Xã Hải Anh

Tổng quan

Hải Anh là vùng làng nghề dày đặc nhất của Hải Hậu cũ: mộc mỹ nghệ ở Đông Hữu, Cồn Thịnh, Tam Tùng Đông, Bình Minh; nghề làm kèn đồng ở Phạm Pháo; buôn bán đồ cổ ở khu Tân Tiến; chế biến cau ở Hải Đường – tất cả đều có tên trong danh sách làng nghề của huyện mà Wikipedia ghi lại. Xã được lập ngày 1/7/2025 từ ba xã Hải Minh, Hải Anh và Hải Đường.

Theo số liệu sắp xếp, xã rộng 26,13 km², dân số 51.246 người, mật độ gần 1.960 người/km² – thuộc nhóm xã đông và dày dân nhất tỉnh Ninh Bình. Trụ sở đặt tại Xóm 10. Quốc lộ 37B đi qua địa bàn; phía tây xã là sông Ninh Cơ.

Tên gọi và ý nghĩa

Tên xã kế thừa tên xã Hải Anh cũ – một trong ba xã hợp thành. Gốc của chữ "Anh" là tên làng cổ Quần Anh. Theo tư liệu địa phương dẫn trên Wikipedia, năm 1511 vùng ấp Quần Cường trở thành xã Quần Anh; năm 1804 xã này chia làm Quần Anh Thượng, Quần Anh Trung, Quần Anh Hạ; tổng Quần Anh (sau gọi Quần Phương) là một trong các tổng lập nên huyện Hải Hậu năm 1888. Sau Cách mạng, vùng này là xã Quần Anh; năm 1956 xã Quần Anh được chia thành Hải Anh và Hải Hùng – lấy chữ "Anh" của Quần Anh ghép sau tiền tố "Hải" của huyện. Năm 1977 Hải Hùng nhập lại vào Hải Anh.

Chữ Hải là 海 – biển. Chữ Anh trong tên Quần Anh thường hiểu là 英 – hoa tốt, người tài giỏi, xuất chúng (như "anh tài", "anh hùng"); Quần 群 là bầy, đám đông, nên "Quần Anh" đọc theo mặt chữ là "đám đông người tài" – một tên làng mang ý tốt. Tuy nhiên chưa có văn bản gốc ghi chữ Hán của tên làng, nên đây là cách hiểu theo âm phổ biến.

Tên hai xã cũ còn lại cũng có lịch sử dài: Hải Minh theo Wikipedia vốn là xã Kim Đê (lập 1511), đổi thành Phương Đê năm 1863, Minh Khai năm 1949 và Hải Minh theo Nghị định 224-TTg ngày 15/10/1952. Hải Đường sinh ra năm 1956 khi xã Phương Anh chia thành Hải Đường và Hải Cát, rồi hợp lại năm 1976. Cả nước không có xã, phường nào khác tên Hải Anh.

Địa lý

Xã nằm ở phía tây bắc vùng Hải Hậu cũ, dọc tả ngạn sông Ninh Cơ; bên kia sông là vùng Trực Ninh cũ. Xung quanh là các xã cùng vùng Hải Hậu cũ: Hải Hậu, Hải An, Hải Xuân, Hải Tiến.

Theo Wikipedia, cách đây vài trăm năm vùng này còn là đất ngập mặn ven biển; phù sa bồi lấp cùng công sức cải tạo của con người đã biến nó thành đồng ruộng và làng xóm. Địa hình bằng phẳng, không giáp biển, mạng kênh mương dày. Khí hậu nhiệt đới gió mùa, mùa đông lạnh, mùa hè có bão.

Lịch sử

Quần Anh và Kim Đê

Tư liệu dẫn trên Wikipedia cho biết hai xã Quần Anh và Kim Đê đều được lập năm 1511 thuộc huyện Tây Chân, phủ Thiên Trường. Đầu thế kỷ XIX, Quần Anh chia làm ba xã Thượng, Trung, Hạ và hợp với Kim Đê thành tổng Kim Giả (1804). Năm 1888, tổng Quần Phương (gồm các làng Quần Anh và Phương Đê) cùng các tổng khác lập thành huyện Hải Hậu.

