc xã Phan Rí Cửa.
Bản đồ Xã Tuy Phong
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Tuy Phong được lập từ 2 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1671/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Phan Dũng | Huyện Tuy Phong | Tỉnh Bình Thuận | toàn bộ |
| Xã Phong Phú | Huyện Tuy Phong | Tỉnh Bình Thuận | một phần |
Hỏi đáp nhanh
Xã Tuy Phong gồm những đơn vị cũ nào?
Gồm xã Phan Dũng và một phần xã Phong Phú của huyện Tuy Phong cũ, theo Nghị quyết 1671/NQ-UBTVQH15, từ 1/7/2025.
Tên Tuy Phong có nghĩa là gì?
Viết 綏豐: tuy là vỗ yên, phong là dồi dào — “yên ổn và sung túc”. Xã giữ tên huyện Tuy Phong có từ thời Minh Mạng.
Diện tích, dân số xã Tuy Phong?
444,1 km² và 9.510 người (số liệu sắp xếp năm 2025), mật độ khoảng 21 người/km².
Xã Tuy Phong giáp tỉnh nào?
Giáp tỉnh Khánh Hòa (các xã Phước Hà, Anh Dũng) ở phía đông và phía bắc.
Thị trấn Liên Hương có thuộc xã Tuy Phong không?
Không. Liên Hương (huyện lỵ Tuy Phong cũ) là xã Liên Hương riêng; xã Tuy Phong gồm Phan Dũng và một phần Phong Phú.
Cùng Huyện Tuy Phong trước đây
- Xã Liên Hương 70.737
- Xã Phan Rí Cửa 86.813
- Xã Vĩnh Hảo 15.509
← Toàn bộ 124 xã, phường của Lâm Đồng Tra tên xã cũ → mới