Tà Năng là xã thuộc tỉnh Lâm Đồng, thành lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1671/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở toàn bộ hai xã Tà Năng và Đa Quyn của huyện Đức Trọng cũ. Xã rộng 258,33 km², dân số 13.077 người.
Tổng quan
Theo Wikipedia tiếng Việt, điểm nằm ở trung tâm nhất của tỉnh Lâm Đồng mới – trải từ biên giới Campuchia ra tới đảo Phú Quý – rơi vào xã Tà Năng. Xã là vùng đồi núi phía đông nam Đức Trọng cũ, nơi cao nguyên đổ xuống duyên hải; giới đi bộ đường dài biết đến nơi đây qua cung đường Tà Năng – Phan Dũng, tuyến trekking băng đồi cỏ và rừng thông xuống vùng Tuy Phong.
Diện tích 258,33 km² – rộng nhất trong sáu xã kế thừa Đức Trọng – nhưng chỉ có 13.077 người (31/12/2024), mật độ khoảng 51 người/km². Trụ sở đặt tại UBND xã Tà Năng cũ. Theo Wikipedia, xã cách trung tâm Đà Lạt cũ khoảng 75 km về phía nam và có 8 thôn: Cha Rang Hao, Chơ Rung, Đoàn Kết, Ma Bó, Tà Sơn, Tân Hạ, Toa Cát, Tou Neh. Xã thuộc tỉnh Lâm Đồng.
Tên gọi và ý nghĩa
Tên xã kế thừa xã Tà Năng, lập năm 1986. Đây là tên gốc tiếng dân tộc bản địa, không có nghĩa Hán Việt; các nguồn đã tra không giải thích nghĩa của “Tà Năng”, nên không suy đoán. Âm đầu “Tà” có mặt trong nhiều địa danh vùng này – Tà Hine, Tà Nung (Đà Lạt), Tà Đùng (Đắk Nông cũ) – nhưng nghĩa chung của thành tố ấy cũng chưa có nguồn xác nhận.
Tên xã cũ Đa Quyn (lập năm 2009) cũng là tên bản địa; âm “Đa” gần với “đạ” – theo Wikipedia, là âm của từ chỉ nước, nguồn nước trong ngôn ngữ các dân tộc Tây Nguyên. Phần còn lại của tên chưa tìm được nguồn giải nghĩa.
Tên Tà Năng còn được biết rộng rãi qua cung đường trekking Tà Năng – Phan Dũng. Cả nước không có xã nào khác trùng tên.
Địa lý
Theo Wikipedia tiếng Việt, xã giáp Quảng Lập và Đơn Dương ở phía bắc, Đức Trọng ở phía tây bắc, Tà Hine ở phía tây, Phan Sơn ở phía nam, Tuy Phong ở phía đông nam và xã Anh Dũng của tỉnh Khánh Hòa ở phía đông.
Địa hình là núi và đồi, thuộc vùng chuyển tiếp từ cao nguyên Nam Tây Nguyên xuống duyên hải Nam Trung Bộ. Theo tài liệu huyện Đức Trọng cũ, khu vực phía đông nam huyện (các xã vùng Loan) có độ cao 950–1.050 m, cao nhất 1.341 m, địa hình chia cắt, khá hiểm trở; nhóm đất mùn đỏ vàng ở các xã vùng Loan và phía bắc hiện là rừng thứ sinh, cần duy trì bảo vệ. Cảnh quan nổi bật là đồi cỏ liên hoàn xen rừng thông ba lá, thung lũng suối và cụm thác đá.
Lịch sử
Từ xã Loan
Năm 1976, cả vùng này thuộc xã Loan của huyện Đơn Dương. Ngày 28/3/1983, Quyết định 22-HĐBT chia xã Loan thành Đà Loan và Ninh Loan. Ngày 6/6/1986, Quyết định 67-HĐBT lập xã Tà Năng trên 23.500 ha và 1.734 người của xã Đà Loan.
Về Đức Trọng, tách Đa Quyn
Ngày 24/10/1987, Quyết định 157-HĐBT chuyển Tà Năng (cùng Đà Loan, Ninh Loan, Tà Hine) từ Đơn Dương sang Đức Trọng. Ngày 6/3/2009, Nghị định 10/NĐ-CP lập xã Đa Quyn trên 17.152,98 ha và 3.212 người của Tà Năng; Tà Năng còn 8.753 ha với 4.722 người.
Sắp xếp năm 2025
Nghị quyết 1671/NQ-UBTVQH15 nhập toàn bộ Đa Quyn và Tà Năng thành xã Tà Năng từ 1/7/2025.