Thế kỷ XX

Sau Cách mạng Tháng Tám, vùng này thuộc các xã Quần Anh, Minh Khai, Phương Anh. Năm 1952 Minh Khai đổi thành Hải Minh; năm 1956 Quần Anh chia thành Hải Anh và Hải Hùng, Phương Anh chia thành Hải Đường và Hải Cát, Minh Khai tách một phần lập xã Hải Bình. Ngày 28/8/1971 Hải Bình nhập vào Hải Minh; ngày 18/12/1976 Hải Đường và Hải Cát hợp thành xã Hải Đường; ngày 27/6/1977 Hải Hùng nhập vào Hải Anh (theo Wikipedia).

Năm 2025

Nghị quyết 1674/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 sắp xếp toàn bộ ba xã Hải Minh, Hải Đường, Hải Anh thành xã Hải Anh, thuộc tỉnh Ninh Bình; xã hoạt động từ 1/7/2025.

Dân cư – xã hội

Với 51.246 người, Hải Anh là một trong những xã đông dân nhất tỉnh. Theo Wikipedia, xã chia thành 20 thôn đánh số từ 1 đến 20. Dân cư sống dày đặc trong các làng cổ, nhà nối nhà dọc đường làng và kênh.

Vùng Hải Hậu có khoảng 45% dân số theo Công giáo; nhà thờ xứ, họ đạo hiện diện ở nhiều làng cùng với đình, chùa, đền. Trường học các cấp cơ sở và trạm y tế phân bố theo địa bàn ba xã cũ.

Kinh tế

Thế mạnh của xã là tiểu thủ công nghiệp. Danh sách làng nghề huyện Hải Hậu trên Wikipedia ghi cho địa bàn Hải Anh hiện nay: nghề mộc Đông Hữu và làng mộc mỹ nghệ Cồn Thịnh (Hải Anh cũ); làng mộc mỹ nghệ Tam Tùng Đông và nghề chế biến cau (Hải Đường cũ); làng mộc Bình Minh, nghề đồ cổ ở xóm 9, 10 khu Tân Tiến và nghề làm kèn tây Phạm Pháo (Hải Minh cũ); làng trồng hoa, cây cảnh Tam Tùng Nam (Hải Anh cũ).

Đồ gỗ mỹ nghệ – tủ, sập, tượng, đồ thờ – là sản phẩm chủ lực, tiêu thụ trong và ngoài tỉnh. Nghề làm kèn tây (kèn đồng) là nghề hiếm ở nông thôn đồng bằng; ở vùng có nhiều giáo xứ như Hải Hậu, kèn đồng là nhạc cụ quen thuộc của các đội kèn trong lễ rước. Nông nghiệp lúa vẫn có mặt trên phần đồng ruộng còn lại.

Văn hóa

Văn hóa Hải Anh có dấu ấn rõ của làng cổ hơn năm trăm năm (Quần Anh, Kim Đê lập từ đầu thế kỷ XVI) và của văn hóa nghề.

Các làng giữ đình, chùa, đền thờ thành hoàng và các vị có công lập làng; nhà thờ Công giáo là trung tâm sinh hoạt của các giáo xứ. Nghề buôn đồ cổ ở khu Tân Tiến là một nét riêng hiếm gặp ở vùng nông thôn ven biển.

Bản đồ Xã Hải Anh

Ghim đặt tại vị trí trụ sở xã. Mở trên Google Maps ↗

Xã, phường cũ hợp thành

Xã Hải Anh được lập từ 3 đơn vị cấp xã cũ theo Nghị quyết 1674/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội:

Cùng Huyện Hải Hậu trước đây

• Xã Hải An 26.920
• Xã Hải Hậu 45.227
• Xã Hải Hưng 64.918
• Xã Hải Quang 25.798
• Xã Hải Thịnh 33.521
• Xã Hải Tiến 44.728
• Xã Hải Xuân 44.001