Dền Sáng là xã vùng cao của tỉnh Lào Cai, nằm giữa Y Tý và Mường Hum trên tuyến tỉnh lộ 158, lập ngày 1/7/2025 theo Nghị quyết 1673/NQ-UBTVQH15 trên cơ sở ba xã Dền Thàng, Sàng Ma Sáo và Dền Sáng của huyện Bát Xát cũ. Diện tích 148,2 km², dân số 12.160 người.
Tổng quan
Dền Sáng là một xã của tỉnh Lào Cai, thuộc vùng cao phía tây của huyện Bát Xát cũ, giáp tỉnh Lai Châu. Xã nằm ở khúc giữa tuyến đường từ Mường Hum lên Y Tý, nên là điểm trung chuyển của các cung du lịch vùng cao Bát Xát.
Xã có diện tích 148,2 km² và dân số 12.160 người, mật độ khoảng 82 người/km². Trụ sở Đảng ủy, HĐND, UBND xã đặt tại thôn Dền Sáng (trụ sở xã Dền Sáng cũ).
Ba xã cũ hợp thành mang ba sắc thái: Dền Sáng với bản Dao đỏ và rừng cấm được giữ gìn; Sàng Ma Sáo dưới chân đỉnh Nhìu Cồ San với ruộng bậc thang mùa nước đổ; Dền Thàng nằm ở thung lũng sông Mường Hum, nơi có thủy điện Mường Hum. Các xã láng giềng trong vùng Bát Xát cũ gồm Trịnh Tường và Bản Xèo.
Tên gọi và ý nghĩa
Nguồn gốc: xã mới giữ tên xã Dền Sáng cũ — nơi đặt trụ sở. Hai tên Dền Thàng và Sàng Ma Sáo không còn là tên đơn vị hành chính.
Không phải tên Hán Việt. Âm “dền” không có chữ Hán Việt; âm “sáng” tuy có chữ Hán (như 創 “sáng tạo”) nhưng trong tên này không mang nghĩa Hán Việt, cũng không phải chữ “sáng” trong tiếng Việt. “Dền Sáng” và “Dền Thàng” là hai địa danh cùng yếu tố “dền”, đều là tên gốc tiếng dân tộc vùng cao Bát Xát được ghi theo âm. Nghĩa của hai tên này chưa có nguồn giải thích đáng tin cậy.
Tên Sàng Ma Sáo thì có lời giải: theo Báo Lào Cai, trong tiếng Mông “Sàng Ma Sáo” có nghĩa là “núi Mào Gà”. Tên này hiện vẫn được dùng cho khu tái định cư Sàng Ma Sáo và cho vùng ruộng bậc thang nổi tiếng của xã. Một số tài liệu viết “Sảng Ma Sáo”; văn bản sắp xếp năm 2025 dùng “Sàng Ma Sáo”.
Trùng tên: không có đơn vị cấp xã nào khác mang tên Dền Sáng.
Địa lý
Theo Wikipedia tiếng Việt, Dền Sáng giáp xã Y Tý ở phía bắc, xã Mường Hum ở phía nam, các xã Trịnh Tường và Bản Xèo ở phía đông, tỉnh Lai Châu ở phía tây.
Địa hình núi cao, độ dốc lớn, thung lũng hẹp. Điểm cao nổi bật là đỉnh Nhìu Cồ San (2.965 m) ở vùng Sàng Ma Sáo, dưới chân là dãy Hoàng Liên Sơn. Tài liệu thổ nhưỡng của huyện cũ ghi nhận các nhóm đất mùn trên núi cao ở vùng Sàng Ma Sáo, như khu Mào Mù Sủi, với rừng hỗn giao sa mu, pơ mu, sồi, giẻ.
Sông Mường Hum (thượng nguồn ngòi Phát) chảy qua vùng Dền Thàng; thủy điện Mường Hum (32 MW) xây trên sông này ở đất hai xã cũ Bản Xèo và Dền Thàng, hoàn thành năm 2011. Khí hậu mát quanh năm, mùa lạnh kéo dài từ tháng 11 tới tháng 4 năm sau.
Địa hình dốc khiến vùng này dễ bị sạt lở, lũ quét. Mưa lũ do hoàn lưu bão Yagi (năm 2024) gây thiệt hại nặng ở thôn Nậm Pẻn 2; khu tái định cư Sàng Ma Sáo được xây trên một quả đồi lớn cạnh đường Dền Sáng – Y Tý để đón khoảng 60 hộ dân vùng lũ.
Lịch sử
Dền Sáng, Dền Thàng và Sàng Ma Sáo đều là xã của huyện Bát Xát từ sau năm 1975, khi huyện thuộc tỉnh Hoàng Liên Sơn với 26 xã; từ 12/8/1991 thuộc tỉnh Lào Cai tái lập. Trong đợt sắp xếp năm 2020, cả ba xã giữ nguyên.
16/6/2025 — Nghị quyết 1673/NQ-UBTVQH15 hợp nhất toàn bộ diện tích và dân số ba xã Dền Thàng, Sàng Ma Sáo và Dền Sáng thành xã Dền Sáng mới; xã hoạt động từ 1/7/2025.
