Phường Trường Thi

Tổng quan

Tên Trường Thi gợi lại trường thi Hương Nam Định – nơi theo Wikipedia triều Nguyễn tổ chức thi Hương, thi Hội, khiến Nam Định từng sánh với Hà Nội, Huế. Phường hiện nay được lập ngày 1/7/2025 từ phường Trường Thi (từ 2024 đã gồm cả phường Văn Miếu và xã Lộc An) và xã Thành Lợi của huyện Vụ Bản (từ 2024 đã gồm cả Tân Thành, Liên Bảo).

Theo số liệu sắp xếp, phường rộng 31,5 km², dân số 69.988 người – đông thứ tư trong 129 đơn vị cấp xã của tỉnh Ninh Bình – mật độ khoảng 2.220 người/km². Trụ sở đặt tại khu Chợ Gạo. Quốc lộ 10 đi qua và sông Đào chảy qua địa bàn (theo Wikipedia).

Vùng Thành Lợi cũ có làng Gạo với lễ hội Thái Bình Xướng Ca được công nhận di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2023, cùng nhiều đền, đình thờ các nhân vật thời Đinh.

Tên gọi và ý nghĩa

Tên phường kế thừa tên phường Trường Thi cũ. Theo Wikipedia, năm 1954 thành lập khu phố Trường Thi thuộc thành phố Nam Định; năm 1985 phường Trường Thi được chia thành Trường Thi và Văn Miếu; năm 2024 Văn Miếu và xã Lộc An nhập trở lại Trường Thi. Tên phường trùng với tên gọi trường thi Nam Định thời Nguyễn – Wikipedia lưu ảnh cảnh lều chõng tại trường thi Nam Định khoa thi Hương năm Canh Tý (1900) – và phố cổ Tràng Thi, Cửa Trường còn giữ tên đến nay.

Chữ Hán là 場試: trường 場 là bãi, nơi chốn; thi 試 là thi, thử. Từ điển nhà giải nghĩa trường thi là "nơi thi cử". Nhà thơ Tú Xương (Trần Tế Xương), người Nam Định, có bài thơ nổi tiếng mở đầu "Nhà nước ba năm mở một khoa / Trường Nam thi lẫn với trường Hà".

Tên xã cũ Thành Lợi là tên ghép năm 1967 từ hai xã Cốc Thành và Lê Lợi của huyện Vụ Bản (theo Wikipedia). Cả nước không có xã, phường nào khác tên Trường Thi.

Địa lý

Theo Wikipedia, phường giáp phường Hồng Quang và xã Nam Trực ở phía đông; xã Hiển Khánh và xã Vụ Bản ở phía tây; các phường Đông A, Nam Định, Thành Nam ở phía bắc; xã Liên Minh ở phía nam. Sông Đào chảy qua phường.

Địa hình đồng bằng phù sa bằng phẳng; phần phía bắc là đô thị nội thành cũ, phần phía nam (Thành Lợi, Tân Thành, Liên Bảo) là làng xã thuộc vùng đất cổ Vụ Bản. Khí hậu cận nhiệt đới ẩm, mùa đông lạnh, mùa hè nóng.

Lịch sử

Phường Trường Thi

Theo bài Wikipedia về phường: năm 1948 lập xã Lộc An (huyện Mỹ Lộc), năm 1950 nhập vào thành phố Nam Định; năm 1954 lập khu phố Trường Thi. Ngày 8/8/1964 Lộc An chuyển về huyện Mỹ Lộc; ngày 13/6/1967 Mỹ Lộc nhập vào thành phố. Ngày 23/4/1985, Quyết định 142-HĐBT lập phường Văn Miếu từ 76 tổ dân phố (9.693 nhân khẩu) của phường Trường Thi. Theo Nghị quyết 1104/NQ-UBTVQH15 (hiệu lực 1/9/2024), phường Văn Miếu và xã Lộc An nhập vào phường Trường Thi.

