Phường Tân Mai

Tổng quan

Tân Mai là phường cực đông bắc của tỉnh Nghệ An: phía bắc giáp Thanh Hóa, phía đông là vịnh Bắc Bộ. Bờ biển Quỳnh Lập trải khoảng 10 km từ phía cảng nước sâu Nghi Sơn (Thanh Hóa) xuống Lạch Cờn. Vùng Hoàng Mai cũ có Khu công nghiệp Đông Hồi và dự án cảng nước sâu Đông Hồi.

Theo số liệu sắp xếp năm 2025, phường rộng 51,61 km², dân số 33.894 người, mật độ khoảng 660 người/km². Trụ sở phường đặt tại trụ sở Ủy ban nhân dân thị xã Hoàng Mai cũ. Hai phường cùng gốc thị xã là Hoàng Mai ở phía tây và Quỳnh Mai ở phía nam.

Tên gọi và ý nghĩa

Tên từ đâu ra: Tân Mai là tên mới hoàn toàn, không đơn vị nào trong ba đơn vị hợp thành (Quỳnh Dị, Quỳnh Lộc, Quỳnh Lập) mang tên này. Tên gồm chữ "Tân" và chữ "Mai" – chữ chung của cả ba phường kế thừa thị xã Hoàng Mai (Hoàng Mai, Quỳnh Mai, Tân Mai). Các nguồn đã tra chưa ghi văn bản giải thích lý do chọn chữ "Tân".

Phân tích chữ: Tân trong tên đất gần như luôn là chữ 新 – mới (như tân thời, tân lập). Chữ "Mai" bắt nguồn từ tên Hoàng Mai – tên một tổng của huyện Quỳnh Lưu thời Nguyễn, sau là tên sông, thị trấn, thị xã; chữ Hán của tổng Hoàng Mai chưa tra được văn bản, cách hiểu thường gặp là 梅 (hoa mai). Vì vậy không ghi chữ Hán cho cả tên; nghĩa đơn giản là "vùng Mai mới".

Tên các đơn vị cũ: ba tên Quỳnh Dị, Quỳnh Lộc, Quỳnh Lập đều mang chữ 瓊 (quỳnh) – tiền tố chung của các xã thuộc huyện Quỳnh Lưu. Từ 2025 chúng còn ở tên khu dân cư, tên trường, tên bãi biển (biển Quỳnh Lập).

Trùng tên: tỉnh Phú Thọ có xã Tân Mai. Khi viết địa chỉ cần ghi "phường Tân Mai, tỉnh Nghệ An".

Địa lý

Theo Wikipedia tiếng Việt, phường giáp tỉnh Thanh Hóa ở phía bắc, Hoàng Mai ở phía tây, Quỳnh Mai ở phía nam và vịnh Bắc Bộ ở phía đông.

Địa hình gồm đồng bằng ven biển hẹp, cồn cát và các đồi núi thấp sát biển ở vùng Quỳnh Lập. Bờ biển dài khoảng 10 km, theo Wikipedia còn hoang sơ, với bãi cát vàng xen bãi đá. Kênh nhà Lê – tuyến đường thủy cổ nối Hoa Lư với Đèo Ngang – đi qua địa bàn, nay là một đoạn sông Mai Giang theo cách gọi địa phương. Khí hậu nhiệt đới gió mùa ven biển, chịu bão vào mùa thu và gió mùa đông bắc vào mùa đông.

Lịch sử

Cả ba đơn vị đều thuộc huyện Quỳnh Lưu cho đến năm 2013. Theo Wikipedia tiếng Việt:

• Quỳnh Dị: ngày 24/3/1969 chia thành hai xã Quỳnh Dị và Mai Hùng. Sau đó vùng này thuộc xã Quỳnh Mai; ngày 19/9/1981 xã Quỳnh Mai được chia thành ba xã Quỳnh Vinh, Quỳnh Thiện, Quỳnh Dị. Ngày 3/4/2013 Quỳnh Dị lên phường.
• Quỳnh Lập, Quỳnh Lộc: hai xã có mặt trong danh sách xã của Quỳnh Lưu sau năm 1956, được chuyển sang thị xã Hoàng Mai năm 2013 và giữ là xã.

