Cốc San là xã của tỉnh Lào Cai nằm ở phía tây phường Lào Cai, trên tuyến quốc lộ 4D và tỉnh lộ 155 đi Sa Pa, giáp biên giới Trung Quốc; xã lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1673/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở ba xã Đồng Tuyển, Tòng Sành và Cốc San. Diện tích 57,2 km², dân số 11.085 người.
Tổng quan
Cốc San là một xã của tỉnh Lào Cai, nằm giữa đô thị cửa khẩu phường Lào Cai và vùng du lịch Sa Pa. Báo Lào Cai gọi xã là “cầu nối” giữa thành phố Lào Cai cũ và Khu du lịch quốc gia Sa Pa. Xã ghép ba vùng đất có lịch sử hành chính khác nhau: Cốc San và Tòng Sành vốn thuộc huyện Bát Xát, Đồng Tuyển từ năm 1979 thuộc thị xã Lào Cai.
Xã có diện tích 57,2 km², dân số 11.085 người, mật độ khoảng 194 người/km². Trụ sở Đảng ủy, HĐND, UBND xã đặt tại thôn Tòng Chú 3 (trụ sở xã Cốc San cũ).
Theo Wikipedia tiếng Việt, xã giáp Trung Quốc ở phía bắc, các xã Tả Phìn và Hợp Thành ở phía nam, phường Lào Cai và phường Cam Đường ở phía đông, xã Bát Xát ở phía tây.
Tên gọi và ý nghĩa
Nguồn gốc: xã mới giữ tên xã Cốc San cũ, nơi đặt trụ sở. Hai tên Đồng Tuyển và Tòng Sành không còn là tên đơn vị hành chính.
Về âm đọc: từ điển trên Wiki Ngôn Ngữ có mục “Cốc San”, định nghĩa là tên một xã của huyện Bát Xát, không nêu chữ gốc. Âm “san” có chữ Hán (như 山, đọc “san” hoặc “sơn” – núi), âm “cốc” cũng có chữ Hán, nhưng không có tư liệu nào cho thấy tên xã được đặt theo chữ Hán. Yếu tố “Cốc” đứng đầu nhiều địa danh vùng Lào Cai — Cốc Lếu, Cốc Mỳ, Cốc San… Riêng tên Cốc Lếu, Wikipedia giải thích từ “Cóoc Réeo” nghĩa là gốc gạo; tuy vậy nghĩa của “Cốc San” chưa có nguồn giải thích, không nên suy ra theo tên Cốc Lếu.
Tên các xã cũ: Đồng Tuyển mang dáng tên Hán Việt; Wikipedia ghi thời Gia Long vùng Đồng Tuyển – Duyên Hải thuộc động Hoa Quán. Tòng Sành (báo chí có khi viết Tòng Xành) là tên gốc tiếng dân tộc, chưa có nguồn giải nghĩa.
Trùng tên: không có đơn vị cấp xã nào khác mang tên Cốc San.
Địa lý
Xã nằm ở vùng chuyển tiếp giữa thung lũng sông Hồng và sườn núi lên Sa Pa. Quốc lộ 4D đi qua vùng Cốc San – Tòng Sành; tỉnh lộ 155 cũng chạy qua xã — đây là các tuyến xe khách Lào Cai – Sa Pa đông đúc. Phía bắc xã giáp đường biên giới với Trung Quốc.
Tài liệu của huyện Bát Xát cũ ghi nhận: đất phù sa ngòi suối tập trung ở Cốc San, thuận thâm canh; mỏ dolomit ở Cốc San; vàng sa khoáng ở Tòng Sành; quặng apatit chạy qua địa bàn. Cảnh quan có thác nước, ruộng bậc thang, hang dơi Ún Tà, thác Tân Sơn và khối đá Chu Cang Hồ; Wikipedia nhắc tới động và thác Cốc San. Trên địa bàn có Nhà máy nước Cốc San.
Lịch sử
- Sau 1975 — Cốc San, Tòng Sành, Đồng Tuyển đều là xã của huyện Bát Xát (tỉnh Hoàng Liên Sơn).
- 16/1/1979 — Quyết định 15-CP sáp nhập xã Đồng Tuyển vào thị xã Lào Cai. Trong chiến tranh biên giới năm 1979, Đồng Tuyển cùng các tiểu khu Cốc Lếu, Duyên Hải, Kim Tân trở thành vành đai trắng và bị giải thể; về sau xã được lập lại và có tên trong danh sách các xã của thị xã, rồi thành phố Lào Cai.
- 11/2/2020 — Nghị quyết 896/NQ-UBTVQH14 chuyển toàn bộ xã Cốc San (19,06 km², 4.390 người) từ huyện Bát Xát về thành phố Lào Cai.
- 16/6/2025 — Nghị quyết 1673/NQ-UBTVQH15 hợp nhất toàn bộ xã Tòng Sành (huyện Bát Xát), Đồng Tuyển và Cốc San (thành phố Lào Cai) thành xã Cốc San mới, hoạt động từ 1/7/2025.