Xã Thành Lợi

Theo Wikipedia, ngày 13/6/1967 hai xã Cốc Thành và Lê Lợi của huyện Vụ Bản hợp thành xã Thành Lợi; năm 1974 thôn Mỹ Trung của xã Đồng Tâm (giải thể) nhập vào Thành Lợi. Ngày 1/9/2024, xã Tân Thành (4,27 km²) và xã Liên Bảo (10,39 km²) nhập vào Thành Lợi.

Năm 2025

Nghị quyết 1674/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 sắp xếp toàn bộ phường Trường Thi và xã Thành Lợi thành phường Trường Thi, thuộc tỉnh Ninh Bình; phường hoạt động từ 1/7/2025.

Dân cư – xã hội

Phường có 69.988 người, chia thành 26 tổ dân phố theo Wikipedia: Trường Thi 1–6, Văn Miếu 1–4, Lộc An 1–4, Tân Thành 1–2, Thành Lợi 1–6, Liên Bảo 1–4.

Theo Wikipedia, khoảng 10% dân số thành phố Nam Định cũ theo đạo Thiên Chúa; phần lớn cư dân theo Phật giáo, tín ngưỡng thờ Mẫu và thờ thành hoàng.

Kinh tế

Phần đô thị phía bắc phát triển thương mại – dịch vụ; Wikipedia liệt kê các chợ Văn Miếu, Lộc An, Cửa Trường trong hệ thống chợ của thành phố Nam Định cũ. Theo bài Wikipedia về phường, làng Gạo (Thành Lợi) vốn có nghề dệt: thời bao cấp tập trung thành hợp tác xã dệt Thành Lợi gắn với nhà máy dệt Nam Định; nghề dệt thủ công phát triển đến những năm 1990, sau đó suy giảm. Danh sách làng nghề huyện Vụ Bản cũng ghi làng dệt vải, sợi gạc Quả Linh (Thành Lợi).

Các làng An Nhân, Cốc Thành, Mỹ Trung theo Wikipedia là làng thuần nông; Thành Lợi là một trong năm xã của huyện Vụ Bản xây dựng cánh đồng mẫu lớn.

Văn hóa

Theo Wikipedia: lễ hội Thái Bình Xướng Ca của làng Gạo được công nhận di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2023, thể hiện niềm vui của nhân dân sau chiến thắng quân Nguyên – Mông năm 1288; đền Bách Cốc thờ thái hậu Dương Vân Nga – hoàng hậu nhà Đinh, nhà Tiền Lê, được Lý Thái Tông suy tôn Bảo Quang Hoàng thái hậu; đình An Nhân thờ Tạ Sùng Hy, người phá vòng vây của Ngô sứ quân cứu Đinh Bộ Lĩnh; đền Phú Cốc thờ tướng Lê Khai, nơi theo ngọc phả Nguyễn Bặc về chiêu mộ hơn ba nghìn quân; đền Đông làng Gạo; đình, chùa Tân Cốc (Diên Phúc tự) với năm ngọn tháp; Phủ Bà thờ Thánh Đậu.

Khu Văn Miếu cũ gắn với Văn Miếu Nam Định – theo Wikipedia, thời Nguyễn Nam Định có trường thi và Văn Miếu như Hà Nội.

Bản đồ Phường Trường Thi

Ghim đặt tại vị trí trụ sở phường. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Phường Trường Thi được lập từ 2 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1674/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Thành phố Nam Định, Huyện Vụ Bản trước đây

• Phường Đông A 31.802
• Phường Hồng Quang 35.784
• Phường Mỹ Lộc 38.068
• Phường Nam Định 188.751
• Phường Thành Nam 30.830
• Phường Thiên Trường 31.031
• Phường Vị Khê 36.210
• Xã Hiển Khánh 29.965
• Xã Liên Minh 29.825
• Xã Minh Tân 29.965
• Xã Vụ Bản 26.675