Ninh Gia là xã thuộc tỉnh Lâm Đồng, được giữ nguyên địa giới khi sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025 theo Nghị quyết 1671/NQ-UBTVQH15; trước đó là xã thuộc huyện Đức Trọng. Xã rộng 143,83 km², dân số 16.311 người; hồ thủy điện Đại Ninh nằm trên địa bàn.
Tổng quan
Xã Ninh Gia không nhập với xã nào khi sắp xếp năm 2025 – địa giới, tên gọi giữ nguyên, chỉ bỏ cấp huyện Đức Trọng phía trên. Trên đất xã có lòng hồ thủy điện Đại Ninh chặn sông Đa Nhim, và là điểm cuối của quốc lộ 28B nối từ Lương Sơn (Bắc Bình cũ) lên quốc lộ 20.
Diện tích 143,83 km², dân số 16.311 người (31/12/2024), mật độ khoảng 113 người/km². Trụ sở đặt tại UBND xã Ninh Gia. Theo Wikipedia tiếng Việt, xã cách trung tâm Đà Lạt cũ khoảng 50 km về phía tây nam; sau đợt sắp xếp thôn năm 2026, xã có 7 thôn: Đại Ninh, Đăng Srõn, Hiệp Hòa, Hiệp Thuận, Ninh Hòa, Tân Phú, Thiện Chí. Xã thuộc tỉnh Lâm Đồng.
Tên gọi và ý nghĩa
Tên xã được giữ nguyên như trước sắp xếp. Ninh Gia đã là một xã của huyện Di Linh từ sau năm 1975 (có trong danh sách các xã của Di Linh năm 1979) trước khi chuyển sang Đức Trọng năm 1987. Năm 1979, theo Quyết định 116-CP, huyện Di Linh gồm 12 xã: Di Linh, Ninh Gia, Đinh Lạc, Tân Châu, Sơn Điền, Gung Ré, Đinh Trang Thượng, Đinh Trang Hòa, Tân Thượng, Hòa Bắc, Gia Hiệp và Liên Đầm; Ninh Gia là xã của Di Linh nằm sát ranh giới với huyện Đức Trọng.
Đây là tên Hán Việt, song các nguồn đã tra không ghi chữ Hán hay lý do đặt tên. Theo âm, ninh thường là 寧 (yên ổn, bình yên); gia có thể là 嘉 (tốt đẹp) hoặc 家 (nhà). Tên làng xã thường chọn các chữ mang nghĩa tốt, nên “Ninh Gia” hay được hiểu là yên ổn, tốt lành – nhưng đây chỉ là nghĩa theo âm chữ. Chữ “Ninh” còn gặp ở tên thôn Đại Ninh, Ninh Hòa; tên thủy điện Đại Ninh được đặt theo thôn Đại Ninh, nơi có cầu Đại Ninh trên quốc lộ 20 bắc qua sông Đa Nhim.
Tên thôn Đăng Srõn giữ âm gốc dân tộc bản địa. Cả nước không có xã nào khác tên Ninh Gia.
Địa lý
Theo Wikipedia tiếng Việt, xã giáp Tân Hội ở phía đông bắc, Tân Hà Lâm Hà ở phía tây bắc, Gia Hiệp ở phía tây và tây nam, Tà Hine ở phía đông nam và Đức Trọng ở phía đông.
Theo tài liệu huyện Đức Trọng cũ, khu vực phía nam sông Đa Nhim (Ninh Gia) là đồi, độ cao phổ biến 900–1.000 m, độ dốc 8–15°, có thể phát triển nông nghiệp nhưng cần chú trọng bảo vệ đất. Sông Đa Nhim chảy qua xã và được chặn lại thành hồ chứa Đại Ninh. Khí hậu ôn hòa kiểu cao nguyên, mùa khô từ tháng 12 đến tháng 4.
Lịch sử
Từ Di Linh sang Đức Trọng
Năm 1976, địa bàn Ninh Gia thuộc huyện Di Linh. Ngày 24/10/1987, Quyết định 157-HĐBT chuyển toàn bộ xã Ninh Gia từ Di Linh sang Đức Trọng (cùng lúc chuyển bốn xã Đà Loan, Ninh Loan, Tà Hine, Tà Năng từ Đơn Dương sang).
Thủy điện Đại Ninh
Tháng 5/2003, công trình thủy điện Đại Ninh khởi công; tháng 3/2008 hoàn thành, công suất 300 MW. Đường công vụ phục vụ thi công – đường Lương Sơn – Đại Ninh – được nâng thành quốc lộ 28B năm 2014. Hồ chứa làm ngập thác Gougah ở vùng Phú Hội gần đó.
