Tà Hine là xã thuộc tỉnh Lâm Đồng, thành lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1671/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở toàn bộ ba xã Đà Loan, Ninh Loan và Tà Hine của huyện Đức Trọng cũ. Xã rộng 128,69 km², dân số 23.027 người.
Tổng quan
Ba xã hợp thành xã Tà Hine cùng một gốc: xã Loan của huyện Đơn Dương sau năm 1975. Xã Loan được chia đôi năm 1983, rồi từ một nửa của nó tách tiếp ra Tà Hine năm 1986; gần bốn mươi năm sau, cả ba hợp lại trên đúng vùng đất ấy. Tài liệu huyện Đức Trọng cũ gọi chung khu này là “các xã vùng Loan”, ở phía nam huyện, giáp vùng Bắc Bình của Bình Thuận cũ.
Diện tích 128,69 km², dân số 23.027 người (31/12/2024), mật độ khoảng 179 người/km². Trụ sở đặt tại UBND xã Tà Hine cũ. Theo Wikipedia tiếng Việt, xã cách trung tâm Đà Lạt cũ khoảng 60 km về phía nam; năm 2026 xã có 12 thôn: B'Liang, Đà An, Đà Giang, Đà Lâm, Đà R'Giềng, Đà Thọ, Ma Am, Nam Hải, Ninh Hải, Phú Cao, Thịnh Long, Trung Hậu. Xã thuộc tỉnh Lâm Đồng.
Tên gọi và ý nghĩa
Tên xã kế thừa xã Tà Hine. Theo Wikipedia tiếng Việt, tên này đọc là “Tà Hin”, dù chữ viết chính thức có “e” ở cuối. Đây là tên gốc tiếng dân tộc bản địa, không có nghĩa Hán Việt, và các nguồn đã tra không giải thích nghĩa, nên được ghi là chưa xác định.
Hai tên xã cũ còn lại cùng chung tiếng “Loan” của xã Loan gốc: Đà Loan và Ninh Loan (đặt năm 1983). Chữ “Loan” trong trường hợp này là tên riêng của xã cũ; các nguồn không cho biết nó có gốc Hán Việt (như 鸞 – chim loan) hay phiên từ tiếng bản địa, nên không giải nghĩa. Trong khi đó, nhiều thôn mang tiền tố “Đà” (Đà An, Đà Giang, Đà Lâm, Đà Thọ, Đà R'Giềng) – cùng hệ với tên Đà Loan.
Cả nước không có xã nào khác tên Tà Hine. Khi viết, giữ chính tả “Tà Hine” theo nghị quyết dù đọc là “Tà Hin”.
Địa lý
Theo Wikipedia tiếng Việt, xã giáp Đức Trọng ở phía bắc, Ninh Gia ở phía tây, Phan Sơn (vùng Bắc Bình cũ) ở phía nam và Tà Năng ở phía đông.
Theo tài liệu huyện Đức Trọng cũ, khu vực phía đông nam (các xã vùng Loan) có độ cao phổ biến 950–1.050 m, cao nhất 1.341 m, độ dốc lớn, bị chia cắt, khá hiểm trở; nhóm đất đỏ vàng phân bố ở Ninh Loan, Đà Loan, còn nhóm đất mùn đỏ vàng ở vùng cao là rừng thứ sinh cần bảo vệ.
Khí hậu chung của vùng Đức Trọng cũ: nhiệt đới gió mùa nhưng do độ cao trên 900 m nên ôn hòa, biên độ ngày đêm lớn, nắng nhiều; mưa khá điều hòa trong mùa mưa, riêng tháng 8 lượng mưa giảm và có đợt hạn ngắn, thuận lợi cho thu hoạch vụ hè thu; mùa khô kéo dài từ tháng 12 đến tháng 4. Nguồn nước mặt chủ yếu thuộc hệ thống sông Đa Nhim; mùa mưa chiếm tới khoảng 80% lượng dòng chảy cả năm, nên tài liệu huyện nhấn mạnh việc xây hồ chứa, đập dâng, trạm bơm để giữ nước tưới cho cà phê, rau, lúa.
Lịch sử
Xã Loan và các lần chia tách
Năm 1976 cả vùng là xã Loan, huyện Đơn Dương. Ngày 28/3/1983, Quyết định 22-HĐBT tách một phần xã Loan lập xã Đà Loan; phần còn lại đổi tên thành xã Ninh Loan. Ngày 6/6/1986, Quyết định 67-HĐBT lập xã Tà Hine trên 9.300 ha và 1.374 người của Ninh Loan (cùng lúc lập xã Tà Năng từ Đà Loan); sau điều chỉnh, Đà Loan còn 6.300 ha với 4.714 người, Ninh Loan còn 4.600 ha với 2.631 người.