Sau sắp xếp, xã tổ chức đại hội Mặt trận Tổ quốc nhiệm kỳ mới và năm 2026 tổ chức Lễ hội văn hóa truyền thống các dân tộc của xã — lần đầu dưới tên đơn vị mới.
Dân cư – xã hội
Xã có 12.160 người, chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số. Người Dao đỏ là cộng đồng gắn với tên Dền Sáng: Báo Lào Cai gọi thôn Dền Sáng là “bản Dao đỏ” với khu rừng cấm được bảo vệ qua nhiều thế hệ; năm 2011 cụm thôn trung tâm xã Dền Sáng được công nhận là điểm du lịch cộng đồng gắn với văn hóa người Dao đỏ. Người Mông sinh sống nhiều ở vùng Sàng Ma Sáo — các hộ ở thôn Nậm Pẻn 2 chuyển về khu tái định cư là người Mông.
Khu tái định cư Sàng Ma Sáo được thiết kế theo kiến trúc nhà truyền thống của người Mông, các dãy nhà chạy theo đường đồng mức như ruộng bậc thang; việc xây dựng kéo dài hơn năm tháng, có sự tham gia của bộ đội thi công cả ngày lẫn đêm.
Giáo dục, y tế theo mô hình xã vùng cao: trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở bán trú đặt ở trung tâm các xã cũ, trạm y tế xã; truyền thông cộng đồng được tổ chức bằng nhiều hình thức phù hợp người dân tộc thiểu số.
Kinh tế
Sản xuất nông – lâm nghiệp là chính: lúa ruộng bậc thang một vụ (cấy khoảng tháng 5–6 khi mưa đầu mùa đổ nước), ngô, thảo quả dưới tán rừng, chăn nuôi gia súc. Rượu thóc Dền Sáng có mặt trong lễ hội rượu của Bát Xát cùng các loại rượu thóc vùng cao khác.
Thủy điện Mường Hum là công trình công nghiệp lớn trên địa bàn. Du lịch cộng đồng đang được khai thác dựa vào vị trí trên cung Sa Pa – Mường Hum – Y Tý, ruộng bậc thang Sàng Ma Sáo, văn hóa Dao đỏ và các nghề như nuôi ong, thêu thổ cẩm, tắm lá thuốc mà các tài liệu giới thiệu du lịch của vùng thường nhắc tới.
Văn hóa
- Lễ cúng rừng của người Dao đỏ thôn Dền Sáng, tổ chức vào ngày mồng 1 và mồng 2 âm lịch tại khu rừng cấm của thôn (có năm vào 2/2 âm lịch), cầu cho rừng xanh, bản yên.
- Trang phục Dao đỏ với khăn đội đầu màu đỏ và áo thêu hoa văn, vẫn được mặc thường ngày và trong lễ tết.
- Lễ hội văn hóa truyền thống các dân tộc xã Dền Sáng (2026) với kéo co, đẩy gậy, nhảy bao bố.
Hội Gầu Tào của người Mông và lễ cấp sắc, tết nhảy của người Dao là những sinh hoạt văn hóa chung của vùng cao Bát Xát cũ, trong đó có Dền Sáng.
Bản đồ Xã Dền Sáng
Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗
Xã, phường cũ hợp thành
Xã Dền Sáng được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1673/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:
| Đơn vị cũ | Huyện, quận, thị xã cũ | Tỉnh cũ | Phạm vi |
|---|---|---|---|
| Xã Dền Sáng | Huyện Bát Xát | Tỉnh Lào Cai | toàn bộ |
| Xã Dền Thàng | Huyện Bát Xát | Tỉnh Lào Cai | toàn bộ |
| Xã Sàng Ma Sáo | Huyện Bát Xát | Tỉnh Lào Cai | toàn bộ |
Hỏi đáp nhanh
Xã Dền Sáng mới gồm những xã cũ nào?
Gồm toàn bộ ba xã Dền Thàng, Sàng Ma Sáo và Dền Sáng của huyện Bát Xát cũ, theo Nghị quyết 1673/NQ-UBTVQH15, hoạt động từ 1/7/2025.
Tên Dền Sáng có nghĩa là gì?
Dền Sáng là tên gốc tiếng dân tộc vùng cao, không phải tên Hán Việt; nghĩa của tên chưa có nguồn giải thích thống nhất.
Sàng Ma Sáo nghĩa là gì?
Theo Báo Lào Cai, trong tiếng Mông “Sàng Ma Sáo” có nghĩa là “núi Mào Gà”. Đây là tên một xã cũ, nay thuộc xã Dền Sáng.
Đỉnh Nhìu Cồ San cao bao nhiêu?
Khoảng 2.965 m, ở vùng Sàng Ma Sáo, nay thuộc xã Dền Sáng.
Diện tích và dân số xã Dền Sáng?
Diện tích 148,2 km², dân số 12.160 người (số liệu sắp xếp năm 2025).
Cùng Huyện Bát Xát trước đây
- Xã A Mú Sung 5.955
- Xã Bản Xèo 8.560
- Xã Bát Xát 27.229
- Xã Cốc San 11.085
- Xã Mường Hum 6.814
- Xã Trịnh Tường 12.376
- Xã Y Tý 10.304
← Toàn bộ 99 xã, phường của Lào Cai Tra tên xã cũ → mới