Năm 2025
Nghị quyết 1671/NQ-UBTVQH15 giữ nguyên toàn bộ diện tích, dân số xã Ninh Gia; từ 1/7/2025 xã trực thuộc tỉnh. Tháng 6/2026 HĐND xã thông qua đề án sắp xếp 9 thôn còn 7, giữ nguyên Đại Ninh, Đăng Srõn, Hiệp Hòa, Hiệp Thuận, Ninh Hòa.
Dân cư – xã hội
Hơn 16.000 người sống trong xã, chủ yếu dọc quốc lộ 20 và quanh vùng hồ. Người Kinh và đồng bào dân tộc thiểu số tại chỗ cùng sinh sống; thôn Đăng Srõn giữ tên gốc bản địa. Xã có trường học các cấp đến trung học cơ sở, trạm y tế.
Kinh tế
Nông nghiệp với cà phê, rau màu, cây ăn quả trên đất đồi; thủy điện Đại Ninh là công trình công nghiệp lớn – Công ty thủy điện Đại Ninh có trụ sở tại xã. Theo Wikipedia, hồ được hình thành bởi hai đập chính Đa Nhim và Đa Queyon, tổng dung tích khoảng 319,8 triệu m³; nước được dẫn qua đường hầm dài 11,2 km xuyên núi xuống nhà máy ở Phan Sơn, chuyển nước từ lưu vực sông Đồng Nai sang lưu vực sông Lũy và cấp nước cho vùng Bình Thuận cũ. Đây là dự án cột nước cao: cột nước thiết kế 627 m (lớn nhất 670 m), xây bằng vốn vay ODA của Chính phủ Nhật Bản; nước sau nhà máy tiếp tục cấp cho thủy điện Bắc Bình rồi chảy ra sông Ta Mai về sông Lũy.
Văn hóa – danh thắng
Lòng hồ Đại Ninh là cảnh quan nổi bật của xã. Cầu Đại Ninh trên quốc lộ 20 là cột mốc quen thuộc của tuyến Thành phố Hồ Chí Minh – Đà Lạt. Các nguồn đã tra không ghi nhận di tích được xếp hạng trên địa bàn.
Giao thông
Quốc lộ 20 chạy qua xã theo hướng tây nam – đông bắc, nối Di Linh với Liên Nghĩa. Quốc lộ 28B dài 69 km bắt đầu từ quốc lộ 1 ở Lương Sơn, qua đèo Đại Ninh (xã Phan Sơn) và kết thúc tại Km 185+600 quốc lộ 20 thuộc xã Ninh Gia, nối vùng ven biển Bình Thuận cũ với cao nguyên.
Hành chính
Địa chỉ mới ghi “thôn …, xã Ninh Gia, tỉnh Lâm Đồng”, bỏ “huyện Đức Trọng”. Trụ sở xã giữ nguyên tại UBND xã Ninh Gia.
Bản đồ Xã Ninh Gia
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Ninh Gia được lập từ 1 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1671/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Ninh Gia | Huyện Đức Trọng | Tỉnh Lâm Đồng | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Ninh Gia có sáp nhập với xã nào không?
Không. Nghị quyết 1671/NQ-UBTVQH15 giữ nguyên toàn bộ diện tích, dân số xã Ninh Gia.
Tên Ninh Gia có nghĩa là gì?
Chưa thấy nguồn ghi chữ Hán. Theo âm, ninh thường là 寧 (yên ổn), gia là 嘉 (tốt đẹp) hoặc 家 (nhà); tên thường hiểu là yên ổn, tốt lành.
Hồ thủy điện Đại Ninh nằm ở đâu?
Hồ chứa trên sông Đa Nhim ở xã Ninh Gia; nhà máy điện ở xã Phan Sơn.
Quốc lộ 28B kết thúc ở đâu?
Tại Km 185+600 quốc lộ 20, thuộc xã Ninh Gia.
Diện tích và dân số xã là bao nhiêu?
143,83 km² và 16.311 người (31/12/2024).
Cùng Huyện Đức Trọng trước đây
- Xã Đinh Văn Lâm Hà 48.702
- Xã Đức Trọng 85.163
- Xã Hiệp Thạnh 51.310
- Xã Tà Hine 23.027
- Xã Tà Năng 13.077
- Xã Tân Hội 28.979
← Toàn bộ 124 xã, phường của Lâm Đồng Tra tên xã cũ → mới