Về Đức Trọng
Ngày 24/10/1987, Quyết định 157-HĐBT chuyển Đà Loan, Ninh Loan, Tà Hine (và Tà Năng) từ Đơn Dương sang huyện Đức Trọng; cùng quyết định này, xã Ninh Gia của Di Linh cũng được chuyển về Đức Trọng.
Sắp xếp năm 2025
Nghị quyết 1671/NQ-UBTVQH15 nhập toàn bộ Đà Loan, Ninh Loan và Tà Hine thành xã Tà Hine từ 1/7/2025.
Dân cư – xã hội
Hơn 23.000 người sống trong xã. Bên cạnh đồng bào dân tộc thiểu số tại chỗ ở các thôn tên bản địa như B'Liang, Ma Am, Đà R'Giềng, vùng Loan có nhiều thôn mang tên Hán Việt (Nam Hải, Ninh Hải, Thịnh Long, Trung Hậu, Phú Cao) của các cộng đồng người Kinh. Huyện Đức Trọng cũ năm 2017 có 178.100 người, đông thứ hai tỉnh Lâm Đồng cũ. Trường học các cấp đến trung học cơ sở và trạm y tế kế thừa từ ba xã.
Kinh tế
Nông nghiệp là chính: cà phê trên đồi, lúa nước và hoa màu ở thung lũng, cây ăn quả. Tài liệu huyện Đức Trọng cũ lưu ý địa hình phía đông nam khá hiểm trở, không thích hợp mở rộng nông nghiệp, nên phần lớn đất dốc là rừng giao khoán bảo vệ. Dịch vụ, buôn bán nhỏ tập trung ở trung tâm các xã cũ.
Văn hóa
Văn hóa xã kết hợp truyền thống của đồng bào bản địa (cồng chiêng, rượu cần) với nếp sinh hoạt của các cộng đồng người Kinh đến lập nghiệp. Các nguồn đã tra không ghi nhận di tích được xếp hạng trên địa bàn; vùng lân cận có hồ thủy điện Đại Ninh (Ninh Gia) và cung đường Tà Năng – Phan Dũng (Tà Năng).
Giao thông
Đường liên xã nối Tà Hine với khu Liên Nghĩa (xã Đức Trọng) và quốc lộ 20 ở phía bắc; phía nam là vùng núi chuyển xuống Phan Sơn, nơi có quốc lộ 28B đi Lương Sơn.
Hành chính
Địa chỉ mới ghi “thôn …, xã Tà Hine, tỉnh Lâm Đồng”. Người dân Đà Loan, Ninh Loan cũ cập nhật giấy tờ theo xã mới; trụ sở xã đặt tại UBND xã Tà Hine cũ.
Bản đồ Xã Tà Hine
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Tà Hine được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1671/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Đà Loan | Huyện Đức Trọng | Tỉnh Lâm Đồng | toàn bộ |
| Xã Ninh Loan | Huyện Đức Trọng | Tỉnh Lâm Đồng | toàn bộ |
| Xã Tà Hine | Huyện Đức Trọng | Tỉnh Lâm Đồng | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Tà Hine gồm những xã cũ nào?
Toàn bộ ba xã Đà Loan, Ninh Loan và Tà Hine của huyện Đức Trọng cũ.
Tên Tà Hine đọc thế nào, nghĩa là gì?
Đọc là Tà Hin. Đây là tên gốc tiếng dân tộc bản địa, không có nghĩa Hán Việt; các nguồn chưa giải thích nghĩa.
Xã Loan cũ là gì?
Xã của huyện Đơn Dương sau 1975; năm 1983 chia thành Đà Loan và Ninh Loan, năm 1986 tách thêm Tà Hine và Tà Năng.
Khi nào vùng này chuyển về Đức Trọng?
Ngày 24/10/1987 theo Quyết định 157-HĐBT.
Diện tích và dân số xã là bao nhiêu?
128,69 km² và 23.027 người (31/12/2024).
Cùng Huyện Đức Trọng trước đây
- Xã Đinh Văn Lâm Hà 48.702
- Xã Đức Trọng 85.163
- Xã Hiệp Thạnh 51.310
- Xã Ninh Gia 16.311
- Xã Tà Năng 13.077
- Xã Tân Hội 28.979
← Toàn bộ 124 xã, phường của Lâm Đồng Tra tên xã cũ → mới