Dân cư – xã hội
Xã có 11.085 người. Người Giáy là cộng đồng nổi bật trong du lịch cộng đồng của xã (ẩm thực, tắm thuốc truyền thống); người Dao giữ lễ cấp sắc; ngoài ra có người Kinh và các dân tộc khác. Các thôn được báo chí nhắc tên gồm Tòng Chú 3, Tòng Sành (Tòng Xành), Tòng Xành 1, Chu Cang Hồ, Ún Tà, Luổng Đơ, An San, Củm Hạ 1.
Năm 2026, xã khám sàng lọc sức khỏe cho 915 người cao tuổi; tổ chức đối thoại về vay vốn, đào tạo nghề, việc làm.
Kinh tế
Thủy sản là thế mạnh: xã có khoảng 52 ha mặt nước nuôi với 380 hộ, sản lượng cá nước ngọt khoảng 516 tấn/năm; cá bỗng là đối tượng chính (giá khoảng 400.000 đồng/kg), cùng trắm đen, cá nheo, chép giòn và cá tầm ở vùng cao. Một trang trại ở thôn Luổng Đơ có doanh thu trên 1 tỷ đồng/năm, sản xuất khoảng 30.000 cá bỗng giống mỗi năm.
Nông nghiệp có lúa, rau màu, dưa hấu (được đưa vào sản phẩm du lịch trải nghiệm thu hoạch), quế (có hộ ươm cây giống quế ở Củm Hạ 1). Du lịch: xã đặt mục tiêu tới năm 2030 đón khoảng 1,2 triệu lượt khách, doanh thu khoảng 240 tỷ đồng, nâng lên 150 phòng lưu trú, tạo việc làm cho khoảng 1.000 lao động; tổng vốn dự kiến khoảng 250 tỷ đồng, trong đó 200 tỷ đồng ngân sách cho hạ tầng lõi. Giải leo núi “Cốc San – Sắc vàng mùa thu” mở rộng tổ chức lần thứ II năm 2026.
Văn hóa
- Lễ hội Roóng Poọc (xuống đồng) và Pút Tồng của người Giáy, lễ cấp sắc của người Dao — được xã đưa vào kế hoạch phục dựng, tổ chức định kỳ theo mùa vụ.
- Ẩm thực Giáy, tắm thuốc truyền thống, thêu thổ cẩm — các sản phẩm du lịch cộng đồng ở Tòng Sành, Chu Cang Hồ.
- Cây đa di sản, hang dơi Ún Tà, thác Tân Sơn, cảnh quan đá Chu Cang Hồ — các điểm đến được quy hoạch kết nối đường giao thông.
Bản đồ Xã Cốc San
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Cốc San được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1673/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Đồng Tuyển | Thành phố Lào Cai | Tỉnh Lào Cai | toàn bộ |
| Xã Cốc San | Thành phố Lào Cai | Tỉnh Lào Cai | toàn bộ |
| Xã Tòng Sành | Huyện Bát Xát | Tỉnh Lào Cai | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Cốc San mới gồm những xã cũ nào?
Gồm toàn bộ xã Tòng Sành (huyện Bát Xát cũ), xã Đồng Tuyển và xã Cốc San (thành phố Lào Cai cũ), theo Nghị quyết 1673/NQ-UBTVQH15, hoạt động từ 1/7/2025.
Tên Cốc San có nghĩa là gì?
Cốc San kế thừa tên xã cũ; chưa có tư liệu cho biết tên được đặt theo chữ Hán hay tiếng dân tộc nào, nên nghĩa chưa có nguồn giải thích.
Cốc San nổi tiếng với sản phẩm gì?
Cá bỗng và các loại cá nước ngọt (khoảng 516 tấn/năm), dưa hấu, quế giống; du lịch cộng đồng Giáy ở Tòng Sành, Chu Cang Hồ.
Xã Cốc San nằm trên tuyến đường nào?
Quốc lộ 4D và tỉnh lộ 155 — hai tuyến nối phường Lào Cai với Sa Pa.
Diện tích và dân số xã Cốc San?
Diện tích 57,2 km², dân số 11.085 người (số liệu sắp xếp năm 2025).
Cùng Thành phố Lào Cai, Huyện Bát Xát trước đây
- Phường Cam Đường 67.877
- Phường Lào Cai 76.981
- Xã A Mú Sung 5.955
- Xã Bản Xèo 8.560
- Xã Bát Xát 27.229
- Xã Dền Sáng 12.160
- Xã Gia Phú 28.458
- Xã Hợp Thành 12.514
- Xã Mường Hum 6.814
- Xã Trịnh Tường 12.376
- Xã Y Tý 10.304
← Toàn bộ 99 xã, phường của Lào Cai Tra tên xã cũ → mới