Dân cư – xã hội
Dân cư thưa, sống ở các thôn dọc đường liên xã và thung lũng. Phần lớn tên thôn – Cha Rang Hao, Chơ Rung, Ma Bó, Toa Cát, Tou Neh – mang âm gốc bản địa, cho thấy đây là vùng cư trú của đồng bào dân tộc thiểu số tại chỗ – Wikipedia ghi người Cơ Ho là cộng đồng cư trú truyền thống ở đầu Lâm Đồng của cung đường Tà Năng – Phan Dũng – bên cạnh các thôn người Kinh như Đoàn Kết, Tân Hạ. Trường học, trạm y tế có ở cả hai vùng xã cũ.
Kinh tế
Nông – lâm nghiệp là chính: cà phê, lúa, hoa màu trên các vùng đất ít dốc; phần lớn diện tích là rừng được giao khoán bảo vệ. Theo tài liệu huyện Đức Trọng cũ, trên địa bàn xã Tà Năng có mỏ vàng với trữ lượng lớn. Du lịch đi bộ đường dài theo cung Tà Năng – Phan Dũng mang lại nguồn thu dịch vụ cho người dẫn đường, homestay, vận chuyển địa phương.
Du lịch
Cung đường Tà Năng – Phan Dũng là đường mòn đi bộ nhiều ngày ở vùng giáp ranh Lâm Đồng – Khánh Hòa, thường được mô tả dài hơn 50 km, xuất phát ở xã Tà Năng và kết thúc ở xã Tuy Phong, chênh cao khoảng hơn 600 m, đi 2–3 ngày. Báo chí du lịch xếp tuyến vào nhóm cung trekking đẹp nhất Việt Nam, đồng thời luôn cảnh báo rủi ro nếu đi tự phát, không có người dẫn đường bản địa; địa phương đã bổ sung biển chỉ dẫn, khuyến cáo an toàn và tăng quản lý để bảo vệ rừng. Độ cao toàn tuyến giảm từ khoảng 1.100 m phía Tà Năng xuống khoảng 500 m phía Phan Dũng; mốc nhận diện lớn là trụ bê tông đánh dấu ranh giới Lâm Đồng – Khánh Hòa với tầm nhìn 360 độ. Sau các tai nạn năm 2017–2018, Sở Văn hóa – Thể thao – Du lịch hai tỉnh Lâm Đồng và Bình Thuận khi đó đã lắp biển chỉ đường, cảnh báo song ngữ và yêu cầu các đoàn đăng ký thông tin ở đầu tuyến.
Văn hóa
Văn hóa cộng đồng gắn với đời sống của đồng bào dân tộc thiểu số tại chỗ: nương rẫy, cồng chiêng, các lễ cúng theo mùa. Các nguồn đã tra không ghi nhận di tích được xếp hạng trên địa bàn.
Hành chính
Địa chỉ mới ghi “thôn …, xã Tà Năng, tỉnh Lâm Đồng”. Người dân Đa Quyn cũ cập nhật giấy tờ theo xã mới; trụ sở xã đặt tại UBND xã Tà Năng cũ.
Bản đồ Xã Tà Năng
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Tà Năng được lập từ 2 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1671/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Đa Quyn | Huyện Đức Trọng | Tỉnh Lâm Đồng | toàn bộ |
| Xã Tà Năng | Huyện Đức Trọng | Tỉnh Lâm Đồng | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Tà Năng gồm những xã cũ nào?
Toàn bộ hai xã Tà Năng và Đa Quyn của huyện Đức Trọng cũ.
Tên Tà Năng có nghĩa là gì?
Tên gốc tiếng dân tộc bản địa, không có nghĩa Hán Việt; các nguồn chưa giải thích nghĩa.
Cung đường Tà Năng – Phan Dũng dài bao nhiêu?
Thường được mô tả dài hơn 50 km, xuất phát từ xã Tà Năng, kết thúc ở xã Tuy Phong, đi 2–3 ngày; nên đi cùng người dẫn đường bản địa.
Xã Đa Quyn được lập khi nào?
Ngày 6/3/2009 theo Nghị định 10/NĐ-CP, tách từ xã Tà Năng.
Diện tích và dân số xã là bao nhiêu?
258,33 km² và 13.077 người (31/12/2024).
Cùng Huyện Đức Trọng trước đây
- Xã Đinh Văn Lâm Hà 48.702
- Xã Đức Trọng 85.163
- Xã Hiệp Thạnh 51.310
- Xã Ninh Gia 16.311
- Xã Tà Hine 23.027
- Xã Tân Hội 28.979
← Toàn bộ 124 xã, phường của Lâm Đồng Tra tên xã cũ → mới