Ngày 3/4/2013, Nghị quyết 47/NQ-CP lập thị xã Hoàng Mai từ thị trấn Hoàng Mai và chín xã của Quỳnh Lưu. Ngày 16/6/2025, Nghị quyết 1678/NQ-UBTVQH15 hợp Quỳnh Dị, Quỳnh Lộc, Quỳnh Lập thành phường Tân Mai, hoạt động từ 1/7/2025.

Dân cư và xã hội

33.894 người, chủ yếu người Kinh, sống ở các làng ven biển và ven chân đồi. Thị xã Hoàng Mai cũ có khoảng 12% dân số theo Công giáo (Wikipedia). Nghề biển và nông nghiệp là nền sinh kế truyền thống; lớp lao động trẻ chuyển dần sang làm việc trong khu công nghiệp, cảng và dịch vụ.

Trên địa bàn có Bệnh viện Phong – Da liễu Trung ương Quỳnh Lập (cơ sở 1, ở Quỳnh Lập), phục vụ bệnh nhân khu vực phía bắc – theo Wikipedia, đây là bệnh viện tuyến Trung ương duy nhất trên địa bàn tỉnh Nghệ An. Trường lớp phổ thông theo mạng lưới của từng xã phường cũ.

Kinh tế

Theo Wikipedia tiếng Việt, thị xã Hoàng Mai cũ có Khu công nghiệp Đông Hồi, nơi triển khai dự án nhà máy gạch không nung công suất 400 triệu viên/năm của Vicem; tỉnh đang xúc tiến đầu tư cảng nước sâu Đông Hồi, và có dự án tổ hợp nhiệt điện Quỳnh Lập với tổng vốn trên 2 tỷ USD. Tuyến đường Hoàng Mai – Đông Hồi (đường Lê Hoàn) được xây để đưa hàng từ phía tây Nghệ An ra cảng.

Nghề cá, chế biến hải sản và nông nghiệp (lúa, màu trên đất cát, chăn nuôi) vẫn là sinh kế của nhiều hộ. Khu vực Quỳnh Dị gần trung tâm thị xã cũ có thương mại – dịch vụ.

Văn hóa

Wikipedia tiếng Việt ghi trên địa bàn Quỳnh Lập có đền Thượng và đền Hạ. Lễ hội lớn của cả vùng là lễ hội đền Cờn (19–21 tháng Giêng âm lịch) ở phường Quỳnh Mai bên cạnh. Như các làng xứ Nghệ khác, sinh hoạt dòng họ, nhà thờ họ và hát ví, giặm còn đậm nét.

Du lịch

Bãi biển Quỳnh Lập nằm trong khu du lịch biển Quỳnh, chưa được khai thác nhiều: bãi cát vàng xen ghềnh đá, đồi núi sát biển. Đây là điểm tắm biển của người dân vùng Hoàng Mai – Quỳnh Lưu.

Giao thông

Đường Lê Hoàn nối trung tâm Hoàng Mai cũ với Đông Hồi. Tỉnh lộ 537A (đường Trần Định, một phần đường Trần Anh Tông) nối thị xã cũ với vùng bãi ngang ven biển. Quốc lộ 1 và đường sắt Bắc – Nam đi qua phường Hoàng Mai lân cận.

Hành chính

Địa chỉ mới ghi: "…, phường Tân Mai, tỉnh Nghệ An" thay cho "phường Quỳnh Dị / xã Quỳnh Lộc / xã Quỳnh Lập, thị xã Hoàng Mai". Trụ sở phường đặt tại trụ sở Ủy ban nhân dân thị xã Hoàng Mai cũ.

Bản đồ Phường Tân Mai

Ghim đặt tại vị trí trụ sở phường. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Phường Tân Mai được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1678/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Thị xã Hoàng Mai trước đây

• Phường Hoàng Mai 44.474
• Phường Quỳnh Mai 57.988